بوي مهر و حساب‌وکتاب خانواده‌ها؛ هزينه تحصيل چندفرزندي‌ها چقدر است

روزهاي پاياني تابستان که مي‌رسد، بوي مهر کم‌کم در شهر مي‌پيچد؛ از خريد کيف و کفش و دفتر گرفته تا آماده شدن دانش‌آموزان براي شروع سال تحصيلي جديد. اما پشت اين حال‌وهواي مهر، براي بسياري از خانواده‌ها يک دغدغه جدي هم وجود دارد؛ تأمين هزينه‌هايي که هر سال با شروع مدارس دوباره به سبد هزينه خانوار اضافه مي‌شود.
هزينه‌ها از همان خريدهاي اوليه شروع مي‌شود؛ دفتر، مداد، خودکار، مدادرنگي، پاک‌کن، تراش، جامدادي و ديگر لوازم‌التحرير. بررسي قيمت‌ها در بازار نشان مي‌دهد قيمت يک دفتر 50 يا 100 برگ حدود 280 تا 400 هزار تومان است و دفترهاي کلاسوري و فنري نيز از حدود 400 هزار تومان تا 700 هزار تومان قيمت دارند.مدادرنگي نيز بسته به برند و تعداد رنگ، از حدود 150 هزار تومان تا نزديک يک ميليون تومان قيمت دارد. در مجموع، يک سبد ساده از لوازم‌التحرير شامل مداد، خودکار، مدادرنگي، پاک‌کن، تراش، جامدادي، دفتر و ديگر اقلام مورد نياز يک دانش‌آموز، مي‌تواند حدود 3 ميليون و 370 هزار تومان هزينه داشته باشد.اين در حالي است که هنوز هزينه‌هايي مانند لباس فرم، کيف و کفش، سرويس مدرسه و ديگر هزينه‌هاي آموزشي به اين رقم اضافه نشده است؛ هزينه‌هايي که با بيشتر شدن تعداد فرزندان، براي هر فرزند دوباره تکرار مي‌شود.براي خانواده‌اي که يک فرزند محصل دارد، پرداخت اين هزينه‌ها يک بار اتفاق مي‌افتد، اما خانواده‌اي با دو يا سه فرزند بايد همين هزينه‌ها را براي هر کدام از فرزندان خود جداگانه پرداخت کند. به همين دليل، شروع سال تحصيلي براي خانواده‌هاي چندفرزندي مي‌تواند به معناي چند برابر شدن هزينه‌ها باشد.
وقتي هزينه تحصيل با تعداد فرزندان چند برابر مي‌شود
يکي از مادراني که دو فرزند 8 و 14 ساله دارد، درباره هزينه‌هاي امسال مدرسه فرزندانش مي‌گويد: »براي لباس فرم بچه‌ها حدود 2 ميليون و 500 تا 3 ميليون تومان هزينه کردم.« اما هزينه‌هاي مدرسه فقط به خريدهاي ابتداي سال محدود نمي‌شود. در طول سال نيز هزينه‌هايي مانند تغذيه، لباس و کفش، سرويس مدرسه، کلاس‌هاي آموزشي و ديگر مخارج تحصيلي به هزينه‌هاي خانواده اضافه مي‌شود.
در واقع، وقتي تعداد فرزندان بيشتر مي‌شود، فقط تعداد دانش‌آموزان يک خانواده افزايش پيدا نمي‌کند؛ بلکه بسياري از هزينه‌هاي آموزشي و تربيتي نيز براي هر فرزند به صورت جداگانه تکرار مي‌شود.
وقتي هزينه‌ها را کنار هم مي‌گذاريم
بر اساس هزينه‌هايي که در اين گزارش به آن اشاره شد، فقط سبد اوليه لوازم‌التحرير براي هر دانش‌آموز حدود 3 ميليون و 370 هزار تومان هزينه دارد. اگر همين هزينه براي دو فرزند محاسبه شود، خانواده بايد حدود 6 ميليون و 740 هزار تومان براي لوازم‌التحرير کنار بگذارد.
