حوزه‌هاي علميه، به مثابه کارخانه‌هاي انسان سازي، وظيفه خطير تربيت عالمان ديني را بر عهده دارند. اين نهادها، با جذب جوانان مستعد و علاقه مند به علوم اسلامي، آنها را در مسير دانش و تقوا قرار مي‌دهند. طلاب در حوزه‌هاي علميه، سال‌ها به فراگيري علوم مختلفي همچون فقه، اصول، تفسير، حديث، کلام، فلسفه و ادبيات عرب مي‌پردازند. آنها نه تنها دانش نظري کسب مي‌کنند، بلکه با شرکت در مباحثات علمي و جلسات اخلاقي، قدرت استدلال و بيان خود را نيز تقويت مي‌کنند. حوزه‌هاي علميه، ميراث دار گرانبهاي علوم اسلامي هستند. اين نهادها، با تدريس، تحقيق، تأليف و ترجمه، به حفظ و نشر اين علوم مي‌پردازند. در حوزه‌هاي علميه، متون اصلي علوم اسلامي مورد مطالعه و بررسي قرار مي‌گيرند و اساتيد با ارائه تفاسير و توضيحات جديد، به غناي اين علوم مي‌افزايند.علاوه بر تدريس، حوزه‌هاي علميه به تحقيق و پژوهش نيز اهميت زيادي مي‌دهند. محققان حوزوي، با بررسي متون قديمي و ارائه نظريات جديد، به توسعه علوم اسلامي کمک مي‌کنند. همچنين، تأليف و ترجمه کتاب‌هاي علمي نيز از جمله فعاليت‌هاي مهم حوزه‌هاي علميه است. حوزه نقش مهمي در ترويج فرهنگ اسلامي در جامعه دارد. عالمان ديني با استفاده از ابزارهاي مختلفي مانند سخنراني، منبر، کتاب، مقاله، رسانه و … به ترويج ارزش‌هاي اسلامي، اخلاق، احکام و معارف ديني مي‌پردازند.

اگرچه وظيفه اصلي حوزه‌هاي علميه، حفظ و نشر علوم اسلامي است، اما اين نهادها در توليد علم نيز نقش دارند. عالمان ديني با تحقيق و پژوهش در زمينه‌هاي مختلف علوم اسلامي، به توليد علم مي‌پردازند و به غناي اين علوم مي‌افزايند. آنها با ارائه نظريات جديد و بررسي مسائل روز، به توسعه علوم اسلامي کمک مي‌کنند. حوزه‌هاي علميه فقط به تربيت علمي طلاب نمي‌پردازند، بلکه به تربيت اخلاقي آنها نيز اهميت مي‌دهند. طلاب در حوزه‌هاي علميه، با الگوگيري از اساتيد و علماي اخلاق، به تهذيب نفس و کسب فضائل اخلاقي مي‌پردازند. آنها ياد مي‌گيرند که چگونه با اخلاص و فروتني، به خدمت به خلق بپردازند و در راه خدا گام بردارند.

حوزه علميه تهران داراي تاريخچه‌اي غني است که به عصر صفوي برمي‌گرداند.. در دوره قاجار، حوزه تهران با مدارس جديد و ورود به اين عرصه، به مرکزيت علمي و ديني بيشتر دست يافت. اما در اين زمان، خودباختگي نسبت به فرهنگ غرب و ضعف دينداري حکومت‌ها نيز مشهود بود و اين موضوع باعث گسترش فرهنگ غربي در ايران شد. با ورود انديشه‌هاي غربي و استاد براي تدريس فلسفه، حوزه فلسفي تهران شکل گرفت. شخصيت‌هايي چون ملأ عبدالله زنوزي و آقا محمدرضا حکيم قمشه‌اي در اين حوزه نقشي دارند. فلاسفه‌اي مانند ميرزا ابوالحسن جلوه و شاگردان آنان، به تقويت اين حوزه پرداختند. حوزه علميه تهران با تاريخچه‌اي غني و تأثيرگذار، نه‌تنها به پرورش فلاسفه و علماي بزرگ پرداخته، همواره سعي کرده است در مواجهه با چالش‌هاي فرهنگي و اجتماعي، نقش آفريني کند.

