هدررفت انرژي هدررفت نعمت‌هاي خدا نگاه مراجع تقليد به موضوع اسراف

مراجع تقليد بر ضرورت رعايت صرفه‌جويي و مديريت مصرف منابع تأکيد دارند و اسراف انرژي را هدر دادن نعمتي الهي مي‌دانند.
تصور کنيد خانه‌اي را که چراغ‌ها روشن مانده، وسايل برقي بدون استفاده روشن هستند، شير آب بيهوده جريان دارد و گاز به‌طور غيرضروري مصرف مي‌شود.
شايد اين رفتارها کوچک و پيش‌پاافتاده به نظر برسند، اما از نگاه اسلام، نمونه‌اي آشکار از اسراف است. اسراف نه تنها هدر دادن منابع و انرژي است، بلکه نقض نعمتي الهي و نقض مسئوليت اخلاقي و اجتماعي انسان‌ها نيز محسوب مي‌شود.
فقها و مراجع تقليد تأکيد دارند که مصرف بي‌رويه انرژي، برخلاف احکام شرعي است و رعايت اعتدال و صرفه‌جويي، بخشي از تکاليف ديني و اجتماعي انسان‌هاست.
در ادامه، ديدگاه مراجع تقليد درباره اسراف و اسراف انرژي به تفصيل بررسي شده است.
نگاه کلان فقهي به اسراف
اسراف در فقه اسلامي به معناي مصرف بيهوده و افراط در استفاده از منابع و نعمات است. قرآن کريم در آيات متعددي انسان‌ها را از اسراف نهي کرده و آن را مخل نعمت و عدالت اجتماعي دانسته است.
از نگاه فقهي، اسراف محدود به مصرف غذا و دارايي مالي نيست، بلکه مصرف بي‌رويه منابع انرژي مانند برق، آب، گاز و سوخت نيز شامل همين حکم مي‌شود. هرگونه مصرف غيرضروري اين منابع، نقض نعمت الهي و عمل خلاف شرع محسوب مي‌شود.
ديدگاه مراجع تقليد درباره اسراف انرژي
آيت‌الله خامنه‌اي: ايشان مصرف بيهوده منابع طبيعي و انرژي را اسراف مي‌دانند و تأکيد دارند که هدر دادن برق، آب يا سوخت برخلاف اخلاق و احکام اسلامي است. رعايت صرفه‌جويي، استفاده بهينه و جلوگيري از هدررفت منابع، بخشي از مسئوليت فردي و اجتماعي انسان‌هاست و جز وظايف شرعي محسوب مي‌شود.
آيت‌الله مکارم شيرازي: ايشان اسراف را عملي مذموم و حرام مي‌دانند که شامل هر نوع مصرف بيهوده مي‌شود.
مصرف بهينه انرژي نه تنها وظيفه اخلاقي است، بلکه رعايت حد اعتدال در مصرف برق، آب و سوخت را واجب شرعي مي‌دانند و بر اين نکته تأکيد مي‌کنند که هدر دادن نعمت‌ها باعث آسيب به ديگران و جامعه مي‌شود.
آيت‌الله جوادي آملي: استفاده صحيح و بهينه از انرژي را نشانه عقلانيت و رعايت مصلحت عمومي مي‌دانند. ايشان هشدار مي‌دهند که مصرف بيهوده منابع، علاوه بر اثرات اقتصادي، موجب آسيب به عدالت اجتماعي و محيط زيست نيز مي‌شود و بنابراين پرهيز از آن يک تکليف شرعي و اخلاقي است.
آيت‌الله سيستاني: ايشان اسراف را شامل هر چيزي از جمله انرژي مي‌دانند و تأکيد دارند که انسان بايد منابع را به شکل صحيح و بهينه مصرف کند.
هرگونه هدررفت و مصرف غيرضروري منابع، مخالفت با دستورات شرعي و اخلاقي محسوب مي‌شود.
