تبعات رواني موج بيکاري‌ها پس از جنگ

»محمدرضا شالبافان« مديرکل دفتر سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت در پاسخ به اين سوال که روند اختلالات رواني ناشي از شغل در سال‌هاي اخير چگونه بوده و مهم‌ترين عوامل استرس‌زاي محيط کار در ايران کدام‌اند؟ گفت: واقعيت اين است که موضوع سلامت روان در محيط‌هاي کاري در دنيا و در کشور ما بسيار جدي و مهم است. حتي سازمان جهاني بهداشت در سال‌هاي اخير موضوع سلامت روان در محيط کار را در شعارهاي روز جهاني سلامت روان مورد تاکيد قرار داده است. او با بيان اينکه اشتغال به طور معمول يکي از عوامل محافظت‌کننده سلامت روان تلقي مي‌شود، توضيح داد: ما هميشه توصيه مي‌کنيم افراد براي حفظ سلامت روان خود، در حد امکان اشتغال مولد، با ساعات کار مناسب، محيط حمايتگر و درآمد نسبتا مکفي داشته باشند. اما متاسفانه در چند دهه اخير در بسياري از نقاط دنيا، برخي از محيط‌هاي کاري به منبع استرس جدي براي افراد تبديل شده است. شالبافان افزود: بخشي از مشاغل ذاتا با استرس‌هاي جدي همراه هستند. از طرف ديگر، اگر محيط کار از نظر امنيت بين‌فردي و روابط کاري مناسب نباشد، مي‌تواند به يک عامل استرس‌زاي آزارنده تبديل شود. مديرکل دفتر سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت با اشاره به شرايط کاري در کشور گفت: اين روزها در بسياري از نقاط دنيا، از جمله کشور ما، با ساعات کاري طولاني مواجه هستيم. اين موضوع باعث مي‌شود، زمان حضور افراد در خانه و کنار خانواده کاهش يابد و گاهي به چند ساعت محدود در شبانه‌روز برسد که آن هم ممکن است کيفيت کافي نداشته باشد. او با اشاره به نقش بحران‌ها در تشديد فشار رواني افزود: در بحران‌هاي اخير، مثل بحران جنگ که تجربه کرديم، برخي گروه‌هاي شغلي همچون امدادگران، کادر درمان، نيروهاي نظامي و انتظامي و حتي خبرنگاران و عکاسان خبري در معرض آسيب‌هاي بيشتري قرار گرفتند. اين واقعيت اهميت توجه ويژه به سلامت روان در محيط کار را دوچندان مي‌کند.
نبود امنيت شغلي کافي، سلامت روان شاغلان را تهديد مي‌کند
شالبافان در ادامه به مسئله امنيت شغلي اشاره کرد و گفت: ناکافي بودن امنيت شغلي و استرس‌هاي اقتصادي ناشي از آن، به‌ويژه وقتي فرد از آينده درآمد خود و امکان پس‌انداز و اداره زندگي روزمره مطمئن نيست، فشار رواني را بر افراد شاغل افزايش مي‌دهد. اين موارد در کشور ما جدي است و نيازمند توجه ويژه است. وي با تاکيد بر اينکه ايجاد محيط کاري سالم تنها وظيفه سازمان‌ها نيست، گفت: اينکه بگوييم فقط سازمان‌ها موظف هستند، کافي نيست. فرهنگ شغلي را تک‌تک افراد مي‌سازند. همه کارکنان و مديران در ايجاد محيطي امن و با تعاملات بين‌فردي سازنده مسئوليت دارند. استفاده نکردن از مرخصي، يکي از عوامل پنهان فرسودگي و مشکلات رواني کارکنان
او با انتقاد از استفاده ناکافي از مرخصي در کشور افزود: در کشور ما آن‌طور که بايد از مرخصي‌ها استفاده نمي‌کنيم. در بسياري از کشورها، مرخصي فرصتي براي بازتواني و استراحت است تا فرد پس از آن با کارکرد و عملکرد بهتر به کار برگردد. اما در برخي مشاغل، به‌خصوص در رده‌هاي مديريتي، افراد يا اصلا مرخصي نمي‌روند يا تقسيم کار در محيط به‌گونه‌اي است که امکان استفاده واقعي از مرخصي فراهم نيست. شالبافان در ادامه تصريح کرد: چنين فرهنگي از نحوه حضور در سرکار قطعا بر روي سلامت روان فرد نيز تاثير مي‌گذارد؛ يعني فرد در محل کار حضور دارد اما ممکن است بازدهي کافي نداشته باشد.