حوزه علميه امام خميني واقع در منطقه ازگل تهران، پيش از اين هم رتبه‌هاي برتر در بخش‌هاي مختلف حوزه‌هاي علميه را کسب کرده بود اما امسال اين مجتمع آموزشي موفق به کسب رتبه اول در ميان مدارس علميه کل کشور شد.به همين منظور با حجت الاسلام عادل محسني مدير مدرسه علميه امام خميني (ره) به گفتگو نشستيم که در ادامه حاصل آن را مي‌خوانيد:حجت الاسلام عادل محسني با اشاره به برخي اقدامات و فعاليت‌هاي اين حوزه بيان کرد: حوزه علميه امام خميني در چهار عرصه آموزشي، تهذيبي، پژوهشي و جهادي و تبليغي فعاليت دارد و مجموع 400 طلبه در آن مشغول به تحصيل هستند که 280 تن از آنان در مقطع يک تا 10 حوزه و 120 تن باقي دروس خارج و تخصصي را مي‌خوانند که اساتيد خبره از قم و تهران مشغول به تدريس اين دروس هستند. همچنين در چهار رشته مشاوره اسلامي، تفسير قرآن، مدرسه فقه، اصول و اخلاق و تربيت، دانش پژوهش داريم.

مدير مدرسه علميه امام خميني (ره) در ادامه به بيان برخي فعاليت‌ها در حوزه آموزشي پرداخت و گفت: در بعد آموزشي از اساتيد و فضلاي بزرگ قم که مقيم نيز هستند بهره مي بريم، حضور استاد کنار طلبه‌ها مي‌تواند حائز اهميت باشد چرا که بسياري از مشکلات حوزه‌هاي علميه تهران به دليل نبود اساتيد مقيم است و اساتيد در مشاغل غير حوزوي هستند. حضور اين اساتيد باعث تمرکز تدريس و ارتباط تربيتي و دوستانه با طلبه‌ها مي‌شود.محسني با اشاره به ديگر برنامه‌هاي آموزشي تصريح کرد: در حوزه علميه امام خميني، برنامه‌ريزي آموزشي به گونه‌اي است که تمامي دروس مصوب شوراي عالي حوزه علميه با نظم و دقت تدريس مي‌شود. تعطيلات مدرسه به حداقل ممکن رسيده و دوره‌هاي تابستان تنها يک ماه به طول مي‌انجامد. از اوايل شهريور تا تيرماه، کلاس‌ها و امتحانات به صورت مداوم برگزار مي‌شوند و در فصل تابستان نيز دور ه‌هاي تکميلي براي دروس پيشرفته و مهارت‌هاي زندگي ارائه مي‌شود. اين دوره‌ها شامل موضوعاتي مانند روانشناسي برخورد با همسر و تربيت فرزند است که به تعميق دانش طلاب کمک مي‌کند.

نظارت و تثبيت مباحث درسي

مدير مدرسه علميه امام خميني (ره) يکي از محورهاي مهم آموزشي، نظارت بر مباحث ارائه‌شده توسط طلاب دانست و افزود: دروس فقط توسط استاد ارائه نمي‌شوند بلکه طلاب پس از کلاس، با مطالعه و پژوهش مختصر، مباحث را براي يکديگر بيان مي‌کنند. اين روش نه تنها باعث تثبيت مطالب مي‌شود بلکه فرصتي براي پرسيدن سوالات و آماده‌سازي براي تدريس و سخنراني فراهم مي‌کند. مديران تعيين‌شده براي هر پايه تحصيلي نيز نقش مهمي در سازمان‌دهي اين بحث‌ها دارند.

امتحانات هفتگي و تثبيت دروس

وي در ادامه تصريح کرد: براي جلوگيري از فراموشي دروس در طول نيمسال، امتحانات هفتگي از چهار درس اصلي گرفته مي‌شود. اين آزمون‌ها که معمولاً شامل پنج سوال هستند، به تثبيت و تعميق دروس کمک مي‌کنند. به اين ترتيب، از هر درس ماهي يک بار امتحان گرفته مي‌شود و طلاب به طور مستمر با مباحث درگير مي‌شوند.

آموزش‌هاي کاربردي و مهارت‌هاي زباني

محسني از ارائه دروس کاربردي در حوزه علميه امام خميني (ره) خبر داد و گفت: علاوه بر دروس رسمي مانند ادبيات عرب، منطق، فقه، اصول، بلاغت و فلسفه، طلاب با توجه به نيازهاي جامعه مدرن، به آموزش‌هاي کاربردي نيز دسترسي دارند. يکي از مهم‌ترين اين آموزش‌ها، يادگيري زبان‌هاي خارجي است. در ده سال اخير، حوزه علميه امام خميني (ره) در زمينه آموزش زبان عربي به عنوان قطب تهران و پنج شهر ديگر شناخته شده است و بيش از 20 استاد زبان عربي از فارغ‌التحصيلان اين دوره‌ها هستند. در زبان انگليسي نيز پيشرفت‌هاي قابل توجهي در آشنايي، مکالمه و ترجمه حاصل شده است.

