امنيت غذايي؛ چالش بزرگ سلامت نسل امروز و فردا
گروه گفت و گو: در سالهاي اخير، افزايش توليدات بيکيفيت و ضعف نظارت بر بازار مواد غذايي، سلامت جامعه را به طور جدي تهديد کرده است. امنيت غذايي ديگر تنها به معناي دسترسي به غذا نيست، بلکه کيفيت، سلامت و ايمني محصولات غذايي نقش تعيينکنندهاي در سلامت نسل امروز و آينده دارد.
در سالهاي اخير، موضوع امنيت غذايي به يکي از مهمترين دغدغههاي جامعه تبديل شده است، موضوعي که مستقيم با سلامت مردم گره خورده اما زير سايه بيتوجهيها، ضعف نظارت، و افزايش توليدات بيکيفيت، بيش از هر زمان ديگري آسيب ديده است. امنيت غذايي تنها به معناي دسترسي به مواد غذايي نيست، بلکه کيفيت، سلامت و استاندارد بودن اين محصولات نيز نقشي تعيينکننده در حفظ سلامت شهروندان دارد.با اين حال، گزارشها و گلايههاي مکرر مردم نشان ميدهد که بازار مواد غذايي کشور روز به روز با چالشهاي جديتري مواجه ميشود، چالشهايي که از تغيير تاريخ مصرف محصولات گرفته تا ورود مواد غذايي ناسالم و حتي استفاده از مواد اوليه غيربهداشتي در چرخه توليد را شامل ميشود.
ديرگاهي است که امنيت غذايي قرباني بيتفاوتيها، بيمسئوليتيها و توليدات ناسالم شده و تغذيه نامناسب دامنه گستردهاي از خانوادهها را تحت تأثير قرار داده است. پيامد اين وضعيت، دور شدن جامعه از مسير سلامتي و سوق يافتن بسياري از افراد به سمت انواع بيماريهاست، بحراني که ميتواند در سکوت، سلامت نسل امروز و فردا را تهديد کند.
اينکه امنيت غذايي دقيقاً چيست، نبود آن چه پيامدهايي براي جامعه به دنبال دارد و در روزگاري که توليدات صنعتي گاه با افزودنيها و مواد نگهدارنده همراه است، بازگشت به الگوي غذايي سنتي تا چه اندازه ضروري به نظر ميرسد، موضوعاتي است که در گفتوگوي اختصاصي با دکتر هوشنگ عطاپور، پزشک و فعال رسانهاي استان، به آن پرداختيم. آنچه در ادامه ميخوانيد نتيجه اين گفتوگوست.
* با سپاس از وقتي که در اختيار ما گذاشتيد، لطفا بفرماييد امنيت غذايي به چه معناست؟
دکتر عطاپور: مقوله غذا دو بخش کليدي دارد، امنيت غذايي و ايمني غذايي؛ هر دو نيز از وظايف حاکميتياند و زير نظر دولت قرار دارند. امنيت غذايي يعني دسترسي مردم به غذاي کافي و مناسب از نظر کميت، و ايمني غذايي يعني توليد و عرضه مواد غذايي با کيفيت مناسب، عاري از آلودگي و بدون خطرات جسمي.درواقع، تنها داشتن غذاي کافي، مطلوب نيست، غذايي که مصرف ميکنيم بايد سالم، استاندارد و بدون تهديد براي سلامت شهروندان باشد، در غير اين صورت حتي وجود آن در سفره مردم نيز ميتواند آسيبزا باشد.
* نبود امنيت غذايي چه تبعاتي ميتواند داشته باشد؟
دکتر عطاپور: کمبود مواد غذايي و همچنين کيفيت پايين آنها، سلامت شهروندان را به طور جدي تهديد ميکند. آسيبپذيري افراد در سنين مختلف متفاوت است، اما زنان باردار، جنين، نوزادان، کودکان و سالمندان از جمله گروههاي بسيار حساس در برابر سوءتغذيه هستند. زنان باردار نيازمند مواد غذايي باکيفيت هستند تا نيازهاي تغذيهاي خود و جنينشان تأمين شود، در غير اين صورت سلامت هر دو در دوران بارداري و هنگام زايمان با خطر مواجه خواهد شد.نوزادان به طور غيرمستقيم از تغذيه مادر تأثير ميپذيرند و کيفيت شير مادر وابسته به تغذيه صحيح اوست. کودکان و نوجوانان نيز براي رشد و بلوغ به کالري و مواد مغذي مناسب نياز دارند، کمبود غذا ميتواند سبب کوتاهي قد، ضعف ايمني بدن و افزايش ابتلا به بيماريها از جمله انواع بيماريهاي ميکروبي و انگلي شود.
