خانه‌هاي ارزاني که زندگي را گران مي‌کند

خانه‌دارشدن براي بسياري از خانوارها، به‌ويژه در شرايط افزايش قيمت مسکن و اجاره‌بها، گامي مهم براي دستيابي به ثبات اقتصادي و اجتماعي است؛ اما تجربه ساکنان برخي پروژه‌هاي مسکن مهر و نهضت ملي مسکن نشان مي‌دهد قيمت پايين‌تر واحد مسکوني، تنها بخشي از هزينه واقعي سکونت است، چراکه فاصله اين پروژه‌ها از بافت اصلي شهر، هزينه‌هاي رفت‌وآمد، اتلاف زمان، دشواري دسترسي به مراکز درماني، آموزشي و خدماتي و همچنين کاهش بهره‌مندي از امکانات و فضاهاي عمومي شهري را به ساکنان تحميل مي‌کند؛ هزينه‌هايي که در قرارداد واگذاري واحد مسکوني ديده نمي‌شود، اما در زندگي روزمره خانوارها نقش تعيين‌کننده‌اي دارد.
گلمان در حاشيه اروميه، يکي از نمونه‌هاي قابل‌بررسي در اين زمينه است. منصوري، يکي از ساکنان اين منطقه، با اشاره به مسافت رفت‌وآمد روزانه مي‌گويد: براي رسيدن به محل کار، روزانه حدود 15 کيلومتر مسير رفت و 15 کيلومتر مسير بازگشت را طي مي‌کند و با احتساب ترددهاي درون‌شهري، مجموع مسافت روزانه او به حدود 40 کيلومتر مي‌رسد؛ موضوعي که علاوه بر افزايش هزينه‌هاي حمل‌ونقل و استهلاک خودرو، زمان قابل‌توجهي از زندگي روزمره ساکنان اين مناطق را به رفت‌وآمد اختصاص مي‌دهد.
اين ساکن گلمان مي‌گويد با احتساب رفت‌وآمدهاي عصرگاهي براي خريد، انجام امور خانوادگي و تأمين ديگر نيازهاي روزمره، مجموع پيمايش خودرو در طول ماه به حدود هزار و 350 تا هزار و 500 کيلومتر مي‌رسد.به گفته منصوري، ‌با پيمايش ماهانه حدود هزار و 350 تا هزار و 500 کيلومتر و ميانگين مصرف يک ليتر بنزين به‌ازاي هر 15 کيلومتر، مصرف سوخت خودرو به‌تنهايي به حدود 90 تا 100 ليتر در ماه مي‌رسد؛ رقمي که هزينه‌هاي مربوط به تعميرات، تعويض روغن، لاستيک و استهلاک خودرو را شامل نمي‌شود. بااين‌حال، هزينه فاصله از شهر تنها در مصرف سوخت و استهلاک خودرو خلاصه نمي‌شود، بلکه زمان صرف‌شده در مسير نيز بخشي از هزينه واقعي سکونت در اين مناطق است؛ ساعاتي که مي‌توانست صرف حضور در کنار خانواده، استراحت يا رسيدگي به امور آموزشي فرزندان شود.
کيفيت سکونت، فقط کيفيت ساختمان نيست
قادر احمدي، دانشيار شهرسازي و مهندس معمار، عضو هيئت علمي دانشگاه اروميه و نايب رئيس سازمان نظام‌مهندسي استان آذربايجان غربي ، کيفيت سکونت را مفهومي چندبعدي دانست و اظهار کرد: کيفيت سکونت را نمي‌توان صرفاً به کيفيت ساختمان محدود کرد، بلکه عواملي همچون شرايط محيطي، وضعيت اقتصادي، روابط اجتماعي، مديريت، امنيت و شرايط زيستي محل زندگي نيز در تعيين کيفيت سکونت نقش دارند.
