مستندنگاري؛ حلقه مفقوده مديريت بحران
گروه فرهنگي:يک مستندساز با انتقاد از سياست دور نگه داشتن مستندسازان از صحنههاي بحران، خطاب به مسئولان هشدار داد: »با اين کار صورت مسئله را پاک ميکنيد، هراس از اينکه اشتباهات فردي و جمعي در قاب مستندثبت شود چاره کار نيست.
مستندنگاري و مستندسازي در بحرانها، مسئولان را از نقاط ضعف و قوت خود آگاه ميکند.« عليرضا حسيني، تهيه کننده و مستندساز به بررسي وضعيت مستندسازي ايران در شرايط بحران پرداخت و با انتقاد از بعضي مديران کشور، اين سوال را مطرح کرد که چرا مستندسازان در بحرانها به حاشيه رانده ميشوند؟
وي ادامه داد: مسئولان و مديران مرتبط بايد پاسخ دهند که چرا در شرايط بحران، مستندسازها را از ميدان واقعه دور نگه ميدارند و سوال بسياري از همکارانم اين است: چرا در بحرانها غافلگير ميشويم؟
اين مستندساز يادآور شد: اگر درباره جنگ 12روزه بخواهيم مستندي بسازيم، يکي از موضوعات اصلي علل غافلگيري است و اينکه چرا وقتي مديران در يک بحران غافلگير ميشوند مستندسازان را دور نگه ميدارند؟
حسيني افزود: مديريت بحران ما در بسياري بخشها ضعيف است و در سيل، زلزله و جنگ، غافلگير ميشويم. بنابراين مديريت بحران در کشور ضعيف است و پيش بيني لازم را نميکنند.
در حالي که مستندسازي و مستندنگاري از بحران بهترين کار براي جلوگيري از تکرار بحران بوده و مستندسازان چون هميشه در حال تحقيق و مطالعه ميباشند مناسبترين افراد براي ثبت اتفاقات هستند.
اين کارگردان خاطرنشان کرد: مستندسازان هم مانند آتشنشانها يا تيمهاي اورژانس و امداد و نجات بايد در بحران حاضر باشند، اما متاسفانه مجوز حضور آنها با تاخير صادر ميشود و با موانع اداري روبهرو ميشوند و صحنههاي ناب قابل ثبت از دست ميرود.
حسيني با تأکيد بر مفهوم »مستندنگاري« (ثبت سيستماتيک رويدادها براي تحليل درآينده) گفت: در کشور ما با مستندنگاري به راحتي قهر کردهاند. پروژههاي ملي گاهي به جاي 5 سال، 25 سال طول ميکشد و نهايتاً رها ميشود و چون از ابتدا مستندنگاري انجام نشده است پيمانکاران و مسئولان پاسخگوي اشتباهات خود نميشوند. حتي الان اگر کسي بخواهد مستند »پس از جنگ« بسازد، با هزار مانع مواجه است، زيرا بعضي از مسئولان از مستندنگاري ميهراسند چون نميخواهند خطاهايشان ثبت شود. او به تجربههاي بينالمللي اشاره کرد و افزود: در بوسني، محمدرضا عرب توانست فيلم بسازد. در بسياري ديگر از شرايط همکاران ما در عراق و افغانستان مستندسازي کردهاند و در بحران حاضر بودند.
اما در ايران همکاران مستندساز هميشه در بحران دچار مشکل ميشوند و به چشم تهديد امنيتي به آنها نگاه ميشود و اين در حالي است که ما امکانات و افراد نظامي و هستهاي خود را در تلويزيون معرفي ميکنيم که نميبايست اين کار را بکنيم نه اينکه مستندسازان را تهديد امنيتي ببينيم.
اين مستندساز با بيان مثالهاي عيني به مسئولين هشدار داد: وقتي مستندسازان نباشند، دشمن تصاوير را تحريف ميکند و مردم نبايد مجبور شوند حوادث را از شبکههاي خارجي ببينند. اين يعني روايت جنگ تحميل شده و دفاع جانانه مردم از وطن را در اين 12 روز به اجنبي سپردن و اين فاجعه است. مستندنگاري فقط گزارش لحظهاي نيست؛ بلکه ضبط هوشمندانه و هدفمند و هنرمندانه تصاوير و راشهايي براي تحليل در آينده است.
او به مصداقهاي ملموس اشاره و تصريح کرد: اگر پروژههاي ملي از ابتدا مستندنگاري ميشد، امروز اين مقدار تعلل و کاستي در انجام و اتمام پروژهها نداشتيم. براي نمونه ساخت مصلاي تهران سه نسل طول کشيده است، چرا هيچکس پاسخگو نيست؟ چون وقتي پروژهاي مستندنگاري نشود هيچ دادهاي براي بررسي و جلوگيري و رفع خطا وجود ندارد و بازخواستي هم انجام نميشود. بعضي از مسئولان و مديران ميخواهند صورت مسئله را پاک کنند، اما مستندساز پرسشگر و تحليلگر است تا بفهمد و ثبت کند »چرا يک اتفاقي رخ ميدهد؟ و چگونه ميتوان از تکرارش جلوگيري کرد؟.
حسيني پيشنهاد داد: بايد ستاد بحران براي مستندسازي تشکيل شود؛ مثل آتشنشانان يا تيم اورژانس و امدادگران، مستندسازان بايد جزو تيمهاي مديريت بحران باشند. شبکههاي خبري کار خودشان را ميکنند، اما مستندنگاري فراتر از خبر فوري است. به نظرم مرکز گسترش سينماي مستند و انجمنهاي صنفي سينماي مستند ميتوانند اين ستاد را تعريف و فعال کنند.
او درباره توليد مستند از جنگ تحميلي اسرائيل گفت: مرکز گسترش چند مستند بلند و کوتاه را در دست ساخت دارد. اميدوارم اين آثار شروع خوبي باشد براي مستندسازي در بحران، اما مستندنگاري مناسب در جنگ 12 روزه تقريبا از دست رفته است زيرا پلانها و راشهاي با کيفيت نادر است زيرا مجوز لازم در دسترس نبود. اين در حالي است که ما همچنان مستندهاي جنگ جهاني دوم را پس از هشتاد سال تماشا ميکنيم، خودمان از جنگ دوازده روزه تصاوير حرفهاي و کافي نداريم.
به گزارش آرازآذربايجان به نقل از ايسنا،حسيني در پايان با قاطعيت گفت: مستندسازان به دنبال سياهنمايي نيستند. آنها مطالبهگرند و ميخواهند بدانند چطور اين اتفاق افتاد؟ و چگونه ميتوان از تکرار آن جلوگيري کرد؟، تا وقتي مسئولان از مستندنگاري و مستند سازي بهراسند و مستندسازان را محرم ندانند تاريخ را اجنبيها آنطور که ميخواهند براي ما خواهند نوشت.
.Arazazarbaiijan.farhangi@gmail.com
تاریخ: 1404/04/28 09:11 ق.ظ | دفعات بازدید: 2053