چالش‌هاي سرمايه‌گذاري در ايران؛ از رکود مسکن تا رونق رمزارزها

بازار‌هاي سرمايه‌گذاري در ايران طي سال‌هاي اخير با نوسانات شديد، تحولات سياسي و اقتصادي، و تغييرات ناگهاني در سياست‌گذاري مواجه بوده‌اند. در کشوري که تصميمات کلان اقتصادي اغلب تحت تأثير رويداد‌هاي ژئوپليتيکي و تحريم‌هاي بين‌المللي قرار مي‌گيرند، سرمايه‌گذار ايراني با چالش‌هايي روبه‌روست که در اقتصاد‌هاي توسعه‌يافته کمتر ديده مي‌شود.
در سال‌هاي اخير، بازار‌هايي مانند مسکن، خودرو، بورس، طلا، ارز و رمزارز‌ها به‌عنوان گزينه‌هاي اصلي سرمايه‌گذاري در ايران مطرح بوده‌اند. هر يک از اين بازار‌ها در دوره‌هايي خاص، جذابيت‌هايي براي سرمايه‌گذاران داشته‌اند، اما هيچ‌کدام از نوسانات و ريسک‌هاي سيستماتيک در امان نبوده‌اند. بازار مسکن که زماني پناهگاه امن سرمايه‌گذاران سنتي محسوب مي‌شد، اکنون با رکود معاملاتي و کاهش قدرت خريد مواجه است. بازار خودرو نيز با سياست‌هاي محدودکننده واردات، نوسانات قيمتي و کاهش تقاضا، جذابيت گذشته را از دست داده است.
در مقابل، بازار‌هايي مانند طلا و ارز، به‌ويژه در شرايط تورمي و کاهش ارزش پول ملي، همواره به‌عنوان ابزار‌هاي حفظ ارزش سرمايه شناخته شده‌اند. رشد قيمت دلار در بازار آزاد و افزايش قيمت جهاني طلا، اين دو بازار را به گزينه‌هايي قابل‌اتکا براي سرمايه‌گذاران تبديل کرده‌اند. با اين حال، وابستگي شديد اين بازار‌ها به تحولات سياسي و تصميمات بانک مرکزي، ريسک‌هاي خاص خود را به همراه دارد.
بازار سرمايه نيز با وجود رشد‌هاي مقطعي، همچنان درگير بي‌اعتمادي عمومي، نبود شفافيت کافي، و تأثيرپذيري از اخبار سياسي و بين‌المللي است. تجربه‌هاي تلخ سرمايه‌گذاران در دوره‌هاي اصلاح شديد شاخص، نشان داده که بورس ايران نيازمند اصلاحات ساختاري و تقويت زيرساخت‌هاي نظارتي است تا بتواند نقش مؤثرتري در جذب سرمايه ايفا کند.
در سال‌هاي اخير، بازار رمزارز‌ها نيز به‌عنوان يک گزينه نوظهور وارد سبد سرمايه‌گذاري ايرانيان شده است. با وجود محدوديت‌هاي قانوني و نبود زيرساخت‌هاي رسمي، بسياري از سرمايه‌گذاران به دليل رشد جهاني اين بازار و امکان دسترسي به دارايي‌هاي دلاري، به آن روي آورده‌اند.
رمزارز‌ها نه‌تنها امکان تنوع‌بخشي به سبد سرمايه را فراهم مي‌کنند، بلکه در شرايط تحريم و محدوديت‌هاي بانکي، راهي براي حفظ ارزش دارايي‌ها به شمار مي‌روند.
در مجموع، سرمايه‌گذاري در ايران بيش از آنکه به انتخاب يک بازار خاص وابسته باشد، به نوع نگاه سرمايه‌گذار، ميزان انعطاف‌پذيري، و توانايي در ترکيب ابزار‌هاي مختلف بستگي دارد. در فضايي که ريسک‌هاي سياسي، اقتصادي و اجتماعي همواره در حال تغييرند، موفق‌ترين سرمايه‌گذاران کساني هستند که به جاي تمرکز بر سود حداکثري، به دنبال حفظ سرمايه، مديريت ريسک و تنوع‌بخشي هوشمندانه هستند.
