گنجينه‌هاي گياهي بهاري آذربايجان غربي از چاشني سفره‌هاي مردم تا خطر برداشت بي‌رويه

 اين گنجينه طبيعي، علاوه بر اهميت غذايي، پتانسيل قابل توجهي براي توسعه اقتصادي و رونق معيشت مردمان محلي دارند.
در کنار اين فرصت بي‌نظير براي بهره‌برداري اقتصادي، چالش برداشت بي‌رويه و غيراصولي اين گياهان، زنگ خطري جدي براي حفظ تنوع زيستي و طبيعي استان به شمار مي‌رود که نيازمند توجه جدي است.يک فروشنده گياهان خوراکي اهل اروميه با اشاره به اينکه حدود 10سال است هر بهار اين گياهان را مي فروشد، افزود: از اواخر اسفند تا خرداد، انواع گياهان کوهي و بهاري از جمله ريواس، کنگر، بولاغ‌اوتي، حتي قارچ کوهي که مردم خيلي استقبال مي‌کنند، را مي فروشيم.وي گفت: ما اين گياهان را از چند نفر در روستاهاي اطراف مثل سيلوانا مي‌خريم، بعضي‌شان مجوز دارند بعضي هم بدون مجوز مي‌آورند.وي ادامه داد: ريواس و کنگر و مندي در اروميه بيشترين مشتري را در اين فصل دارند، بعدش ساير گياهان فروخته مي شوند. اين فروشنده با اشاره به اينکه محصولات وقتي تازه و تميز باشد، زود فروش مي‌رود، گفت: قيمت‌ها هم بسته به روزهاي باراني يا خشک فرق مي‌کند اما اصولا کنگر از150 تا250 هزار تومان فروخته مي‌شود.يک خريدار گياهان بهاره افزود: بيشتر به خاطر طعم خاص و طبيعي‌ اين گياهان است که استفاده مي کنم چرا که خيلي از مردم باور دارند اين گياهان مثل کنگر خاصيت دارويي دارند و براي گوارش خيلي مفيد است براي همين وقتي فصل بهار مي‌رسد، مردم دنبال سبزي‌هاي کوهي مي‌گردند.
وي در خصوص اينکه از نحوه برداشت اين گياهان اطلاع دارد نيز گفت: راستش دقيق اطلاع ندارم فقط شنيدم بعضي‌ها بي‌رويه برداشت مي‌کنند ولي ما معمولاً از بازارهاي محلي مي‌خريم، نمي‌دانيم برداشت‌کننده مجوز دارد يا نه. اگر راه قانوني باشد، حتماً بهتر است، چون بايد طبيعت حفظ شود.وي در خصوص وضعيت قيمت‌ اين گياهان نيز ادامه داد: قيمت ها نسبت به پارسال تقريباً 2 برابر شده مخصوصا کنگر و ريواس خيلي گران شده‌اند که بنظر من شايد علتش برداشت کم اين محصول باشد.محمدرضا اصغري، رئيس سازمان جهاد کشاورزي آذربايجان‌ غربي، با اشاره به ظرفيت‌هاي کم‌نظير استان در حوزه گياهان دارويي گفت: آذربايجان غربي از نظر تنوع گونه‌هاي گياهان در رتبه نخست کشور قرار دارد.وي با بيان اينکه تاکنون حدود 470 گونه گياه دارويي در استان شناسايي شده است، افزود: از اين ميان حدود 100 گونه متعلق به گياهان خوراکي بهاره هستند که هر ساله توسط بهره‌برداران برداشت مي‌شوند.
اصغري تصريح کرد: قاز اياغي، نعناع کوهي، گول‌آقا، کنگر، ريواس، اوه‌ليک، سالمانجا و بولاغ‌اوتي از جمله مهم‌ترين گياهان بهاره استان به شمار مي‌روند.وي با اشاره به نبود آمار دقيق از ميزان برداشت و فروش اين محصولات اظهار کرد: به دليل پراکندگي بازارهاي خريد و فروش گياهان بهاره، آمار مشخص و يکپارچه‌اي از ميزان برداشت سالانه اين محصولات در دست نيست.رئيس سازمان جهاد کشاورزي آذربايجان غربي با تاکيد بر ضرورت حفاظت از عرصه‌هاي طبيعي اظهار کرد: به منظور جلوگيري از برداشت بي‌رويه و خارج از برنامه گياهان دارويي، اداره‌کل منابع طبيعي و آبخيزداري استان دستورالعمل‌ها مشخصي را براي کنترل، نظارت و برخورد با برداشت‌هاي غيرقانوني صادر کرده است.سيد نبي قائمي مدير کل منابع طبيعي و آبخيزداري آذربايجان غربي از تشديد برخورد با برداشت‌کنندگان غيرمجاز گياهان خودرو در فصل بهار خبر داد و افزود: برداشت بي‌رويه گياهان خوراکي و دارويي در سال‌هاي اخير به يکي از تهديدهاي جدي براي مراتع و رويشگاه‌هاي طبيعي استان تبديل شده است.
قائمي، با اشاره به افزايش برداشت تجاري برخي گونه‌هاي گياهي در فصل بهار تصريح کرد: هرگونه برداشت انبوه به قصد فروش در بازارهاي مصرف، در صورت نداشتن مجوز قانوني، تخلف محسوب شده و با عاملان برخورد مي‌شود.
وي ناآگاهي برخي بهره‌برداران را عامل بخش بزرگي از تخريب رويشگاه‌ها دانست و خاطرنشان‌کرد: برداشت غيراصولي اين گياهان سبب آسيب به بذر، ريشه و چرخه طبيعي بازرويي آن‌ها مي‌شود لذا برداشت گياهان بهاره بايد متناسب با شيوه رشد و تکثير طبيعي آن‌ها انجام شود؛ در غير اين صورت مراتع در معرض زوال قرار مي‌گيرند.مديرکل منابع طبيعي و آبخيزداري آذربايجان غربي ادامه داد: برداشت هر نوع محصولات جنگلي و مرتعي از انواع گياهان کوهي تا قارچ‌ها و ميوه‌هاي خودرو فقط با دريافت مجوز و عمدتاً توسط بهره‌برداران داراي پروانه چرا امکان‌پذير است.به گزارش آراز آذربايجان به نقل ازايسنا، هرساله نگراني‌ها در مورد برداشت بي‌رويه گياهان خوراکي خودرو و تأثيرات منفي زيست‌محيطي آن بر مراتع و تنوع زيستي استان، افزايش مي يابد و ضرورت توجه جدي را به اين موضوع مي‌طلبد. لذا براي دستيابي به راهکاري پايدار و جلوگيري از برداشت هاي بي رويه، لازم است از طريق آموزش، ترويج روش‌هاي پايدار و نظارت مؤثر جلو آسيب به ثروت طبيعي گرفته شود تا ازاين طريق اين ميراث طبيعي ارزشمند براي نسل‌هاي آينده حفظ شود.