اين درياچه عملاً مرده است. 10 تا 20 روز آينده، همين آب باقي‌مانده هم تبخير مي‌شود و بستر نمکي آن به غبارهاي سمي تبديل خواهد شد که براي مردم آذربايجان فاجعه‌اي بهداشتي، زيست‌محيطي و حتي ژنتيکي به دنبال خواهد داشت.

تنها، شور و تلخ، اين سه کلمه تبديل شده به سرنوشت زيباترين درياچه فيروزه رنگ غرب کشور،‌ مدت‌هاست که نه تنها هيچ خبر خوبي از درياچه اروميه نمي‌رسد، بلکه اين روزها خبرهايي از نابودي درياچه شنيده مي‌شود. البته همين سه دهه پيش هيچ خبري از خشکي و نابودي اين درياچه نبود. مساحت اين درياچه در سال 1377 در حدود شش هزار کيلومتر مربع و حجم آب آن حدود 32 ميليارد متر مکعب بود، همين عدد باعث شده بود که درياچه اروميه در رديف بيست و پنجمين درياچه‌هاي بزرگ دنيا ششمين درياچه? بزرگ آب شور قرار بگيرد.اما اين روزهاي خوش و پررونق زياد طولاني نشد،‌ اين درياچه از اواسط دهه 80 شروع به خشک شدن کرد، کار به جايي رسيد که سال 1392 يکي از وعده‌هاي مهم انتخاباتي حسن روحاني احياي درياچه اروميه شد. اين وعده البته در دو دوره رياست‌جمهوري او پيگيري شد، پروژه تونل انتقال آب رودخانه زاب به درياچه و انتقال پساب تصفيه خانه فاضلاب تبريز به اين درياچه از جمله پروژه‌هاي مهمي بود که قرار بود درياچه را نجات بدهد،‌ گويا اين پروژه‌ها تا بيش از 90 درصد پيش رفته بود که با روي‌ کار آمدن دولت سيزدهم، تکميل آنها متوقف مي‌شود.عيسي کلانتري، رئيس سابق سازمان حفاظت محيط زيست و دبير پيشين ستاد احياي درياچه اروميه درباره آخرين وضعيت اين درياچه خبرهاي خوبي ندارد مي‌گويد:  فقط حدود 100 ميليون متر مکعب آب شور در پهنه‌اي نزديک به 200 کيلومتر مربع باقي مانده، يعني عمق آب به کمتر از نيم متر رسيده است.

او تاکيد مي‌کند: دولت‌ها گرفتار روزمرگي شده‌اند و هيچ برنامه بلندمدتي براي احياي درياچه يا توسعه پايدار ندارند. نه دولت آقاي رئيسي و نه دولت کنوني هيچ رايزني يا تلاش جدي‌اي انجام نداده‌اند. ما بارها درباره احياي درياچه هشدار داده‌ايم، اما انگار آب در هاون مي‌کوبيم.ادامه اين گفت‌وگو را اينجا بخوانيد:

آقاي کلانتري، آخرين وضعيت کنوني درياچه اروميه را چگونه ارزيابي مي‌کنيد؟

وضعيت درياچه اروميه فاجعه‌بار است. فقط حدود 100 ميليون متر مکعب آب شور در پهنه‌اي نزديک به 200 کيلومتر مربع باقي مانده، يعني عمق آب به کمتر از نيم متر رسيده. اين درياچه عملاً مرده است. 10 تا 20 روز آينده، همين آب باقي‌مانده هم تبخير مي‌شود و بستر نمکي آن به غبارهاي سمي تبديل خواهد شد که براي مردم آذربايجان فاجعه‌اي بهداشتي، زيست‌محيطي و حتي ژنتيکي به دنبال خواهد داشت.

چه عواملي درياچه را به اين روز انداخته است؟

سدسازي‌هاي بي‌رويه، توسعه ناپايدار کشاورزي و عدم تخصيص حق‌آبه قانوني درياچه، آن را نابود کرده است. طبق قانون، حق‌آبه محيط‌زيستي بايد در اولويت باشد، اما ما کشاورزي را اولويت داديم و هيچ آبي به درياچه نرسيد. زماني عمق متوسط درياچه 4.5 متر بود، اما حالا به اين وضعيت رسيده‌ايم.