به گفته وي، اگرچه کيفيت ساخت، نورگيري و تهويه مناسب واحدهاي مسکوني از مؤلفه‌هاي مهم کيفيت سکونت به شمار مي‌رود، اما عواملي همچون دسترسي به مدارس، فضاهاي سبز، مراکز فرهنگي و ورزشي، شبکه آب و فاضلاب، اينترنت، امنيت معابر و حمل‌ونقل عمومي نيز نقش مهمي در ميزان رضايتمندي ساکنان و کيفيت زندگي آنان دارد.احمدي بر اهميت دسترسي مناسب ساکنان به خدمات و فراهم‌بودن گزينه‌هاي حمل‌ونقل تأکيد مي‌کند و دسترسي پياده به خدمات محله‌اي را از مؤلفه‌هاي کيفيت سکونت مي‌داند.
زمين ارزان؛ يک مزيت مشروط
احمدي زمين را يکي از عوامل اصلي در تعيين قيمت تمام‌شده مسکن دانست و اظهار کرد: استفاده از زمين‌هاي ارزان‌تر در پيرامون شهرها مي‌تواند زمينه خانه‌دارشدن خانوارهاي کم‌درآمد و متوسط را فراهم کند؛ بااين‌حال، مکان‌يابي مناسب پروژه‌هاي مسکوني اهميت ويژه‌اي دارد و در صورت رعايت اصول مکان‌يابي، سکونت در پيرامون شهرها مي‌تواند مزايايي همچون برخورداري از هواي بهتر، آرامش بيشتر و فاصله‌گرفتن از ازدحام و شلوغي مرکز شهر را به همراه داشته باشد.
بااين‌حال، به گفته احمدي، بهره‌مندي از مزاياي سکونت در پيرامون شهرها مشروط به تأمين زيرساخت‌ها و خدمات موردنياز است؛ چراکه وقتي محل اشتغال، مراکز آموزشي و خدمات درماني همچنان در شهر اصلي متمرکز باشند، افزايش فاصله محل سکونت از اين مراکز، وابستگي خانوارها به خودرو، زمان سفر، تعداد رفت‌وآمدها و در نهايت هزينه‌هاي خانوار را افزايش مي‌دهد.
هزينه سنگين شهرک‌نشيني با اين راهکار کم مي‌شود
اين کارشناس با اشاره بر ضرورت تأمين هم‌زمان زيرساخت‌ها و خدمات موردنياز، اظهار کرد: توسعه پروژه‌هاي مسکوني در پيرامون شهرها بدون پيش‌بيني حمل‌ونقل عمومي، مدارس، مراکز درماني، فضاي سبز، مراکز خريد و شبکه‌هاي زيربنايي مي‌تواند تا زمان تکميل اين خدمات، کيفيت سکونت ساکنان را کاهش دهد. وي افزود: هزينه احداث و توسعه زيرساخت‌هايي مانند آب، برق، گاز، فاضلاب، راه و خدمات عمومي در محدوده‌هاي جديد نيز قابل‌توجه است و بايد پيش از تعيين محل اجراي پروژه‌هاي مسکوني، در محاسبات اقتصادي و ارزيابي هزينه‌هاي واقعي آن لحاظ شود.احمدي ادامه داد: در چنين شرايطي، مسئله صرفاً ساخت واحد مسکوني نيست، بلکه انتخاب زمين مناسب و ايجاد پيوند مؤثر ميان پروژه و بافت شهري، از عوامل مهم موفقيت طرح‌هايي همچون مسکن مهر و نهضت ملي مسکن به شمار مي‌رود.
به گزارش آرازآذربايجان به نقل از فارس، احمدي درعين‌حال، سکونت در زمين‌هاي پيراموني شهرها را ذاتاً رويکردي منفي نمي‌داند و معتقد است پايين‌تر بودن قيمت زمين در اين محدوده‌ها مي‌تواند به توليد مسکن قابل‌پرداخت‌تر، به‌ويژه براي خانوارهاي کم‌درآمد و متوسط، کمک کند. در صورت مکان‌يابي مناسب پروژه‌ها، اين مناطق مي‌توانند از مزايايي همچون هواي بهتر، آرامش بيشتر و فاصله از ازدحام و شلوغي بافت مرکزي شهر برخوردار شوند؛ بااين‌حال، بهره‌مندي از اين مزايا منوط به تأمين زيرساخت‌ها، دسترسي مناسب و پيش‌بيني خدمات موردنياز ساکنان است.