پيشنهاد خروج سالن‌هاي سينما از تک‌کاربري بودن

مهدي نيک‌آيين -مدير سينما بهمن درباره وضعيت اکران و آينده سينماي ايران با اشاره به فيلم‌هاي ارائه‌شده در چهل و چهارمين دوره فيلم فجر گفت: اگر ملاک پيش‌بيني اکران سال آينده را صرفاً فيلم‌هاي حاضر در فجر بدانيم، به نظر مي‌رسد با وجود کيفيت قابل قبول اين آثار براي مخاطبان جدي و جشنواره‌پسند، بسياري از آن‌ها در گيشه موفق نخواهند بود. اين فيلم‌ها از نظر معدل کيفي قابل دفاع‌اند، اما لزوماً ظرفيت فروش بالا ندارند.
او تأکيد کرد: در سال‌هاي اخير نيز فيلم‌هاي برآمده از جشنواره الزاماً موتور محرک چرخه اکران نبوده‌اند و نمونه‌هاي اثرگذار بر فروش عمومي چندان پرشمار نبوده است.
مدير سينما بهمن با اشاره به افت فروش در ماه‌هاي گذشته افزود: از پاييز و حتي پيش از زمستان، فروش فيلم‌ها چندان جذاب نبود. فضاي کلي سينما حال و روز خوبي ندارد. التهابات اجتماعي، شرايط اقتصادي و پيش‌تر از آن، کرونا باعث شده اشتياق عمومي براي رفتن به سينما کاهش پيدا کند.
او يادآور شد: پس از شيوع کرونا در سال 1398، بسياري از سالن‌هاي سينما تعطيل شدند و هنوز هم برخي از آن‌ها با وجود موقعيت مناسب و زيرساخت قابل قبول، نتوانسته‌اند به چرخه فعاليت بازگردند.
به گفته اين مدير سينمايي، بسته‌هاي حمايتي دوران کرونا به‌درستي اجرا نشد و همين موضوع موجب شد تعدادي از سينماداران توان احياي مجموعه‌هاي خود را از دست بدهند.
تک‌محصولي بودن سينما؛ يک مشکل ساختاري
نيک‌آيين راه نجات سالن‌هاي سينما را خروج از «تک‌کاربري» بودن دانست و گفت: سينماي ايران عملاً تک‌محصولي است. سالن سينما مثل يک فروشگاه فرهنگي است، اما ما فقط يک محصول عرضه مي‌کنيم: فيلم سينمايي ايراني. در حالي که مي‌توان محصولات فرهنگي متنوع‌تري متناسب با ذائقه و فرهنگ جامعه ارائه داد؛ از نمايش فيلم‌هاي خارجي منتخب گرفته تا برگزاري برنامه‌هاي جانبي.
او همچنين بر لزوم تنوع ژانري در توليدات سينمايي تأکيد کرد و يادآور شد: اکران عملاً محدود به چند گونه مشخص، به‌ويژه کمدي شده است. ژانرهايي مانند جنايي، وحشت، کودک و ساير گونه‌ها حضور کم‌رنگ و ناپايداري دارند. در حالي که در پلتفرم‌هاي آنلاين شاهد تنوع بيشتري هستيم. اگر اين تنوع به شکل حرفه‌اي و باکيفيت به پرده سينما بازگردد، آينده سينماي ايران تا حدي تضمين مي‌شود.
عملکرد شوراي اکران و فرصت‌هاي از دست‌رفته
او نقش شوراي اکران را در مديريت وضعيت فعلي مهم دانست و تصريح کرد: شوراي صنفي نمايش مي‌توانست براي ايامي مانند ماه رمضان برنامه‌ريزي فعال‌تري داشته باشد. طي حدود دو ماه گذشته، هيچ فيلم جديدي به چرخه اکران اضافه نشده است، در حالي که عرف اکران اين است که حداقل هر دو هفته يک فيلم جديد روي پرده برود.
به گفته وي، هم‌زماني ماه رمضان با اسفندماه و نزديکي به نوروز و عيد فطر، فرصتي طلايي براي برنامه‌ريزي دقيق‌تر براي اکران نوروزي بوده که از دست رفته است.
