کمبود دارو داريم اما در داروخانه نه در فضاي مجازي

اين مسئله در خصوص داروهاي کمياب بيشتر صدق مي‌کند؛ که در داروخانه پيدا نمي‌شوند، اما در بازار سياه و پلتفرم‌هاي ديجيتال چرا، آن هم با قيمت‌هايي که چندين برابر نرخ رسمي است.«اين بخشي از روايت دکتر رسول نظري‌فرد، داروساز و مؤسس داروخانه بيماران خاص، از وضعيت اين روزهاي بازار دارو است؛ بازاري که به گفته فعالان آن، همزمان با کمبود برخي اقلام، بدهي چندماهه بيمه‌ها، مشکلات نقدينگي و گسترش عرضه دارو در کانال‌هاي غيررسمي دست‌وپنجه نرم مي‌کند.کارشناسان حوزه دارو تأکيد مي‌کنند که اگرچه توليد داخل همچنان بخش عمده نياز دارويي کشور را تأمين مي‌کند و نشانه‌اي از يک بحران فراگير ديده نمي‌شود، اما تداوم مشکلات مالي و اختلال در زنجيره تأمين مي‌تواند دسترسي بيماران به برخي داروها را دشوارتر کند.
داروهاي کمياب در داروخانه پيدا نمي‌شوند اما در فضاي ديجيتال چرا
نظري‌فرد معتقد است بخشي از مشکل بازار دارو نه در توليد، بلکه در نحوه توزيع و نظارت بر عرضه دارو شکل مي‌گيرد. او با اشاره به گسترش فعاليت برخي بسترهاي آنلاين و کانال‌هاي غيررسمي مي‌گويد: »امروز داروهايي را مي‌بينيم که بيمار براي پيدا کردن آنها از اين داروخانه به آن داروخانه مي‌رود، اما همان داروها در فضاي مجازي، شبکه‌هاي واسطه‌اي و بازار غيررسمي قابل تهيه هستند.«او تأکيد مي‌کند که اين موضوع صرفاً به چند مورد محدود نيست و در سال‌هاي اخير با گسترش بسترهاي ديجيتال، شکل تازه‌اي به خود گرفته است.به گفته او، بخشي از داروهاي کمياب يا يارانه‌اي به جاي آنکه به دست مصرف‌کننده واقعي برسند، از مسيرهاي مختلف از شبکه رسمي خارج شده و در بازار غيررسمي عرضه مي‌شوند: »تا زماني که جلوي اين نشتي در زنجيره توزيع گرفته نشود، مشکل برخي داروهاي کمياب ادامه خواهد داشت.«
نسخه الکترونيک؛ فرصت يا تهديد؟
نظري‌فرد در ادامه يکي از نقاط آسيب‌پذير اين چرخه را نسخه‌نويسي الکترونيک مي‌داند: «اصل نسخه‌نويسي الکترونيک اقدام مثبتي بوده اما در برخي موارد زمينه سوءاستفاده هم ايجاد شده است. دسترسي افراد متعدد به برخي سامانه‌ها و نبود نظارت کافي مي‌تواند زمينه صدور نسخه‌هاي صوري يا غيرواقعي را فراهم کند؛ نسخه‌هايي که در نهايت به دريافت دارو از شبکه رسمي و عرضه آن در بازار آزاد منجر مي‌شوند.«
اين داروساز معتقد است اختلاف قيمت ميان نرخ رسمي و نرخ بازار آزاد، انگيزه اقتصادي قابل توجهي براي چنين تخلفاتي ايجاد کرده است: »گاهي دارويي که بيمار بايد با بيمه و هزينه‌اي محدود دريافت کند، در بازار غيررسمي با چندين برابر قيمت فروخته مي‌شود. تا زماني که اين فاصله قيمتي و ضعف‌هاي نظارتي وجود داشته باشد، مقابله با بازار سياه دارو دشوار خواهد بود.«
نظري‌فرد همچنين نسبت به فعاليت برخي وب‌سايت‌ها و صفحات مجازي که به شکل مستقيم يا غيرمستقيم در زمينه تأمين دارو فعاليت مي‌کنند هشدار مي‌دهد و معتقد است فروش دارو بايد صرفاً از مسيرهاي قانوني و تحت نظارت انجام شود: »بخش مهمي از نگراني فعالان حوزه دارو اين است که مشخص نيست برخي از داروهاي عرضه‌شده در اين فضاها از چه مسيري تأمين شده‌اند و آيا شرايط استاندارد نگهداري و توزيع درباره آنها رعايت شده است يا خير.«
کمبودهايي که بيماران را نگران کرده است/ اگرچه کارشناسان از بحران فراگير دارويي سخن نمي‌گويند، اما معتقدند کمبود برخي اقلام همچنان ادامه دارد.
طاهري در اين باره مي‌گويد: «در برخي گروه‌هاي دارويي همچنان کمبودهايي مشاهده مي‌شود؛ از جمله بعضي داروهاي سرطان مانند متوتروکسات، برخي اينترفرون‌هاي مورد استفاده بيماران ام‌اس، تعدادي از انسولين‌هاي خارجي، برخي داروهاي ديابت، داروهاي اعصاب و روان مانند آسنترا و نيز برخي فرآورده‌هاي خوني مورد نياز بيماران هموفيلي.«نظري‌فرد نيز با اشاره به مراجعات روزانه بيماران به داروخانه‌ها مي‌گويد: »بخش قابل توجهي از مشکلات موجود مربوط به داروهاي اعصاب و روان، انسولين و برخي داروهاي بيماران خاص است. در مواردي هم کمبود مربوط به يک برند مشخص است، اما براي بيماري که سال‌ها از همان دارو استفاده کرده، پيدا نشدن آن برند عملاً به معناي کمبود دارو است.«
بحران در راه است؟
با وجود تمام اين چالش‌ها، طاهري چشم‌انداز بازار دارو را بحراني توصيف نمي‌کند. او مي‌گويد: «ظرفيت توليد داخلي و ذخاير موجود اجازه نمي‌دهد -با وجود شرايط ناپايدار- با يک بحران فراگير مواجه شويم، اما اگر مشکلاتي مانند تأمين ارز، واردات مواد اوليه، کمبود نقدينگي و بدهي بيمه‌ها ادامه پيدا کند، کمبودهاي مقطعي مي‌تواند بيشتر شود.«به باور او، نگراني اصلي نه کمبود امروز، بلکه تداوم عواملي است که مي‌توانند در ماه‌هاي آينده فشار بيشتري بر زنجيره تأمين وارد کنند؛ عواملي مانند تأخير در تخصيص ارز، دشواري تأمين مواد اوليه، افزايش هزينه‌هاي توليد و کمبود نقدينگي در صنعت دارو.
به گزارش آرازآذربايجان به نقل از خبرآنلاين،نظري‌فرد نيز اگرچه از کمبود برخي داروها، مشکلات بيماران در تهيه بعضي انسولين‌ها و داروهاي اعصاب و روان و همچنين گسترش بازار غيررسمي دارو انتقاد مي‌کند، اما معتقد است وضعيت فعلي با يک بحران فراگير فاصله دارد: »دارو در کشور وجود دارد، اما مشکل اينجاست که در برخي موارد بيمار براي دسترسي به آن با دشواري روبه‌رو مي‌شود. بخش مهمي از مشکلات موجود به نحوه توزيع، تأمين مالي زنجيره دارو و نظارت بر عرضه بازمي‌گردد و اگر اين موارد اصلاح شود، بسياري از کمبودهاي فعلي نيز قابل مديريت خواهد بود.«