ميراثي براي فرداي فرزندان
دکتر رقيه پورغفار
گروه اجتماعي: هر ملتي براي تداوم حيات فرهنگي خود، نيازمند انتقال آگاهانه ميراث فکري و ارزشي خويش به نسلهاي بعد است.
اين انتقال، صرفاً حفظ يک گذشته تاريخي نيست؛ بلکه ساختن آيندهاي استوار بر هويت، عزت و استقلال کشور است و مي¬توان از آن به عنوان نقش حماسههاي ملي و ديني در تربيت نسل آينده در فرهنگ ايراني ـ اسلامي ياد کرد که روايت قهرمانان ملي و ديني يکي از مؤثرترين ابزارهاي اين انتقال به شمار ميآيد.
به گزارش آرازآذربايجان،از رستم و آرش تا حضرت عباس بن علي(ع)، هر يک جلوهاي از غيرت، وفاداري، شجاعت و ايثار را به نمايش ميگذارند؛ ارزشهايي که اگر در جان کودک امروز کاشته شوند، شخصيت فرداي او را شکل خواهند داد.
در متون فرهنگي و نيز مطالبي در فضاهاي رسانه اي مجازي ديده شده که گفتهاند: »براي کودکانتان از رستم و آرش و از عباس بن علي بگوييد؛ غيرت، حماسه و شجاعت ميراث نياکان توست. اگر امروز در جان فرزندت نکاري، فردا دشمن به جايش بذر تسليم خواهد کاشت.« اين سخن ناظر به يک حقيقت بنيادين است: »خلأ هويتي پايدار نميماند.« اگر خانواده و جامعه، سرمايههاي فرهنگي خود را به نسل نو منتقل نکنند، جريانهاي بيروني و الگوهاي بيگانه اين جاي خالي را پر خواهند کرد. از اينرو پرداختن به داستانهاي حماسي، ضرورتي تربيتي و راهبردي است، نه صرفاً امري ذوقي يا ادبي شاهنامه؛ ستون استوار هويت ايراني: در ميان آثار تمدني ايران، شاهنامه فردوسي جايگاهي ممتاز دارد. اين اثر سترگ نه تنها يک شاهکار ادبي، بلکه گنجينهاي از مفاهيم انسانساز، اخلاقي و ملي است که قرنها روح مقاومت و استقلال را در جامعه ايراني زنده نگه داشته است. شخصيتهايي چون رستم، سهراب، گودرز، اسفنديار، آرش، رودابه، تهمينه و ... نمادهايي از پايمردي، تعهد، پايداري، پاکي، ميهن¬دوستي، خانواده داري، فرزندپروري و دفاع از کرامت انسانياند. در همين زمينه، حضرت آيتالله سيد مجتبي خامنهاي در پيام خود به مناسبت روز بزرگداشت فردوسي 25 ارديبهشت 1405 تصريح کردند:»داستانهاي اسطورهاي فردوسي، واقعيت زندگي و شخصيت قهرمانانه ملت ايران بوده و مفاهيم انسانساز و سلحشورانه شاهنامه، همه اقوام ايران را در حفظ هويت و استقلال خود همدل و همراه ميسازد.«اين بيان نشان ميدهد که شاهنامه صرفاً بازتابي از گذشته نيست، بلکه عاملي مؤثر در تقويت همبستگي ملي و استمرار هويت ايراني است - هويت فرهنگي و نقش ادبيات در نگاه رهبري: در منظومه فکري رهبر عزيزمان، آيتالله سيد مجتبي خامنهاي (حفظه الله) نيز همواره بر اهميت زبان فارسي، ادبيات فاخر و صيانت از هويت فرهنگي تأکيد شده است. در بيانات مختلف ايشان، ادبيات فارسي به عنوان »سرمايهاي تمدني« معرفي شده که ميتواند روحيه اعتماد به نفس ملي و خودباوري را در جامعه تقويت کند. تأکيد ايشان بر پاسداشت زبان فارسي، تکريم شاعران بزرگ و توجه به ميراث ادبي، نشاندهنده آن است که اين گنجينه فرهنگي بايد در تربيت نسل جوان حضوري فعال داشته باشد. بر اين اساس، شاهنامه و ديگر آثار حماسي، تنها موضوعاتي براي مطالعه دانشگاهي نيستند، بلکه منابعي الهامبخش براي پرورش نسلي مقاوم، مسئوليتپذير و آگاه به ريشههاي خود به شمار ميآيند. تقويت پيوند نسل جديد با اين ميراث، به معناي تقويت بنيانهاي هويت ملي و فرهنگي است.
پيوند حماسه ملي و حماسه ديني:
ويژگي برجسته فرهنگ ايراني، پيوند عميق ميان حماسه ملي و حماسه ديني است. همانگونه که آرش جان خود را براي حفظ مرزهاي ميهن فدا ميکند، حضرت عباس بن علي(ع) نيز در کربلا نمونهاي بيبديل از وفاداري، ايثار و شجاعت را به نمايش ميگذارد. اين همنشيني ارزشها، نشان ميدهد که هويت ايراني و باورهاي ديني نه در تقابل، بلکه در تکامل يکديگر معنا مييابند. آشنا کردن کودکان با اين الگوها، نوعي تربيت جامع ايجاد ميکند؛ تربيتي که در آن هم تعلق به سرزمين و فرهنگ ملي تقويت ميشود و هم پايبندي به ارزشهاي اخلاقي و معنوي. چنين تربيتي ميتواند نسلي را پرورش دهد که در برابر چالشهاي فکري و فرهنگي عصر جديد، با اعتماد به نفس و استواري عمل کند. مسئوليت خانواده و نهادهاي فرهنگي: خانواده نخستين مدرسه هويت است. قصهگويي، خواندن داستانهاي شاهنامه، بازگويي زندگي قهرمانان تاريخي و ديني و بهرهگيري از ابزارهاي هنري و رسانهاي، ميتواند اين مفاهيم را به شکلي جذاب و مؤثر به کودکان منتقل کند. در کنار خانواده، نظام آموزشي، رسانهها و توليدکنندگان آثار فرهنگي نيز مسئوليتي جدي در اين مسير دارند. توجه به ادبيات حماسي در کتابهاي درسي، توليد آثار هنري متناسب با زبان نسل جديد و ترويج فرهنگ مطالعه، گامهايي اساسي در جهت حفظ اين ميراث است. آينده فرهنگي هر جامعه، در گرو کيفيت تربيت فرهنگي امروز آن است. لذا حفظ هويت ملي تنها نگهداري آثار تاريخي محقق نميشود؛ بلکه اين هويت زماني زنده ميماند که در ذهن و جان نسل جديد نهادينه گردد. روايت قهرمانان ملي و ديني، ابزار مؤثري براي انتقال ارزشهايي چون شجاعت، غيرت، وفاداري و مسئوليتپذيري است. اگر اين بذر امروز کاشته شود، فردا درختي تنومند از عزت و استقلال به بار خواهد نشست. اما اگر از آن غفلت شود، ميدان براي نفوذ الگوهاي بيگانه و تضعيف اعتماد به نفس فرهنگي فراهم خواهد شد. از اينرو، بازگشت آگاهانه و فعال به گنجينههايي چون شاهنامه فردوسي و معرفي قهرمانان بزرگ تاريخ ايران و اسلام، نه يک انتخاب صرفاً فرهنگي، بلکه ضرورتي راهبردي براي آينده ملت است؛ ميراثي که بايد براي فرداي فرزندان پاس داشته و منتقل شود.
تاریخ: 1405/03/18 11:03 ق.ظ | دفعات بازدید: 1803