نقش دولت‌ها در اين بحران چيست؟ به نظر شما چرا اقدامات مؤثري انجام نشده است؟

دولت‌ها گرفتار روزمرگي شده‌اند و هيچ برنامه بلندمدتي براي احياي درياچه يا توسعه پايدار ندارند. نه دولت آقاي رئيسي و نه دولت کنوني هيچ رايزني يا تلاش جدي‌اي انجام نداده‌اند. ما بارها درباره احياي درياچه هشدار داده‌ايم، اما انگار آب در هاون مي‌کوبيم. مسئولين به جاي اقدام، فرافکني مي‌کنند و حتي پيشنهادهاي تحقيرآميزي مثل تأمين آب از کشورهاي خارجي مطرح شده است.

اما به نظر مي‌رسيد دولت آقاي پزشکيان در اين‌باره بهتر از دولت سيزدهم عمل کند، درست است؟

آقاي پزشکيان درياچه را به نااهلش واگذار کرده است، به آقاي عارف(معاون اول رييس‌جمهور) و آقاي رحماني(استاندار آذربايجان غربي در دولت چهاردهم)،‌ آقاي عارف بي‌توجه است و آقاي رحماني نيز دنبال اهداف ديگري است، درياچه اروميه رها شده است.

شنيده‌ايم که طرح‌هايي مثل پروژه‌هاي چيني براي درياچه پيشنهاد شده. نظر شما درباره اين طرح‌ها چيست؟

اين طرح‌ها، مثل پروژه 6-7 ميليارد دلاري چيني‌ها براي تبديل درياچه به محل توليد برق خورشيدي يا برداشت نمک، يک مصيبت چندگانه است. اين پروژه‌ها نه‌تنها درياچه را احيا نمي‌کنند، بلکه منابع مالي را هدر داده و بستر نمکي را به منبعي براي سودجويي تبديل مي‌کنند. من واقعاً نمي‌فهمم مسئولين چه هدفي را دنبال مي‌کنند.

پيامدهاي خشک شدن درياچه براي مردم منطقه چيست؟

درياچه اروميه براي بيش از 6 ميليون نفر در شعاع 100 کيلومتري حياتي است. بستر نمکي 13 ميليارد تني آن، در صورت خشک شدن کامل، غبارهاي نمکي را در منطقه پراکنده خواهد کرد که اثرات تنفسي، بهداشتي و ژنتيکي به دنبال دارد. اين خسارت‌ها به اين سادگي قابل تحمل نيست.

وضعيت درياچه خزر هم اخيراً مطرح و درباره خشک شدن خزر هشدار داده‌اند، آيا اين درياچه شباهتي با درياچه اروميه دارد؟

خير، اين دو کاملاً متفاوت‌اند. درياچه اروميه را ما با سوءمديريت، سدسازي و مصرف بي‌رويه آب براي کشاورزي خشکانديم. اما خزر تحت تأثير عوامل طبيعي يا ديگر مسائل عقب‌نشيني کرده، نمي‌دانم يا روس‌ها يا عوامل طبيعي براي خزر مشکل‌سازي کرده‌اند. مشکل اروميه کاملاً نتيجه سياست‌هاي نادرست داخلي است.

اميدي به احياي درياچه اروميه باقي مانده است؟

با تفکرات کنوني مسئولين، هيچ اميدي نيست. اگر همين روند ادامه پيدا کند، شايد يکي دو سال ديگر کورسويي باشد، اما با اين سياست‌ها، درياچه کاملاً از بين خواهد رفت. مسئولين بايد پاسخگوي اين فاجعه باشند. آنها نمي‌توانند از زير بار مسئوليت شانه خالي کنند.به گزارش آراز آذربايجان به نقل از خبرآنلاين،درياچه اروميه يک مسئله زيست‌محيطي حياتي است که نياز به اقدام فوري دارد. مسئولين بايد به جاي فرافکني، براي احياي آن تلاش کنند. اين درياچه ديگر فرصتي براي بي‌توجهي ندارد. مردم حق دارند پاسخ بخواهند و ما بايد براي نسل‌هاي آينده پاسخگو باشيم.