حقابه درياچه اروميه فداي توسعه کشاورزي شد
گروه جامعه: يک کارشناس محيط زيست گفت: تاکنون 74 سد بزرگ و کوچک بر رودخانههايي احداث شده است که پيشتر حقابه درياچه اروميه را تأمين ميکردند؛ اين سدها بخش عمدهاي از حقابه درياچه را محصور کردهاند.
به گزارش ، در سالهاي اخير، بحران خشکي درياچه اروميه به اوج خود رسيده است و اين پهنه آبي که روزگاري نماد حيات و اکوسيستم منحصر به فرد شمال غرب ايران بود، امروز بهطور کامل خشک شده است. کارشناسان محيط زيست هشدار ميدهند که اميد به احياي اين درياچه، که زماني حدود 32 ميليارد مترمکعب آب را در خود جاي ميداد، به حداقل رسيده است و شرايط کنوني آن را بايد فصلي و ناپايدار دانست. کاهش شديد منابع آبي، تبخير بالا، کاهش بارشها و سوءمديريت منابع آب، از جمله عوامل اصلي فروپاشي اين اکوسيستم بودهاند.
تحقيقات نشان ميدهد که حجم آب فعلي درياچه اروميه تنها بخش کوچکي از تراز اکولوژيک سابق را حفظ کرده است و سدها و طرحهاي توسعهاي کشاورزي که با اقليم منطقه همخواني ندارند، باعث شدهاند حقابه طبيعي درياچه بهشدت کاهش يابد. با وجود تلاشهاي محدود براي احيا، کارشناسان معتقدند که بدون تغيير ساختاري در مديريت منابع آب و بازنگري در سياستهاي کشاورزي ناهمگن با اقليم، بازگشت درياچه اروميه به وضعيت گذشته غيرممکن خواهد بود.
اين وضعيت علاوه بر تهديد زيستمحيطي، آثار اجتماعي و اقتصادي گستردهاي نيز دارد. شهرهاي اطراف درياچه، که در مسير بادهاي نمکي غرب به شرق قرار گرفتهاند، در معرض خطر گسترش ريزگردهاي نمکي قرار دارند و سلامت و تابآوري جمعيت محلي بهشدت آسيبپذير شده است. پيامدهاي خشکي درياچه فراتر از محيط زيست است و ميتواند امنيت غذايي، منابع آب شرب و معيشت مردم را نيز تحت تأثير قرار دهد.
کارشناسان تأکيد دارند که احياي درياچه اروميه اکنون نيازمند اقدامات فوري، بازنگري در توسعه کشاورزي، مديريت پايدار آب و اجراي پروژههاي آبي با هدف حفظ اکوسيستم است؛ در غير اين صورت، اين ميراث طبيعي ارزشمند بهطورکامل از بين خواهد رفت و پيامدهاي جبرانناپذيري براي منطقه بههمراه خواهد داشت.
در رابطه با اين موضوع، «علي شهباز» کارشناس زمينشناسي ميگويد: اگرچه احياي درياچه اروميه ممکن است، اما اين امر بهمعناي بازگشت به شرايط ايدهآل و پرآبي سال 1374 نيست؛ زماني که حجم آب درياچه حدود 32 ميليارد مترمکعب بود. متأسفانه، آن درياچه پرآب و زنده، قرباني تصميمات اشتباه مديراني شد که توسعه نامتوازن را بر پايداري زيستمحيطي ترجيح دادند و حقابه طبيعت را فداي توسعه باغات سيب و مزارع چغندرقند کردند؛ محصولاتي که با اقليم استان آذربايجان غربي همخواني ندارند.وي افزود: براي تأمين نياز آب اين باغات و مزارع، تاکنون 74 سد بزرگ و کوچک روي رودخانههايي که حقابه درياچه اروميه را تأمين ميکردند، احداث شده و يا در حال احداث است، جمعيت استان نيز با بيش از 3,529,000 نفر مزيد بر علت شده است و سدها براي تأمين آب شرب اين جمعيت طراحي شدهاند. بر اساس سند آمايش سرزمين، حداقل نيمي از اين جمعيت با توان اکولوژيک استان همخواني ندارد و اين سدها تماماً از حقابه درياچه اروميه استفاده ميکنند.
اين کارشناس، وضعيت احياي درياچه اروميه را بسيار پيچيده دانست و اضافه کرد: احياي کامل، با توجه به کاهش منابع آب، تبخير و تعرق شديد و کمبود بارش، ممکن نيست و تنها بخش جنوبي درياچه تا حدود زيادي قابل احياست. ميانگذر شهيد کلانتري، سد بزرگي در مسير جريان يکپارچه آب ايجاد کرده است. از حدود 15 کيلومتر مسير اين ميانگذر، تنها 1/7 کيلومتر پل دارد که امکان جريان آب بين شمال و جنوب را فراهم ميکند و باقي مسير بهصورت خاکريز است که مانع جريان آزاد آب شده است.
شهباز خاطرنشان کرد: وجود 102 جزيره در درياچه، جريانهاي طولي و عرضي آب را محدود ميکند و سبب تغيير مسير و ايجاد گردابههاي محلي ميشود، اما جريان کامل آب را متوقف نميکند، بهعلاوه، لايهبندي چگالي آب و وزش باد در دشتهاي اطراف، نقش مهمي در حرکت و جابهجايي آبهاي سطحي دارند.
وي افزود: متأسفانه حجم آب درياچه اکنون بسيار کمتر از گذشته است، تراز سطح اکولوژيک درياچه که 14/5 ميليارد مترمکعب برآورد شده بود نيز ديگر موجود نيست و حجم نمک درياچه طبق گزارش رسمي اداره کل محيط زيست استان آذربايجان غربي، حدود 12 ميليارد تن برآورد شده است.
به گزارش آراز آذربايجان به نقل از تسنيم،او در پايان گفت: در صورت ادامه کشاورزي ناهمگن با اقليم (سيب و چغندرقند) و عدم احياي درياچه، شهرهايي که در مسير دالان باد غرب به شرق درياچه اروميه قرار دارند، قطعاً با مهاجرت اقليمي روبهرو خواهند شد که اين موضوع تابآوري محيطي و انساني کشور را در ديگر نقاط بهشدت تحت تأثير قرار خواهد داد.
تاریخ: 1404/06/18 11:08 ق.ظ | دفعات بازدید: 1974