ديپلماسي در ميدان تدبير استاني براي جهش اقتصاد ملي
ناصر شيرزاده
گروه تحليل:ايستادگي اقتصادي در برابر تحريم هاي ظالمانه و فشارهاي خارجي علاوه بر عملکرد درخشان در حوزههاي خودکفايي، نيازمند ظرفيت سازي در حکمراني، تاب آوري اجتماعي و بلوغ تصميم گيري در لحظه هاي دشوار است.
به گزارش آرازآذربايجان، در اين روزهاي سرنوشت ساز که اقتصاد ايران درگير يک نبرد تمام عيار و نابرابر است. کشور بارها نشان داده که در برابر تضييقها و تحريم ها، اهل عقب نشيني نيست.
با اين حال دولتمردان و سياست گذاران به خوبي مي دانند که براي عبور از اين گذرگاه سخت اتکا به منابع داخلي اگرچه شرط لازم است اما کافي نيست؛ بلکه نيازمند ديپلماسي فعال همسايگي، پيوندهاي راهبردي با کشورهاي پيرامون و استفاده حداکثري از ظرفيت هاي پنهان و پيداي مرزي هستيم در منطق حکمراني ملي امنيت مرزها و معيشت مردم از هم جدا نيستند و همان ساختاري که بايد از استقلال کشور دفاع کند بايد پاسدار چرخه تجارت تأمين نيازهاي عمومي و اميدواري جامعه نيز باشد.
در اين ميان استان آذربايجان غربي نه به عنوان يک قطعه حاشيه اي در نقشه ايران بلکه به عنوان مرکز نقل ديپلماسي همسايگي و خط مقدم جبهه اقتصادي کشور شناخته ميشود. اين استان با موقعيت منحصر به فرد ژئوپليتيک خود تنها استاني است که با کشور ترکيه هم مرز بوده و عملاً دروازه اصلي و بي بديل ورود ايران به بازارهاي اروپايي به شمار ميرود. دارا بودن نزديک به 500کيلومتر مرز مشترک در کنار سه پايانه گمرکي استراتژيک پرتردد و حياتي نظير بازرگان سرو و رازي اين جغرافياي خاص را به شاهرگ اصلي ترانزيت و تجارت خارجي کشور تبديل کرده است.
اما مزيت هاي آذربايجان غربي صرفاً در زير ساختهاي فيزيکي و پايانه هاي آسفالت شده خلاصه نميشود. پيوندهاي عميق زباني اشتراکات ريشه دار فرهنگي و پيشينه تاريخي مردمان اين خطه با کشور ترکيه سرمايه اي عظيم و نامشهود است که مي تواند هزينه هاي مبادله را به شدت کاهش داده و روند اعتماد سازي در تجارت بين الملل را تسريع کند. اين استان با برخورداري از اراضي مستعد کشاورزي ظرفيتهاي بي نظير ترانزيتي و پتانسيل ايجاد شهرک هاي صنعتي مشترک به تنهايي قادر است بار بزرگي از اهداف صادرات غير نفتي کشور را به دوش بکشد در واقع توسعه و پويايي اين استان مستقيماً با امنيت اقتصادي تأمين ارز و رفاه کل کشور گره خورده است.
با وجود تمام اين ظرفيت هاي ذاتي و غير قابل انکار سالهاست که يک عارضه مزمن اداري و نگاه مرکز گرا مانع از شکوفايي کامل اين پتانسيل ها شده بود تا پيش از اين مديريت مناسبات تجاري خرد و کلان با ترکيه و سازوکارهاي مربوط به ميز ترکيه در پايتخت و فرسنگ ها دورتر از واقعيت هاي ميداني مرزها صورت ميگرفت تصميم گيري در اتاقهاي دربسته تهران براي کاميوني که در مرز بازرگان متوقف شده است. رويکردي بود که غالباً به طولاني شدن ديوان سالاري فرسايش سرمايه اجتماعي کندي در حل چالشهاي روزمره تجار و عدم درک دقيق از اقتضائات محلي مي انجاميد. اهميت و جايگاه ميز ترکيه در ساختار اقتصاد سياسي ما بر کسي پوشيده نيست وقتي عالي ترين مقامات دو کشور هدف گذاري کلان مبادلات تجاري را بر روي عدد 30 ميليارد دلار تنظيم ميکنند تحقق اين چشم انداز بزرگ با بخشنامه نامه نگاريهاي طولاني مدت ميان ادارات پايتخت و ساختارهاي کند اداري محقق نمي شود. اين هدف نيازمند يک قرارگاه عملياتي در نقطه صفر مرزي است تا تصميمات با سرعت، دقت و اشراف کامل به ميدان اتخاذ شوند. انتقال ميز ترکيه به يک استان مرزي نمادي از تغيير الگو در نظام تصميم گيري کشور و عبور از تمرکزگرايي آسيب زا به سوي واقع گرايي و چابکي اقتصادي بود.
اما عبور از اين تمرکزگرايي تاريخي و انتقال اين قرارگاه به استان نيازمند اراده اي جدي قدرت چانه زني بالا در سطح ملي و فهمي عميق از مناسبات کلان اقتصادي بود. انتقال ميز ترکيه به آذربايجان غربي که اخيراً و براي نخستين بار محقق شد محصول همين اراده است. در اين مسير سخت و ساختار گشا، نقش کليدي پررنگ و مجدانه دکتر رضا رحماني استاندار آذربايجان غربي شايسته واکاوي و تقديري ملي است. حضور يک مدير با سابقه در
سطح ملي که پيش تر سکاندار وزارت صنعت معدن و تجارت بوده و با پيچيدگيهاي توليد ديوان سالاري و ديپلماسي اقتصادي از نزديک آشناست، اين فرصت را به استان داد تا با زباني ملي با مرکز نشينان گفت و گو کند.
