گروه فرهنگي: نقش و جايگاه هنر به ويژه موسيقي در زندگي اجتماعي افراد، نقشي پر رنگ و قابل اعتنا است. موسيقي در عصر آهن و زندگي صنعتي امروز، درمان آلام روحي و آشفتگيهاي رواني و ذهني بشر پرمشغله و پرکار است. اثرات شنيدن و نواختن موسيقي بر کيفيت زندگي تاثيرات شگرفي دارد. اما در اين ميان حضور بانوان در عرصه موسيقي، به غناي بستر فرهنگي و معنوي جامعه و تلطيف فضاي موسيقيايي کمک شاياني ميکند.
راضيه شيخ
به گزارش آراز آذربايجان، راضيه شيخ، استاد دانشگاه، مدرس موسيقي و يکي از فعالان برجسته موسيقي بانوان در استان گلستان، درباره جايگاه زنان در موسيقي چنين ميگويد:
موسيقي يکي از زيباترين زبانهاي جهان است؛ زباني که بدون نياز به کلمات، احساسات را منتقل ميکند. اين هنر، طي قرنها با نقشآفرينيهاي متنوع زنان و مردان، شکل گرفته و تکامل يافته است. در اين مسير طولاني و سرشار از عشق، بانوان همواره نقشي مهم و اثرگذار ايفا کردهاند. هرچند در بسياري از دورههاي تاريخي شرايط براي زنان دشوار بوده و گاه به آنها اجازه فعاليت آزادانه در عرصه موسيقي داده نميشده، اما علاقه و استعداد آنان موجب شده تا راه خود را پيدا کرده و بدرخشند.
اين استاد دانشگاه درباره نحوه ورودش به دنياي موسيقي مي گويد: «در ابتدا، علاقه بسياري به ساز قانون داشتم؛ صداي ظريف و دلانگيزش روح من را نوازش ميداد. اما به دلايل شخصي، دف را انتخاب کردم. سازي سادهتر اما پر از رمز و راز. دف با من سخن ميگفت، گريه ميکرد و ميخنديد و هر بار که آن را مينوازم، گويي با جهان يکي ميشوم. براي من دف تنها يک ساز نيست؛ بلکه همراز و پناهگاهي است که در هر ضربهاش تپشهاي قلب من جاري ميشود.»
من سال ها براي رسيدن به اين جايگاه تلاش کردم. تجربه بنده در امر موسيقي نمونهاي روشن از تلاش و پشتکار بانوان در عرصه موسيقي است که با وجود محدوديتها و چالشها، پا پس نگذاشتيم و امروز هم به آموزش جوانان و نوجوانان مشغولم.
وي در خصوص اثرات حضور بانوان در عرصه نوازندگي معتقد است: نوازندگي يکي از حوزههايي است که حضور زنان در آن به وضوح مشهود است. بسياري از بانوان نه تنها به نوازندگي پرداختهاند، بلکه به آهنگسازي، رهبري گروههاي موسيقي و حتي ايجاد سبکهاي جديد نيز موفق شدهاند. در کشور ما نيز، عليرغم چالشها و سختيها، زنان بسياري توانستهاند بدرخشند و آثار زيبايي خلق کنند. از گذشتههاي دور، نامهايي مانند قمرالملوک وزيري و روحانگيز به عنوان پيشگامان موسيقي شناخته ميشوند و هنرمنداني همچون پري زنگنه و بسياري ديگر اين مسير را ادامه دادهاند.
اين استاد دانشگاه حضور زنان را باعث تلطيف فضاي موسيقي مي داند و در اين باره بيان داشت: يکي از ويژگيهاي برجسته نوازندگي زنان، احساسي است که به موسيقي ميبخشند. هنگامي که يک زن ساز مينوازد، عمق احساسات او در صداي ساز شنيده ميشود. اين امر موجب ميشود که رنگ و بوي موسيقي زنانه با ساير اشکال موسيقي متفاوت باشد و تنوع بيشتري به دنياي هنر بيافزايد.اين فعال موسيقي در خصوص شرايط فعلي موسيقي اظهار داشت: خوشبختانه در روزگار کنوني شرايط براي دختران به مراتب بهتر شده است. دسترسي به کلاسهاي موسيقي راحتتر شده و خانوادهها به طور فزايندهاي از فعاليتهاي موسيقايي فرزندان خود حمايت ميکنند. به همين دليل، تعداد دختراني که به نوازندگي سازهاي مختلف ميپردازند، روز به روز در حال افزايش است. از پيانو و ويولن گرفته تا گيتار و سازهاي کوبهاي، زنان در همه عرصهها فعال هستند. در گروههاي موسيقي نيز حضور زنان در سبکهاي سنتي، کلاسيک و حتي سبکهاي مدرن مانند جَز و راک به وضوح ديده ميشود. با اين حال، همچنان چالشهايي وجود دارد. گاهي فرصتهاي برابر با مردان براي زنان فراهم نميشود يا حمايت کافي از نوازندگان زن صورت نميگيرد. اما حقيقت اين است که هرچقدر جامعه، خانوادهها و مسئولين فرهنگي بيشتر از زنان حمايت کنند، راه موفقيت براي آنها هموارتر خواهد شد.اين مدرس موسيقي رسيدن به آرزوهاي دنياي موسيقي را غير ممکن ندانست و اذعان داشت: نوازندگان زن تنها در عرصه هنر تأثير نميگذارند؛ آنها به عنوان الگو براي ديگر دختران عمل ميکنند. عشق و پشتکار آنان به ديگر دختران نشان ميدهد که با وجود تمام دشواريها، رسيدن به آرزوها ممکن است. موسيقي يک زبان جهاني است و هرچه حضور زنان در آن بيشتر باشد، دنيا به مکان زيباتر و مهربانتري تبديل خواهد شد.در نهايت بايد گفت که موسيقي بدون حضور زنان ناقص خواهد بود. بانوان با استعداد و علاقه خود به اين هنر عمق و زيبايي بيشتري ميبخشند. اگر حمايتهاي بيشتري از آنان صورت گيرد، بدون ترديد آينده موسيقي درخشانتر و دل انگيزتر خواهد شد.