چرا جامعه، جشنواره‌هاي سينمايي را سياسي مي‌بيند

حسن هدايت نويسنده و کارگردان سينما درباره تأثيرگذاري اتفاقات سياسي و اجتماعي بر جشنواره‌هاي سينمايي مثل جشنواره فيلم فجر در ايران، گفت: دليل اصلي تأثيرپذيري جشنواره‌هاي ما از اتفاقات اجتماعي و سياسي اين است که جامعه ما سراپا سياسي است و در اين جامعه جشنواره نمي‌تواند از سياست جدا باشد. وقتي اقتصاد ما که مي‌بايست يک جريان مستقل و آزاد باشد با سياست‌هاي مختلف دچار نوسان مي‌شود فرهنگ و هنر هم قطعاً همين وضعيت را دارد.
هدايت خاطرنشان کرد: همه جشنواره‌هاي ما دولتي هستند و اين فقط مربوط به سينما نيست بلکه جشنواره‌هاي کوچک مثل جشنواره‌هاي کتاب هم دولتي هستند و حتي رويدادهايي که شمايلي غيردولتي دارند هم تابع شرايطي هستند که نمي‌توانند استقلال خود را کاملاً حفظ کنند.
وي افزود: برگزاري جشنواره‌ها هزينه‌هاي سنگيني دارند و دولت اسپانسر اين رويدادها است اما از آنجا که فيلم و سينما تأثيرگذاري به شدت گسترده‌تري در جامعه دارد و بيشتر در معرض ديد، نقد و ارزيابي قرار مي‌گيرد باعث شده حساسيت بيشتري نسبت به آن وجود داشته باشد و سينما و سينماگران در شرايطي باشند که به ناچار در جهت انعکاس روحيات جامعه موضع‌‌گيري کنند.
وي افزود: جشنواره‌هاي غير دولتي هم طبيعتاً بايد تابع قوانيني باشند و اگر صحبت از غير دولتي شدن رويدادها داريم به اين معنا نيست که مقررات را هم بايد ناديده گرفت اما مقررات بايد با اين درک منطبق باشند که هنر و سينما تابع کليتي از جامعه است و جامعه‌اي که سياسي است سينمايش هم همين وضعيت را دارد.
اين کارگردان در پاسخ به پرسشي درباره اينکه آيا سينماگر مي‌تواند جشنواره را تريبوني براي بيان نظرات، انتقادات و حتي اعتراضات خود بداند، گفت: وقتي جشنواره‌ها دولتي هستند و مديران اين رويدادها را دولت انتخاب مي‌کند، هر حرفي مي‌تواند از طرف آدم‌هاي افراطي در هر زمينه حمل بر پروتست، اعتراض يا سياه‌نمايي شود و هزاران مسئله پيش بياورد. در همين سال‌ها معدود فيلم‌هايي ساخته شدند که از فضاي کمدي‌هاي سخيف فاصله گرفته بودند و آثاري ساده و معمولي بودند که فقط بعضي چيزها را دقيق‌تر بيان کرده بودند اما با دردسر توقيف يا حتي کارشکني‌هاي مافياي عجيب و غريب توزيع و اکران روبرو شدند.
کارگردان فيلم سينمايي »گراند سينما« در ادامه اظهار کرد: وزارت ارشاد به عنوان مسئول دولتي کشور در حوزه سينما بايد مديري دلسوز و فرهنگي داشته باشد و بلبشوي موجود را از بين ببرد. ديگر پدرخوانده‌هايي که تريبون دارند و بدون توجه به نظم و قاعده کشور درباره همه چيز نظر مي‌دهند نبايد تا اين حد در سينما تأثيرگذار باشند.
وي تاکيد کرد: همه حق اعتراض دارند اما اعتراض‌ها به وضعيت سينما بايد از مسير وزارت ارشاد مطرح شود. علاوه بر اين در حوزه سرمايه نيز سينماي ما دچار بحران است، براي خيلي از فيلم‌ها و پروژه‌هاي نازل به راحتي بودجه فراهم مي‌شود و خيلي از فيلم‌هاي ارزشمند هيچ‌وقت امکان جذب سرمايه پيدا نمي‌کنند.
وي افزود: بسياري از بازيگران که به توزيع‌کنندگان و سالن‌داران متصل هستند فرصتي براي جولان دادن پيدا کرده‌اند که دستمزدهاي نجومي دريافت مي‌کنند و سالن‌داران نيز فقط فرصت ديده شدن آن‌ها را فراهم مي‌کنند تا در اين سينما شاهد ظهور افرادي باشيم که کارشان فاقد هر نوع ارزش است ولي به راحتي مي‌توانند در فيلم‌ها بازي کنند يا فيلم بسازند و اين جريان مافيايي هر روز فربه‌تر شود.
