مستندساز نبايد درگير سينماي مصرفي شود

 ساقي سليماني منتقد سينما و پژوهشگر تصريح کرد: تنوع موضوع در سينماي مستند نشان دهنده ميزان توفيق و صد البته دغدغه‌مندي مستندسازان نسبت به جهان پيرامونِ خودشان است که مسائل اجتماعي را هم شامل مي‌شود، اما سياستگذاران متأسفانه اغلب با سينماي مستند بيگانه هستند. اين در حاليست که سينماي مستند در تمام جهان بخشي جدي از سينما به حساب مي‌آيد، آن هم دقيقاً بخاطر ميزان تاثيري که مي‌تواند داشته باشد.
وي افزود: اما وقتي فيلمي درست ديده نشود، حق اکران عمومي نداشته باشد، انتظار تاثير آن را چطور بايد برآورده کرد؟ اين سوال را بايد از جوانب مختلف پاسخ داد. براي مستندساز به انداز? دغدغه‌هايش در زيستِ هنري و عمومي‌اش موضوع و سوژه وجود دارد، مستندساز نياز به پيشنهاد موضوع ندارد، به عنوان کسي که خودم هم در جريان مستندسازي هستم، اينبار در مقام کارگردان، مي‌دانم که مستند ساز نياز دارد راه هموارتري داشته باشد.
به گفته سليماني کسي که به دنبال مستندسازي مي‌رود بدون شک نگاهش دغدغه‌مند بوده و حساسيت و نگاه وي نسبت به جهان اطرافش بالاست و نگاه مستند ساز نگاهِ جهان به مثابه سوژ? بي‌پايان است.
نبايد مستندساز به سمت سينماي مصرفي کشانده شود
نويسنده و مشاور فيلمنامه در خصوص کيفيت آثار توليدي نيز گفت: طي سالهاي اخير که هر ماه در جلسه نقد و نمايش مستند حضور داشتم و از آثار بزرگاني چون ارد عطارپور تا مستندسازان نوظهور را نقد و بررسي کردم، بايد بگويم اميد من فعلاً در سينماي ايران، همين سينماي مستند و کوتاه و تجربي و همينطور فعالان حوزه انيميشن هستند. وي افزود: اما در عين حال که سطح سواد و پتانسيل بالايي دارند، اغلب امکانات کمي در اختيار دارند. بايد، تاکيد مي‌کنم بايد راه را برايشان هموار کرد، بايد سرمايه‌گذاري فراهم کرد، بايد حق اکران برايشان قائل شد، بايد انصاف بيشتري به خرج داد تا مستندساز مجبور نباشد به جاي کاري که در سينما براي آن وارد شده، به چرخ? سريال‌سازي و توليد و مصرف و صرفاً سينماي مصرفي بدنه کشيده شود.
اين منتقد تاکيد کرد: جشنواره سينما حقيقت نيز لازم است از منتقدانِ خودشان دعوت به کار کنند، دقيقاً از تمام کساني که در سالهاي اخير رنجيده‌اند و دور شده‌اند و از ظرفيت آن‌ها براي داوري، اجرا، نشريه و براي کمک به کيفيت هم بخش‌ها استفاده کنند؛ بي‌تعارف بايد از بسياري از مستندسازان دلجويي شود، ما به ظرفيت و آگاهي آن‌ها نيازمنديم، لازم است سرمايه‌هاي فکري را جدي بگيرند و بگذارند با جان و دل به ميدان بيايند و از سويي برخوردهاي سليقه‌اي و شعاري را کم کنند.
سليماني معتقد است دوراني که بخواهند کسي را حذف کنند گذشته و سينماي مستقل راه خودش را خواهد رفت و آن زمان فاصله‌هاي پرنشدني ايجاد خواهد شد، هر وقت باور کرديم همه از يک خانواده هستيم و اين را رعايت کرديم، هر وقت نگاه از بالا را به هنر و هنرمند نداشتيم، حتماً اوضاع بهتر خواهد شد.
بخشي براي کودکان در جشنواره سينما حقيقت تعريف شود
اين کارگردان مستند معتقد است بخش دانشجويي که در اين دوره از جشنواره سينماحقيقت اضافه شده موثر خواهد بود و دانشجو قدرت کارگرداني دارد.