بليت سينما؛ ارزان‌ترين سرگرمي يا معضل اقتصادي؟
نيک‌آيين با اشاره به قيمت بليت سينما گفت: در شرايطي که اغلب کالاها و خدمات در يک سال گذشته چندين بار افزايش قيمت داشته‌اند، قيمت بليت سينما تغييري نکرده است. سينما همچنان ارزان‌ترين سرگرمي تصويري کشور است.
او پيشنهاد «شناورسازي قيمت بليت» را اقدام مناسبي دانست و افزود: مي‌توان مانند تئاتر، استانداردسازي و قيمت‌گذاري متنوع بر اساس زمان اکران و کيفيت سالن داشت. در حال حاضر حتي اگر قيمت بليت 100 درصد هم افزايش پيدا کند، باز هم لزوماً هزينه‌هاي سنگين سينماداران را پوشش نمي‌دهد. تجهيزات سينمايي با ارز خارجي تأمين مي‌شود و هر افزايش نرخ ارز مستقيماً بر هزينه‌ها اثر مي‌گذارد.
تقسيم درآمد از مبدأ؛ راهکار يا نگاه يک‌طرفه؟
در خصوص پيشنهاد تقسيم درآمد بليت از مبدأ ميان تهيه‌کننده و سينمادار، مدير سينما بهمن گفت: در ظاهر اين پيشنهاد منطقي است، اما بايد توجه داشت تهيه‌کننده پس از توليد فيلم، ارتباط مستقيمي با مخاطب ندارد. اين سينمادار است که با هزينه تبليغات محيطي، بازاريابي و مديريت سالن، ريسک مواجهه با مخاطب را مي‌پذيرد.
او افزود: گاهي نارضايتي مخاطبان از کيفيت فيلم متوجه سينمادار مي‌شود، در حالي که نقشي در توليد اثر نداشته است. اگر قرار است تقسيم درآمد از مبدأ انجام شود، بايد مسئوليت‌ها نيز به‌صورت متوازن تعريف شود.
پيشنهاد اکران محدود فيلم‌هاي خارجي
نيک‌آيين با انتقاد از انحصار اکران فيلم ايراني گفت: ما محصول باکيفيت داخلي داريم، اما رقابت سالم هم لازم است. مي‌توان درصد محدودي از اکران را به فيلم‌هاي خارجي منتخب، متناسب با فرهنگ و عرف جامعه اختصاص داد. اين رقابت در بلندمدت به ارتقاي کيفيت سينماي ايران کمک مي‌کند و ذائقه مخاطب را متنوع‌تر مي‌سازد.
او معتقد است انحصار موجود باعث شده سينماي ايران از بازار بين‌المللي فاصله بگيرد، در حالي که ظرفيت هنري و استعدادهاي قابل توجهي در کشور وجود دارد.
نيم نگاهي به بازار جهاني داشته باشيم
مدير سينما بهمن در پايان با اشاره به تحولات بازار جهاني سينما گفت: امروز شاهد رشد سينماي شرق آسيا هستيم. کشورهايي مانند کره، چين و هند سهم بازار بيشتري به دست آورده‌اند و حتي هاليوود بخشي از بازار خود را از دست داده است. اگر نگاه تک‌بعدي اصلاح شود و مسير براي تنوع و رقابت باز شود، سينماي ايران نيز مي‌تواند سهمي در بازار بين‌المللي داشته باشد.
به باور نيک‌آيين، مشکلات فعلي سينماي ايران حاصل مجموعه‌اي از عوامل اقتصادي، اجتماعي، مديريتي و ساختاري است.
به گزارش رآرازآذربايجان به نقل از ايسنا،او بر ضرورت تنوع ژانري، اصلاح سياست‌هاي اکران، بازنگري در قيمت‌گذاري بليت، حمايت مؤثر دولتي و ايجاد رقابت سالم تأکيد و ابراز اميدواري کرد که با تصميم‌گيري‌هاي کارشناسي، آينده سينماي ايران از وضعيت رکودي فعلي فاصله بگيرد.
.Arazazarbaiijan.farhangi@gmail.com