در شرايط جنگ و تحريم، حفظ سرمايه مهم‌تر از سودآوري است
پيام الياس کردي، کارشناس بازار سرمايه درباره بهترين و بدترين بازار‌هاي سرمايه‌گذاري در ايران گفت: »بازار مسکن وضعيت رکود پيدا کرده و سرمايه‌گذاران خودرو هم در همين حالت به سر مي‌برند. بازار سرمايه هم درست است که اخيرا يک رشدي کرده ولي با هر متر و معياري حساب کنيم، آنچه در جنگ 12 روزه تجربه کردند، برايشان جبران نشده است. از سوي ديگر بازار‌هايي مانند طلا، سکه و دلار باتوجه به اينکه هم رشد دلار داخلي را داشتيم و هم اونس جهاني، شايد اوضاع بهتري داشتند ولي به نظر من بدترين بازار سرمايه‌گذاري را نمي‌توانيم مشخص کنيم.«
وي ضمن تاکيد براينکه نگاه سرمايه‌گذار به کليت مسئله سرمايه گذاري است، افزود: »سرمايه‌گذاري که ديدش نسبت به تک بازار بسته باشد، مانند بازار ملک که خيلي از افراد بصورت سنتي فکر مي‌کنند بازار مسکن آنها را بلند مي‌کند يا برخي از سرمايه‌گذاران سنتي و تعصبي که جنس نگاهشان به بازار سهام اينگونه بود که هميشه اين بازار آنها را بلند مي‌کند يا افرادي که يکي دو خودرو ابتداي سال مي‌خريدند و در اوج قيمت‌ها مي‌فروختند، به نظر مي‌رسد همه آنها بازنده بودند ولي سرمايه‌گذاري که توانسته انعطاف داشته باشد و بازار‌هاي مختلف را ترکيب و از همه آنها استفاده کند، به باور من برنده است.«
وي ادامه داد: »در شرايط جنگ، تحريم و فعال شدن مکانيسم ماشه، به باور من خيلي ساده‌انگارانه است که هدف سرمايه‌گذار بيشينه کردن سود باشد. سرمايه‌گذاري زرنگ است که هدفش تنوع بخشي به سرمايه‌گذاري و حفظ سرمايه‌اش باشد. حفظ سرمايه از بيشينه کردن سود اهميت بيشتري دارد.«
الياس کردي درباره اتفاقات سياسي که بازار‌هاي سرمايه را تحت تاثير قرار مي‌دهد، عنوان کرد: »ما يک سري اتفاقات در ايران داريم که مولود اتفاقات قبلش هستند. يعني از زماني که قرار است مکانيسم ماشه فعال شود يا جنگ 12 روزه، بحث‌هايي هستند که سرمايه گذار تا حدودي مي‌تواند پيش‌بيني کند. به نظر من سرمايه‌گذاري موفق است که توانسته بخش تنوع بخشي را فعال کند.«
سکه از بقيه بازارها جلو زد
اين تحليلگر بازار سرمايه بيان کرد: «اگر بحث جنگ که بازار را برهم مي‌زند را نداشته باشيم، فکر مي‌کنم سرمايه‌گذار بازار سکه هنوز هم با اختلاف، حداقل از سال گذشته تاکنون، توانسته شرايط خوبي را تجربه کند و از بقيه بازار‌ها جلوتر باشد.»
به گزارش آراز آذربايجان به نقل از اقتصاد24، وي همچنين درباره سرمايه‌گذاري در بازار رمزارز‌ها در ايران گفت:»از دو جهت به بازار رمزارز‌ها براي سرمايه‌گذار ايراني بايد نگاه کنيم. اولين نکته اين است که آنها را با دلار به تتر يا به رمزارز‌هاي دوم بازار مانند بيت‌کوين، اتريوم يا بازار‌هاي آلت‌کوين و حتي ميم‌کوين و شت‌کوين‌ها تبديل کرده‌اند و اين دلار در يک سال گذشته افزايش قيمتي را تجربه کرده است. نکته دوم اين است که يادمان نرود که در آمريکا وقتي به سياست‌هاي کلي فدرال رزرو نگاه مي‌کنيم، سياستش کاهش نرخ بهره بوده است. اين سياست باعث شده است اگر نمودار M2 با بيت‌کوين يا حتي طلاي جهاني با بيت کوين را نگاه کنيم، متوجه مي‌شويم که اين دو همبستگي زيادي دارند و صعودي بوده‌اند؛ يعني سرمايه گذار ايراني اگر در حوزه رمزارز‌ها سرمايه‌گذاري مي‌کرده، تا الان ضرر نکرده است. در مجموع من دورنماي بدي هم در آينده براي اين بازار نمي‌بينم.«