60 روز سرنوشت‌ساز براي نفت ايران

بر اساس مجوز صادرشده از سوي وزارت خزانه‌داري آمريکا، ايران از 22 ژوئن تا 21 اوت 2026 مجاز است نفت خام، فرآورده‌هاي نفتي و محصولات پتروشيمي خود را بدون اعمال تحريم‌هاي آمريکا صادر کرده و درآمد حاصل از آن را دريافت کند. اين معافيت که در چارچوب يادداشت تفاهم ميان ايران و آمريکا صادر شده، يک فرصت 60 روزه براي احياي صادرات نفت ايران و بازگشت به بازار‌هاي بين‌المللي ايجاد کرده است.يکي از نخستين نشانه‌هاي اثرگذاري اين تصميم، افزايش محسوس صادرات نفت ايران است. موسسه رديابي نفتکش‌ها تانکرترکرز اعلام کرده ايران از زمان برداشته شدن محاصره نفتي تاکنون حدود 50 ميليون بشکه نفت خام صادر کرده است. ارزش اين صادرات حدود 3.5 ميليارد دلار برآورد مي‌شود.بر اساس اين گزارش، ميانگين صادرات نفت ايران در ژوئن 2026 به حدود يک ميليون و 660 هزار بشکه در روز رسيده است.تانکرترکرز عدد 50 ميليون بشکه را از زمان برداشته‌شدن محاصره عنوان کرده است. اين بدان معناست که در دو هفته حدود 3.6 ميليون بشکه در روز صادر شده و همچنين عدد 1.66 ميليون بشکه در روز به عنوان ميانگين کل ماه ژوئن ارائه شده است.در همين حال، محمدباقر قاليباف، رئيس مجلس و رئيس تيم مذاکره‌کننده نيز روز 9 تير ماه در گفت‌وگويي تلويزيوني اعلام کرد که تحريم‌هاي نفتي برداشته شده و ايران اکنون نفت خود را با قيمتي حدود 20 درصد بالاتر از گذشته به فروش مي‌رساند. اين اظهارات نشان مي‌دهد علاوه بر افزايش حجم صادرات، شرايط فروش نفت ايران نيز نسبت به دوره تحريم بهبود يافته است.
بازگشت مشتريان قديمي نفت ايران
علاوه بر موضوع افزايش صادرات نفت ايران پس از برداشتن محاصره دريايي و البته تعليق تحريم‌هاي نفتي، نشانه‌هايي از بازگشت مشتريان سنتي نفت ايران نيز ديده مي‌شود. خبرگزاري رويترز به نقل از منابع ايراني و غربي گزارش داده است که ايران مذاکرات اوليه با شرکت‌هاي ژاپني را براي ازسرگيري صادرات نفت آغاز کرده است. بر اساس اين گزارش، سه خريدار ژاپني در حال بررسي امکان خريد نفت ايران هستند که در صورت نهايي شدن، نخستين خريد نفت ژاپن از ايران از سال 2019 خواهد بود. يک منبع صنعتي غربي نيز تأييد کرده که گفت‌و‌گو‌هاي اوليه ميان مقام‌هاي ايراني و ژاپني درباره امکان ازسرگيري صادرات انجام شده است.البته هنوز تصميم نهايي در اين زمينه اتخاذ نشده است. يک مقام وزارت اقتصاد، تجارت و صنايع ژاپن اعلام کرده اطلاعي از چنين مذاکراتي ندارد و مقام ديگري نيز گفته هرگونه خريد احتمالي به تصميم شرکت‌هاي خصوصي بستگي دارد. به گفته اين مقام، علاوه بر مسائل تجاري، امنيت مسير‌هاي دريايي و نفتکش‌ها نيز از عوامل تعيين‌کننده براي اجراي چنين قرارداد‌هايي است.
ژاپن يکي از مهم‌ترين مشتريان نفت ايران پيش از بازگشت تحريم‌هاي آمريکا بود. اين کشور همراه با کره جنوبي، هند و بسياري از کشور‌هاي اروپايي پس از خروج آمريکا از برجام در سال 2018 واردات نفت از ايران را متوقف کرد و طي سال‌هاي گذشته چين به اصلي‌ترين خريدار نفت ايران تبديل شد. اکنون تعليق موقت تحريم‌ها اين احتمال را تقويت کرده که بخشي از مشتريان سنتي ايران بار ديگر به بازار نفت کشور بازگردند.
هند مشتاق به تعميق روابط با ايران در حوزه انرژي است
در کنار ژاپن، هند نيز به يکي از مهم‌ترين اهداف ديپلماسي انرژي ايران تبديل شده است. محسن پاک‌نژاد، وزير نفت، در جريان سفر به هند و حضور در يازدهمين اجلاس وزراي انرژي بريکس، مذاکراتي را با مقام‌هاي هندي براي توسعه همکاري‌هاي نفتي، پالايشي و پتروشيمي انجام داد. اين سفر نخستين حضور وزير نفت ايران در هند از سال 1391 به شمار مي‌رود و از نگاه کارشناسان مي‌تواند زمينه‌ساز احياي همکاري‌هاي نفتي دو کشور باشد.در حاشيه اين اجلاس، وزير نفت ايران علاوه بر ديدار با مقام‌هاي هندي، با وزير برق آفريقاي جنوبي نيز درباره ازسرگيري صادرات نفت ايران و همکاري‌هاي فني و مهندسي در حوزه انرژي گفت‌و‌گو کرد. اين مذاکرات نشان مي‌دهد وزارت نفت تلاش دارد همزمان با حفظ بازار چين، سبد مشتريان خود را متنوع‌تر کرده و بازار‌هاي قديمي را نيز دوباره فعال کند.به گفته وي، ايران آمادگي کامل دارد در دوره تعليق تحريم‌ها نفت خود را به همه کشور‌ها به جز اسرائيل عرضه کند و وزارت نفت تلاش خواهد کرد از فرصت ?? روزه ايجادشده حداکثر بهره را ببرد. او همچنين ابراز اميدواري کرده که اين معافيت موقت در آينده تمديد شود.
به گزارش آراز آذربايجان به نقل از اقتصاد24،تعليق 60 روزه تحريم‌هاي نفتي، فرصت کم‌سابقه‌اي براي افزايش صادرات و بازگشت ايران به بخشي از بازار‌هاي از دست رفته فراهم کرده است. افزايش صادرات به حدود يک ميليون و 660 هزار بشکه در روز، صادرات 50 ميليون بشکه نفت در کمتر از دو هفته، آغاز مذاکرات با خريداران ژاپني و تلاش براي احياي بازار هند، همگي از نشانه‌هاي فعال شدن دوباره ديپلماسي انرژي ايران هستند. با اين حال، تداوم اين روند به سرنوشت مذاکرات ميان تهران و واشينگتن و احتمال تمديد معافيت تحريمي پس از پايان مهلت 60 روزه بستگي دارد و اکنون نفت ايران به مذاکرات چشم دوخته است.