تربيت اساتيد و فعاليت‌هاي تبليغي

وي از برکات آموزش‌هاي کاربردي را تربيت اساتيدي دانست که در قم و ساير مناطق مشغول تدريس هستند و بيان کرد: برخي از اين افراد همچنين در سازمان‌هاي فرهنگي و ارتباطات فعاليت مي‌کنند. در موکب فرهنگي پياده‌روي اربعين نيز، طلابي که به زبان‌هاي عربي، فارسي و انگليسي مسلط هستند، ارتباط خوبي با زائران سيدالشهدا برقرار کرده‌اند.

1. برنامه‌هاي آموزشي نوين در حوزه علميه امام خميني؛ از دروس رسمي تا مهارت‌هاي زندگي

مدير مدرسه علميه امام خميني (ره) با اعلام اين مطلب که طلاب علاقه‌مند به يادگيري مهارت‌هاي مختلف، از حمايت مادي و معنوي برخوردارند، اضافه کرد: از آموزش رايانه، نرم‌افزارهاي نوين، تايپ، خوشنويسي و حتي موتور و اتومبيل گرفته تا مهارت‌هايي مانند تيراندازي که در آن برخي از طلاب به رتبه‌هاي برتر در استان دست يافتند. همچنين، دوره‌هاي فيلمنامه‌نويسي، روانشناسي و ارتباط با نوجوانان نيز برگزار شده و برخي از فارغ‌التحصيلان اين دوره‌ها به عنوان معلم و مبلغ در مدارس فعاليت مي‌کنند.

فعاليت‌هاي تبليغي و خدمات اجتماعي

وي همچنين بيان داشت: در حوزه کار تبليغي، گروه‌هاي جهادي فعاليت‌هاي گسترده‌اي در شناسايي و تأمين نيازهاي محرومين انجام مي‌دهند. اين گروه‌ها در حوادث مختلفي مانند سيل خوزستان، زلزله کرمانشاه و سيل سيستان و بلوچستان حضور داشته‌اند. در دوران کرونا نيز طلاب به عنوان پرستار و مشاور درماني در کنار بيماران فعاليت کرده‌اند. در ايام تبليغي ماه رمضان، فاطميه و نوروز نيز، گروه‌هاي جهادي در تهران، خوزستان و کرمان به انجام کارهاي تبليغي و عمراني مشغول هستند.محسني گفت: در مقطع يک تا 10 حوزه، دروس خارج فقه و اصول به عنوان دروس تخصصي اجتهاد تدريس مي‌شود. مرکز تخصصي فقه و اصول نيز براي طلابي که تمايل به تعميق بيشتر در اين دروس دارند، فعاليت مي‌کند.

پژوهش و کارگروه‌هاي علمي

وي با اشاره به افتخار آفريني حوزه علميه امام خميني (ره) گفت: در حوزه پژوهش، اين مؤسسه در 16 دوره جشنواره علامه حلي مقام‌هاي برتر را کسب کرده است. سال گذشته به عنوان بهترين حوزه پژوهشي در برگزاري جشنواره‌هاي مدرسه‌اي شناخته شد و امسال نيز رتبه برتر کشوري را از آن خود کرد. کارگروه‌هاي علمي هفتگي در حوزه‌هاي مختلفي مانند فقه، اصول، روانشناسي، تاريخ، رجال، علوم حديث و تفسير فعاليت مي‌کنند. طلاب در انتخاب موضوعات پژوهشي خود مشارکت دارند و سالي يک بار مقاله‌اي تأليف مي‌کنند که در جشنواره‌ها رتبه‌هاي برتر را کسب مي‌کنند.

اخلاق و مشاوره تحصيلي

مدير مدرسه علميه امام خميني (ره) همچنين اشاره کرد: کلاس‌هاي حديث اخلاقي نيز در کنار کلاس‌هاي اخلاق برگزار مي‌شود. مشاوران متخصص روانشناسي و مشاوره تحصيلي و رفتاري نيز در هر پايه تحصيلي وجود دارند که به مسائل اخلاقي و تربيتي طلاب رسيدگي مي‌کنند.

وي تصريح کرد: دو دوره «رشد آرمان» براي دانش‌آموزان نوجوان متوسطه دوم در مدارس اطراف حوزه برگزار شده است. اساتيد جوان حوزه با برگزاري کلاس‌هاي معرفتي، مهارتي و آشنايي با مسائل کلي سياسي و قرآني، در مساجد و مدارس به عنوان مبلغ فرهنگي تأثير مثبتي گذاشته‌اند. اين فعاليت‌ها نه تنها به تقويت معارف دانش‌آموزان کمک مي‌کند بلکه تأثيرات فرهنگي مثبتي نيز در جامعه دارد.

به گزارش آرازآذربايجان به نقل از مهر، اين برنامه‌ريزي‌هاي جامع و فعاليت‌هاي گسترده، حوزه علميه امام خميني را به يکي از مراکز مهم آموزشي و فرهنگي در ايران تبديل کرده است.

.Arazazarbaiijan.farhangi@gmail.com