در سالمندان نيز به دليل شرايط خاص جسمي و محدوديت قدرت خريد، سوءتغذيه ميتواند سيستم ايمني آنها را تضعيف کند. به طور کلي، بدن براي توليد آنتيباديها و مقابله با عفونتها نيازمند دريافت متوازن چربي، کربوهيدرات و پروتئين است. بنابراين در هر سن و دورهاي، بايد غذا با کيفيت و کميت مطلوب به بدن برسد.
* مهمترين اصل در توليد مواد غذايي چيست؟
دکتر عطاپور: مهمترين اصل، نظارت دائمي و مستمر بر تمام مراحل توليد مواد غذايي از مزرعه تا سفره است. نظارت بر اين چرخه، بر عهده وزارت بهداشت و درمان است، از زماني که توليد مواد غذايي صنعتي شده، انواع افزودنيها، حلالها، سموم، کودها، هورمونها و علفکشها وارد اين چرخه شدهاند و هر يک ميتوانند تهديدي براي سلامت مردم باشند.
در صنايع توليد گوشت نيز باقيمانده آنتيبيوتيکها و مواد ضدعفونيکننده از عوامل پرخطر به شمار ميروند. آزمايشگاههاي مواد غذايي بايد روزانه محصولات را بررسي کنند تا مانع ورود مواد آلوده يا حاوي سموم شيميايي به بازار شوند.بسياري از توکسينها ممکن است در مواد غذايي رشد کنند يا بعداً به آنها اضافه شوند و زمينهساز بيماريهايي مانند سرطان، آلرژي و بيماريهاي قلبي و عروقي شوند. بنابراين، سازمان غذا و دارو و معاونت بهداشتي وزارت بهداشت بايد با دقت بر اين فرآيند نظارت داشته باشند.
* براي حفظ امنيت غذايي چه بايد کرد؟
دکتر عطاپور: براي حفظ امنيت غذايي، نقش دو دستگاه بسيار مهم است؛ وزارت جهاد کشاورزي بايد برنامهريزي دقيق براي توليد مواد غذايي مورد نياز جامعه داشته باشد تا همه افراد به ميزان کافي کالري و غذاي مناسب دريافت کنند. همچنين وزارت بهداشت نيز بايد بر کيفيت محصولات غذايي و رعايت استانداردهاي ايمني نظارت جدي داشته باشد.از سوي ديگر، شهروندان نيز بايد آگاهي غذايي کافي داشته باشند. اين آموزشها بايد از طريق آموزش و پرورش، صدا و سيما و نهادهاي آموزشي به مردم ارائه شود، زيرا هم کمبود و هم مصرف بيش از حد کالري ميتواند براي سلامت مضر باشد.
امنيت غذايي، فراتر از دسترسي به مواد غذايي، به معناي تضمين سلامت، کيفيت و استاندارد بودن غذاهاست. همانطور که در مصاحبه اشاره شد، تنها وجود غذا کافي در سفره مردم نميتواند سلامت جامعه را تضمين کند، بلکه کيفيت و ايمني غذايي نقش تعيينکنندهاي در جلوگيري از بيماريها و تقويت سيستم ايمني افراد دارد. کمبود يا مصرف مواد غذايي ناسالم ميتواند گروههاي حساس مانند زنان باردار، نوزادان، کودکان و سالمندان را به شدت آسيبپذير کند و سلامت نسل حاضر و آينده را تهديد نمايد.
نظارت دقيق بر کل چرخه توليد، از مزرعه تا سفره، و رعايت استانداردهاي بهداشتي از مهمترين عوامل تضمين امنيت غذايي است. ورود مواد افزودني، سموم، هورمونها و ساير ترکيبات شيميايي به چرخه توليد، اگر بدون کنترل باشد، ميتواند زمينهساز بيماريهاي مزمن و خطرناک باشد. از اين رو، مسئوليت حاکميتي وزارت بهداشت و وزارت جهاد کشاورزي در برنامهريزي توليد و نظارت مستمر، همراه با افزايش آگاهي غذايي شهروندان، يک ضرورت اساسي است.
به گزارش آرازآذربايجان به نقل از ايرنا، بازگشت به غذاهاي سنتي ميتواند بخشي از راهکار تأمين امنيت غذايي باشد. غذاهاي سنتي با بهرهگيري از مواد طبيعي و سازگاري با شرايط اقليمي و ذائقه مردم، نه تنها سالمتر و ايمنتر هستند، بلکه ميتوانند نيازهاي تغذيهاي جامعه را به شکل طبيعيتر و متوازنتر برطرف کنند. تقويت فرهنگ غذايي سالم و بازگشت به الگوهاي سنتي، در کنار نظارت مستمر و آموزش عمومي، ميتواند سلامت جامعه را تضمين کرده و خطرات سوءتغذيه و بيماريهاي ناشي از مواد غذايي ناسالم را کاهش دهد.
تاریخ: 1404/09/11 08:32 ق.ظ | دفعات بازدید: 1755