لباس فرم نيز براي هر فرزند حدود 2 ميليون و 500 تا 3 ميليون تومان هزينه دارد؛ بنابراين براي يک خانواده دوفرزندي، فقط هزينه لباس فرم حدود 5 تا 6 ميليون تومان خواهد بود. در مجموع، فقط با احتساب لوازم‌التحرير و لباس فرم همين دو فرزند، هزينه خانواده به حدود 11 ميليون و 740 هزار تا 12 ميليون و 740 هزار تومان مي‌رسد؛ آن هم پيش از محاسبه هزينه‌هايي مانند سرويس مدرسه، تغذيه، کلاس‌هاي آموزشي و ديگر مخارجي که در طول سال به خانواده اضافه مي‌شود.البته اين ارقام مربوط به نمونه همين خانواده است و نمي‌توان آن را ميانگين هزينه همه خانواده‌ها دانست؛ اما همين نمونه نشان مي‌دهد که با افزايش تعداد فرزندان، هزينه آموزش نيز به شکل قابل توجهي افزايش پيدا مي‌کند.
هزينه‌اي که فقط به شهريور ختم نمي‌شود
هزينه تحصيل فرزندان يک هزينه مقطعي نيست که با خريد دفتر و لباس فرم در ابتداي مهر تمام شود. خانواده‌ها در طول سال با هزينه‌هاي مختلفي روبه‌رو هستند؛ از تغذيه و سرويس مدرسه گرفته تا کلاس‌هاي آموزشي و وسايل مورد نياز دانش‌آموز.
در چنين شرايطي، مسئله فقط قيمت يک دفتر يا يک دست لباس فرم نيست؛ مسئله مجموعه هزينه‌هايي است که خانواده براي سال‌ها آموزش و تربيت هر فرزند پرداخت مي‌کند. از طرف ديگر، در شرايطي که سياست‌هاي جمعيتي کشور بر افزايش فرزندآوري تأکيد دارد، اين سؤال مطرح مي‌شود که هزينه‌هاي آموزش و تربيت فرزندان تا چه اندازه در حمايت‌هاي اقتصادي از خانواده‌ها ديده شده است و يک خانواده چندفرزندي براي تأمين هزينه تحصيل فرزندانش با چه فشاري روبه‌رو است.
اينجاست که »بوي مهر« براي برخي خانواده‌ها با نگراني از هزينه‌هاي جديد همراه مي‌شود؛ هزينه‌هايي که هر سال تکرار مي‌شوند و با افزايش تعداد فرزندان، سهم بيشتري از درآمد خانوار را به خود اختصاص مي‌دهند.
آموزش وپرورش؛ حلقه‌اي که نبايد از آن غافل شد
اما ماجراي فرزندآوري فقط به هزينه‌هاي پوشک، شير و درمان ختم نمي‌شود. چند سال بعد، پاي بچه به مدرسه مي‌رسد و هزينه‌هاي آموزش و تربيت هم به سبد خانواده اضافه مي‌شود.
فاطمه عاطفي، جامعه‌شناس و معلم مدارس دولتي و غيردولتي ، با اشاره به نقش آموزش و پرورش در سياست‌هاي جمعيتي معتقد است در کنار حمايت از خانواده براي فرزندآوري، بايد به شرايط آموزش و تربيت فرزندان نيز توجه شود.
وي مي‌گويد آموزش و پرورش هم در آموزش خانواده‌ها و والدين نقش دارد و هم محيطي است که کودک بخش مهمي از سال‌هاي رشد خود را در آن سپري مي‌کند؛ بنابراين نمي‌توان مسئله فرزندآوري را از شرايط اقتصادي و آموزشي خانواده‌ها جدا کرد.عاطفي با اشاره به افزايش مسئوليت‌هاي خانواده‌ها توضيح مي‌دهد که خانواده‌ها گاهي از اين نگران هستند که با افزايش تعداد فرزندان، نقش‌ها و مسئوليت‌هاي بيشتري بر دوش آنها قرار گيرد.
وي ادامه مي‌دهد: اگرچه امروز پدران نيز بيش از گذشته در نگهداري و تربيت فرزندان مشارکت مي‌کنند، اما همچنان بخش قابل توجهي از مسئوليت مراقبت از کودک بر عهده مادر است و مادران شاغل علاوه بر فشار اقتصادي، با کمبود وقت و انرژي براي رسيدگي به فرزندان مواجه‌اند.
اين جامعه‌شناس مي‌گويد در گذشته تعداد بيشتري از مادران خانه‌دار بودند، اما امروز بسياري از مادران شاغل‌اند و ممکن است پيش از فرزندان از خانه خارج شوند و پس از يک روز کاري خسته به خانه بازگردند.به گفته وي، خانواده‌هاي برخوردارتر مي‌توانند بخشي از مسئوليت‌هاي مربوط به نگهداري، غذا، نظافت يا آموزش فرزندان را به ديگران بسپارند، اما خانواده‌هايي که از نظر اقتصادي در شرايط ضعيف‌تري قرار دارند، چنين امکاني ندارند.