آيت‌الله شبيري زنجاني و آيت‌الله وحيد خراساني: هر دو مرجع بر ضرورت پرهيز از مصرف بيهوده منابع تأکيد دارند و آن را جز وظايف شرعي انسان‌ها مي‌دانند. استفاده بهينه از منابع، نشان‌دهنده رعايت اخلاق و انصاف در جامعه است.
مصاديق اسراف انرژي
اسراف انرژي در زندگي روزمره افراد به اشکال مختلف ديده مي‌شود:
روشن گذاشتن بيهوده چراغ‌ها و وسايل برقي: بسياري از خانواده‌ها يا اداره‌ها چراغ‌ها و وسايل برقي را در مواقع غيرضروري روشن نگه مي‌دارند که نمونه‌اي آشکار از اسراف انرژي است.
مصرف غيرضروري آب و گاز: باز گذاشتن شير آب، استفاده بيش از حد از آب گرم و مصرف بي‌رويه سوخت، مصاديق بارز هدررفت نعمت الهي و اسراف محسوب مي‌شود.
استفاده نادرست از وسايل حمل و نقل و سوخت: حرکت خودروها بدون ضرورت يا استفاده از خودروهاي شخصي براي مسافت‌هاي کوتاه نيز نمونه‌اي از اسراف انرژي است.
فقها تأکيد دارند که اين رفتارها علاوه بر اينکه ضد اخلاق و مسئوليت اجتماعي است، آثار اقتصادي و محيط زيستي نيز دارد و موجب فشار بر جامعه و نسل‌هاي آينده مي‌شود.
نصفش کنيم
پويش »نصفش کنيم« نيز يک ابتکار فرهنگي اجتماعي جديد است که چند وقتي است با هدف افزايش آگاهي عمومي درباره بحران کمبود آب و ضرورت صرفه‌جويي در مصرف آن در ايران شکل گرفته است.
اين پويش در قالب پيام‌هاي بصري، بيلبوردها و ديوارنگاره‌هاي شهري با شعار ساده و واضح »نصفش کنيم« تلاش دارد توجه شهروندان را به اهميت کاهش مصرف آب روزمره جلب کند.
در يکي از نمونه‌هاي شاخص اين پويش، ديوارنگاره‌اي در ميدان وليعصر (عج) تهران نصب شده که تصوير يک شير آب روبه‌روي آينه را نشان مي‌دهد؛ در انعکاس آينه، تصوير شير آب بسته است تا به بيننده يادآوري کند که اگر مصرف را کنترل نکنيم، آينده‌اي خشک و بي‌آب در انتظار خواهد بود.
شعار »نصفش کنيم« به معناي کاهش مصرف آب به نصف ميزان فعلي در زندگي روزمره است و شامل ساده‌ترين رفتارها مانند بستن به‌موقع شير آب، کوتاه کردن زمان دوش گرفتن، استفاده از تجهيزات کاهنده مصرف در خانه و تغيير عادات پرمصرف مي‌شود. هدف اين پيام اين است که هر فرد با اصلاح الگوي مصرف خود بتواند در کنار راهکارهاي کلان مديريتي، سهمي در حفظ منابع آب کشور داشته باشد.
آگاهي‌بخشي درباره بحران آب در ايران به‌دليل خشکسالي ممتد و کاهش ذخاير آب‌هاي زيرزميني يکي از چالش‌هاي مهم در سال‌هاي اخير بوده است، و پويش‌هايي مثل »نصفش کنيم« سعي دارند با استفاده از هنر شهري و پيام‌هاي ساده و تأثيرگذار، رفتارهاي فردي در حفظ آب را به يک مسئوليت اجتماعي تبديل کنند.
به گزارش آراز آذربايجان به نقل از ايمنا،اين پويش توجه رسانه‌ها و حتي بخش‌هايي از فرهنگ عمومي را نيز به خود جلب کرده است و در بخش‌هايي از پوشش رسانه‌اي به آن اشاره شده است، مثلاً در گزارش‌هاي ورزشي هم به شوخي درباره اهميت کاهش مصرف آب اشاره شده است.
.Arazazarbaiijan.farhangi@gmail.com