دکتر رحماني با درک عميق از اينکه ديپلماسي اقتصادي بدون تفويض اختيار به ميدان داران اصلي آن ابتر ميماند با استدلالهاي متقن کارشناسي رايزني هاي مستمر با مقامات عالي در نهاد رياست جمهوري و وزارتخانه هاي متولي توانست مرکز را براي اين واگذاري تاريخي اقناع کند. هنر استاندار در اين بود که نشان داد ميتوان اقتدار و نظارت ملي را با تدبير و چابکي محلي پيوند زد و تصميم سازي را به جايي سپرد که نبض تجارت در آن مي تپد. اين اقدام او صرفاً يک جابه جايي ساده اداري نبود بلکه دفاع از هويت اقتصادي استان و اثبات اين واقعيت بود که اگر به ظرفيتهاي استاني اعتماد شود. گره هاي کور ملي باز خواهد شد. او ثابت کرد که مسئوليت پذيري در قبال معيشت مردم نيازمند تصميمات شجاعانه و پيگيري هاي خستگي ناپذير است.
از آنجا که اين ميز به تازگي به استان واگذار شده و ساختارهاي آن در حال استقرار نهايي است. طبيعتاً قرار نيست از همين امروز منتظر تغييرات ناگهاني در ترازوي صادرات باشيم اما چشم انداز پيش رو و دستاوردهايي که اين ساختار جديد به دنبال خواهد داشت افقهاي بسيار روشني را ترسيم مي کند. در آينده اي بسيار نزديک استان آذربايجان غربي از يک مسير عبوري و ترانزيتي صرف» به کانون اصلي سياست گذاري، جذب سرمايه گذاري خارجي و تسهيل گر مستقيم تجارت ارتقا خواهد يافت انتظار ميرود با حذف دست اندازهاي ديوان سالاري جلسات کارگروه هاي تخصصي هم انديشي ها و رفع موانع گمرکي مستقيماً ميان مقامات و تجار استاني با همتايان ترکيه اي در همان نقطه مرزي برگزار شود.
اين پويايي اقتصادي در گام نخست و در سطح محلي مستقيماً بر سفره و معيشت مردم خطه آذربايجان غربي اثر گذار خواهد بود. با ريل گذاري هاي صورت گرفته به زودي شاهد تسريع در ترخيص کالاها کاهش خواب کاميونها در مرز رونق گرفتن واقعي بازارچه هاي مرزي و فعال شدن تعاوني هاي مرزنشينان خواهيم بود.
اين ميز مي تواند با شناسايي دقيق ظرفيتهاي صادراتي استان در حوزه هاي کشاورزي و صنايع تبديلي سرمايه گذاران ترکيه اي را بدون درگيري با پيچ و خم هاي اداري مرکز مستقيماً جذب شهرکهاي صنعتي استان کند نتيجه نهايي اين فرآيند ايجاد اشتغال پايدار براي جوانان منطقه کاهش نرخ بيکاري و تزريق اميد به جامعه اي است که شايسته بهترين خدمات است.
اما در کنار اين امتيازات استاني دستاوردهاي کلان اين انتقال براي تماميت اقتصاد ايران بي بديل خواهد بود. در دوره پساجنگ اقتصادي، مهم ترين وظيفه ساختار حکمراني تبديل آرامش امنيتي به ثبات اقتصادي و اطمينان در بازار است. استقرار ميز ترکيه در آذربايجان غربي بخشي از پدافند غير عامل و راهبرد خنثي سازي تحريم هاست. اين ساختار با ظرفيتي که در افزايش سرعت و حجم مبادلات ايجاد ميکند بيشک به تأمين پايدار نيازهاي ارزي تسهيل ورود کالاهاي اساسي و مواد اوليه توليد کمک شاياني خواهد کرد و در عمل نشان خواهد داد که تمرکز زدايي چگونه به افزايش تاب آوري اقتصاد ملي منجر مي شود.
هيچ کس مدعي نيست که در مسير توسعه تجارت خارجي مديريت پساجنگ اقتصادي و خنثي سازي تحريم ها تمامي امور بي خطا بوده با موانع يک شبه بر طرف ميشوند. اما انصاف حکم ميکنند مجاهدت هاي خاموش و تدايير ساختاري مديراني که براي گشودن گرمهاي تاريخي تلاش مي کنند. به درستي ديده شود در شرايطي که بدخواهان ايران مي کوشند با القاي پاس و بزرگنمايي مشکلات آينده را تاريک جلوه دهند ريل گذاري هاي
هوشمندانه اي نظير انتقال ميز ترکيه پاسخي عملي و قاطع به اين جنگ رواني است. ايران امروز به مديراني نياز دارد که به جاي توليد دوگانه هاي ناروا و هزينه تراشي براي کشور آستين همت بالا زده و ظرفيت هاي معطل مانده را به کار گيرند. پيروزي واقعي آن است که کشور درگير ديوان سالاريهاي فلج کننده نشود و اقتصاد ملي با تکيه بر ظرفيت هاي استاني جان بگيرد. انتقال ميز ترکيه به آذربايجان غربي تجلي همان عقلانيت توام با اقتدار است راهي که نشان ميدهد ميتوان با تدبير، بها دادن به ظرفيت مرزنشينان و اصلاحساختارهاي معيوب منافع بلندمدت ايران را تأمين کرد و زندگي مردم را در مسير رونق و توسعه قرار داد.
تاریخ: 1405/03/10 08:47 ق.ظ | دفعات بازدید: 1779