وي گفت: سينما به محلي براي داد و ستد، رفيق بازي و صاحب نام شدن تبديل شده، اسپانسرها نيز به ندرت افرادي فرهنگي هستند و بسياري از آن‌ها تمام دغدغه‌شان اين است که با بازيگران عکس بگيرند يا درگير هوي و هوس‌هاي خود هستند در حالي که در کشورهاي صاحب سينما سلطه در دست کساني است که صنعت سينما را مي‌فهمند و حتي فيلم‌هاي بي‌ارزششان نيز ظاهري دلچسب و خلق شده با تکنيک درجه يک است و براي هر دلار حساب و کتابي وجود دارد.
هدايت تصريح کرد: متأسفانه سينماي ما با مجموعه‌اي از مشکلات مواجه است که به اين وضعيت رسيده و من به همين دليل فکر مي‌کنم از آنجا که ما در کشورمان هيچ سيستم مشخصي نداريم فقط چند مدير سينمايي دغدغه‌مند با استقلال رأي مي‌توانند سينما و جشنواره‌هاي سينمايي را از اين وضعيت بيرون بياورند.
اين کارگردان درباره مخدوش شدن ارتباط سينما و جامعه گفت: جامعه‌اي که به هر دليلي اعم از مسائل اقتصادي و سياسي آزرده مي‌شود طبيعتاً دست به اعتراض مي‌زند و اين اعتراض ممکن است اعتراض خاموش يا حتي خياباني باشد. در اين شرايط نمي‌توانيم با منطق جامعه را آرام کنيم و بگوييم که سينما ربطي به اين وضعيت ندارد؛ کسي در اين شرايط به اين حرف‌ها گوش نمي‌دهد و از آنجا که جشنواره‌هاي ما همواره زير سايه سياست بوده‌اند جامعه هم آن‌ها را سياسي مي‌بيند.
هدايت گفت: در اين سال‌ها معدود فيلم‌هاي بودند که شمايلي مستقل داشتند و به جشنواره فجر هم شمايلي مستقل دادند اما با پر رنگ‌تر شدن آثار غيرمستقل در جشنواره‌ اين نگرش بيشتر شد که جشنواره فجر يک رويداد سياسي است.
وي افزود: در اين شرايط احتمالاً نمي‌توان اتفاق ديگري را رقم زد اما اگر کشور به يک روال معقول رسيد و دچار بحران و آشفتگي نشد با مديريت افراد دغدغه‌مند و فرهنگي مي‌توان اين تصور را در ذهن مردم کم‌رنگ کرد و جامعه را به اين نتيجه رساند که جشنواره‌ها حدالامکان تابع سياست‌هاي روز يا نگرش‌هاي افراطي نيستند و بيش از هر چيز رويدادهايي فرهنگي و هنري هستند.هدايت گفت: يک فيلم مي‌تواند با سياست‌هاي حاکم هم‌خواني نداشته باشد، ممکن است هنرمند نگاهي موافق نداشته باشد و در اين هيچ ايرادي نيست، اين افراد هم بايد راهي به جشنواره داشته باشند. نگاه‌هاي مخالف نبايد حذف شوند بلکه بايد مورد نقد قرار بگيرند و مسئولان فرهنگي بايد اجازه دهند که اگر قرار است دوئلي بين نگاه‌ها و نگرش‌هاي مختلف ايجاد شود اين دوئل بايد در عرصه فرهنگ باشد و به نوعي جواب فکر بايد با فکر داده شود. جامعه نبايد احساس کند که همه اجزاي جشنواره دولتي هستند و فقط از فيلم‌هاي دولتي حمايت مي‌شود.
به گزارش آرازآذربايجان به نقل از ايلنا،کارگردان فيلم سينمايي «سايه روشن» در پايان اظهار کرد: اميدوارم فيلم‌هاي ارزشمند سينماي ما مورد حمايت مردم قرار بگيرند تا شايد روزي از شر کمدي‌هاي وحشتناکي که فرهنگ را به شدت مبتذل کرده‌اند، خلاص شويم و حتي در سينماي کمدي هم شاهد فيلم‌هايي ارزشمند باشيم که تماشاگر از ديدنش احساس توهين نکند.
.Arazazarbaiijan.farhangi@gmail.com