مدرسه؛ هزينه‌اي که با مهر شروع مي‌شود اما تمام نمي‌شود
هزينه‌هاي مدرسه تنها به خريدهاي ابتداي سال محدود نمي‌شود. خانواده‌ها در طول سال با هزينه‌هايي مانند سرويس، تغذيه، کلاس‌هاي آموزشي، وسايل مورد نياز مدرسه و برنامه‌هاي مختلف روبه‌رو هستند.
به گفته عاطفي، در برخي خانواده‌ها حتي هزينه‌هاي مربوط به برنامه‌هاي مدرسه، لباس فرم و ساير موارد مي‌تواند رقم قابل توجهي ايجاد کند؛ به‌ويژه زماني که خانواده چند فرزند محصل داشته باشد.او با اشاره به هزينه لباس فرم مي‌گويد اگر لباس فرم هر دانش‌آموز حدود 2 ميليون و 500 هزار تومان باشد، خانواده‌اي با سه فرزند بايد حدود 7 ميليون و 500 هزار تومان تنها براي لباس فرم فرزندانش هزينه کند؛ رقمي که براي يک خانواده کارگري يا حقوق‌بگير مي‌تواند قابل توجه باشد. علاوه بر آن، لوازم‌التحرير، کتاب‌هاي کمک‌آموزشي، تغذيه و رفت‌وآمد نيز به اين هزينه‌ها اضافه مي‌شود.
وقتي هزينه آموزش فقط به دفتر و مداد محدود نيست
هزينه‌هاي آموزش تنها به خريدهاي ابتداي سال محدود نمي‌شود. خانواده در طول سال با هزينه‌هايي مانند سرويس، تغذيه، کلاس‌هاي آموزشي، وسايل مورد نياز مدرسه و برنامه‌هاي مختلف روبه‌رو است.
به گفته عاطفي، حتي تغذيه روزانه دانش‌آموزان نيز مي‌تواند به يکي از هزينه‌هاي ثابت خانواده تبديل شود. اگر براي هر کودک روزانه حدود 70 تا 80 هزار تومان براي خوراکي در نظر گرفته شود، هزينه سه فرزند در طول يک ماه تحصيلي مي‌تواند رقم قابل توجهي باشد؛ به‌خصوص اگر هزينه رفت‌وآمد نيز به آن اضافه شود.او همچنين به هزينه‌هاي جديدتر آموزش مانند نياز به تلفن همراه، تبلت يا رايانه براي کلاس‌ها و فعاليت‌هاي آموزشي اشاره مي‌کند؛ هزينه‌اي که در خانواده‌هاي چندفرزندي ممکن است به تهيه چند وسيله براي چند کودک منجر شود.از سوي ديگر، فشار اقتصادي تنها متوجه خانواده‌ها نيست و معلمان نيز بخشي از همين شرايط را تجربه مي‌کنند. عاطفي معتقد است وقتي يک معلم خود با مشکلات اقتصادي و هزينه‌هاي زندگي مواجه است، نمي‌توان بدون توجه به اين شرايط، انتظار داشت همه مسئوليت‌هاي تربيتي و آموزشي را به تنهايي بر عهده بگيرد.در اين ميان، يک مثلث شکل مي‌گيرد؛ مادر، معلم و کودک؛ سه ضلع مهمي که هر کدام با بخشي از فشارهاي اقتصادي و اجتماعي مواجه‌اند.براي همين، وقتي از خانواده‌هاي چندفرزندي صحبت مي‌کنيم، بايد به ابعاد ديگر اين مسئله نيز توجه کنيم. فرزندآوري تنها يک تصميم براي افزايش تعداد فرزندان نيست؛ تصميمي است که ده‌ها مسئوليت به همراه دارد و نيازمند حمايت‌هاي لازم براي رشد، آموزش و تربيت فرزندان است.به گزارش آرازآذربايجان به نقل از مهر، تمامي اين هزينه‌ها در حالي است که شهريه مدارس در اين محاسبات لحاظ نشده است؛ هزينه‌اي که خود داستاني جدا دارد و مي‌تواند بار مالي تحصيل را براي خانواده‌ها سنگين‌تر کند.