وي در اين خصوص افزود: داشجو حتماً مي‌تواند و به غير اين معتقدم بايد براي کودکان در جشنواره سينما حقيقت جايي تعريف کرد تا ما از کودکي فيلم مستند ديدن را آموزش بدهيم و مستندسازان نوجوان و جوان تربيت کنيم؛ ظرفيت آموزش وجود دارد و فقط مثل هميشه بايد بودجه درست تعريف شود و حتماً بودجه هم صرف همان کار شود. تا وقتي اقتصاد بيمار است، نمي‌توانيد از يک دانشجو بخواهيد برايتان فيلم بسازد، حتي با موبايل، چون موبايل يا تلفن همراه او در جامعه فعلي هميشه در معرض دزديده شدن است.اين پژوهشگر در خصوص توليد مستند در شرايط بحراني مانند جنگ نيز گفت: پيش‌تر با آقاي مسجدجامعي و همينطور دکتر تابش در همان روزهاي اول پس از جنگ صحبت کردم و گلايه کردم و گفتم صداي ما را به جايي برسانيد، مگر مي‌شود در چنين شرايطي مستندساز حتي جرئت نکند با تلفن همراهش صحنه‌ها را ثبت کند؟ پس مستندساز کي بايد دوربين خودش را به خيابان بياورد؟ مستندساز اگر بخواهد اين کار را سريع و به موقع انجام بدهد که امکان دارد به عناوين مختلف دستگير شود! چرا مصونيتي براي هنرمند وجود ندارد، تا با دلسوزي بيشتري براي ايران تلاش کند؟ چرا بايد هر سال تعداد بسياري از همکاران من پرونده دار شوند و يا مهاجرت کنند، پس چه کسي بايد در ايران بماند؟
سليماني تاکيد دارد که اگر بخشي براي اکران فيلم‌هاي مستند جنگ 12 روزه
تعريف شده بدون شک بخش موفقي نخواهد بود، سليقه‌اي و سفارشي خواهد بود، چرا که آزادي عمل براي مستندسازان وجود نداشت، مثلاً کسي مي‌خواهد با دوربين به سراغ خانه‌اي تخريب شده برود؟ وقتي التهاب جنگ درست ديده نشود همه چيز تقلبي جلوه مي‌کند، مثل غذاي سرد شده بي‌مزه مي‌شود.
اکران آنلاين وضعيت بهتري از اکران عمومي دارد
سليماني همچنين در خصوص کيفيت اکران آنلاين فيلم‌هاي مستند گفت: اين يک مورد برعکس اکران عمومي وضعيت بهتري دارد، دسترسي به فيلم مستند براي کساني که پيگير باشند خوب است، اما توجه کنيد که فيلمي که در سينما و روي پرد? استاندارد عرضه نشود به نقد و بررسي درست تکنيکي نخواهد رسيد و اين خودش باعث افولِ مسائل تکنيکي در سينماي مستند خواهد شد؛ چون محتوا بخشي از يک کار است و فرم بخشي ديگر و همه وابسته به امکانات تکنيکي.کارگردان و نويسنده تصريح کرد: امکان اکران‌هاي خصوصي در مؤسسات خصوصي هم نشان از اين دارد که سينماي مستند مخاطب دارد و هيچوقت بي‌مخاطب نمي‌ماند اما هنوز نمي‌فهمم چرا سينما داران وسياستگذاران اکران و پخش فيلم فرصت‌سوزي مي‌کنند؛ کافي است از موسسات و مدارس فيلم و سينماتکهاي کوچک و بزرگ آمار بگيرند تا ميزان مخاطب ثابت سينماي مستند آن‌ها را شگفت‌زده کند.
منتقد و پژوهشگر همچنين در خصوص بهبود پژوهش در فيلم‌هاي مستند نيز تاکيد کرد: اين ديگر از يک سو به کارگردان ربط دارد و باز سر ديگر رشته در دست بودجه در اختيار کارگردان است، هر چه دست شما بازتر باشد توان پژوهش قوي‌تري خواهيد داشت.
به گزارش آرازآذربايجان به نقل از ايلنا،به گفته سليماني وقتي شما براي پژوهشي از جنوب تهران تا شمال تهران را بخواهيد برويد در يک روز رفت و برگشت حداقل يک ميليون تومان هزينه رفت و آمدها خواهد شد، پس يعني شما براي رسيدن به پژوهش درست، هزين? سفرهاي داخل شهري را هم گاهي نداري، چه برسد به اينکه قرار باشد مثلاً فيلمي ايران‌شناسي يا بين‌المللي بسازي و مدام بخواهي اطلاعات جمع کني، ببينيد من فکر مي‌کنم اين سوال، پاسخ را در يک کلام در دل خودش دارد، ارتقا مي‌خواهيد؟ ارتقا دهيد.
.Arazazarbaiijan.farhangi@gmail.com