افزايش خطر فرسودگي رواني براي کارکنان شيفتي با چند شغل همزمان
مديرکل دفتر سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت در ادامه به وضعيت شاغلان شيفتي اشاره کرد و گفت: کارهاي شيفتي، به‌ويژه شيفت‌هاي شبانه، نيازمند توجه ويژه هستند؛ به‌خصوص در مشاغلي که امکان استراحت کافي براي فرد وجود ندارد، خطر آسيب رواني بيشتر است. او افزود: متاسفانه در کشور ما، برخي از شاغلان شيفتي در ساعاتي که بايد استراحت کنند، به دليل مشکلات اقتصادي سراغ شغل دوم مي‌روند. اين وضعيت نهايتا منجر به کم‌خوابي و بي‌خوابي مزمن شده و احتمال بروز اختلالات سلامت روان را افزايش مي‌دهد. او در پاسخ به سوالي درباره برنامه‌هاي وزارت بهداشت براي ارتقاي سلامت روان در محيط کار گفت: مرکز سلامت محيط و کار در معاونت بهداشت متولي اصلي موضوع سلامت در محيط‌هاي کارگري و کارمندي است و نقش موثري در اين زمينه دارد. ما تعاملات نزديک و خوبي با اين مرکز داريم و اميدواريم اين همکاري‌ها گسترده‌تر شود تا غربالگري سلامت روان در محيط کار نهادينه شود.
تبعات رواني موج بيکاري‌ها پس از جنگ
مديرکل دفتر سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت در پاسخ به سوالي درباره موج بيکاري پس از »جنگ« و تبعات رواني آن توضيح داد: بيکاري، به‌خصوص در فردي که تا مدت کوتاهي پيش از آن شاغل بوده، مي‌تواند بسيار استرس‌آفرين باشد و مستقل از مشکلات اقتصادي، احتمال بروز مشکلات روان‌پزشکي را افزايش دهد. او با اشاره به اميد به بهبود شرايط گفت: اميدواريم شرايط جامعه به سمتي حرکت کند که حداقل آسيب‌هاي کاري به جمعيت ما تحميل شود و پس از اين جنگ، وضعيت براي مردم رو به بهبود برود. شالبافان در عين حال تاکيد کرد: حتي اگر اين روند به سرعت رخ ندهد، حمايت‌هاي بين‌فردي، چه درون خانواده هسته‌اي و چه در خانواده‌هاي گسترده‌تر، مي‌تواند در کاهش فشار رواني ناشي از بيکاري موثر باشد.
او با اشاره به رفتارهايي که مي‌تواند وضعيت رواني فرد بيکار را بدتر کند، گفت: چند عامل مي‌توانند وضعيت فرد را به‌طور جدي بدتر کنند و لازم است تا زماني که شغل جديدي پيدا نشده، به شکل جدي مديريت شوند. يکي از مهم‌ترين آن‌ها نظم خواب و بيداري است. شالبافان توضيح داد: فرد شاغل معمولا برنامه منظم‌تري براي خواب و بيداري دارد. بعد از بيکاري بايد تلاش کند ريتم خواب و بيداري‌اش به شدت تغيير نکند. بي‌خوابي شبانه، خوابيدن طولاني در روز و به‌هم‌خوردن چرخه خواب، فرد را مستعد مشکلات سلامت روان مي‌کند. او ادامه داد: تغيير ناگهاني در ميزان فعاليت جسمي و کاهش شديد روابط اجتماعي نيز از عوامل خطر مهم هستند. کاهش ارتباط با ديگران و انزوا مي‌تواند زمينه بروز يا تشديد مشکلات رواني را فراهم کند. به گزارش آرازآذربايجان به نقل از ايلنا،شالبافان در پايان تاکيد کرد: اصلاح اين موارد، در کنار تلاش براي يافتن شغل جديد و دستيابي به درآمد مکفي، مي‌تواند به فرد کمک کند تا از خود مراقبت کند و آسيب رواني را به حداقل برساند، حتي در دوره‌اي که هنوز اشتغال جديدي پيدا نکرده است.