قرار بود توليدمان ملي باشد اما مونتاژکار چيني‌ها شديم!

وقتي مهم‌ترين بخش هوشمند يک تلويزيون، يعني لانچر و سيستم‌عامل، در خارج توسعه مي‌يابد و روي سرور‌هاي خارجي مديريت مي‌شود، حتي کنترل روشن و خاموش شدن دستگاه هم مي‌تواند از دست سازنده داخلي خارج شود؛ اين يعني استقلال صنعتي ما نه در لايه‌هاي عميق فناوري، بلکه در سطح سخت‌افزاري و ظاهري باقي مانده است.
مهم‌ترين اتفاق اين روز‌هاي صنعت لوازم خانگي را مي‌توان داستان تلويزيون‌هاي داخلي دوو و اسنوا دانست؛ خلاصه داستان اين بود که پس از يک آپديت نرم‌افزاري، تلويزيون‌ها از دسترس بخش زيادي از کاربران خارج شدند و مردم به دنبال پيدا کردن جزئيات اين اتفاق، از هيچ گمانه‌زني‌اي دست برنداشتند.
تا آنکه حقيقت رويکرد قهرآميز شريک چيني، برملا شد. شوک وارداتي بودن مهم‌ترين قطعات توليد تلويزيون از يک سو و دست بالا داشتن شرکتي که اين قطعات از آن خريداري شده، از سويي ديگر باعث جلب توجهات گسترده شده است.
گفته‌هاي کارشناسان و حتي برخي از مديران اسنوا درباره اتفاق رخ داده، چنين نشان مي‌دهد که ايران به دليل آغاز توليد لانچر‌هاي بومي براي تلويزيون‌ها، خريد اين قطعات را از شرکت چيني تامين‌کننده متوقف کرده و همين باعث ايجاد اختلالات از سمت اين شريک تجاري شده است. به گفته مديران اسنوا، قطعي‌هاي پيش آمده به دليل ناهماهنگي نرم‌افزاريست که به زودي برطرف خواهد شد، اما از طرفي ديگر کارشناسان لوازم خانگي اتفاق رخ داده را نوعي تهاجم و بدخلقي چيني‌ها نسبت به تصميم جديد ايران مي‌دانند. به گفته آنها کارخرابي‌هاي اينچنيني، جدي و نگران‌کننده است.
هدف واردات، تقويت توليد داخلي بود
از آغاز دهه نود و شکل‌گيري رويکرد‌هاي تقويت توليد داخلي، واردات در بخشي از صنايع محدود و حتي ممنوع شد. مثل خودرو که تنها قطعات آن وارداتيست و شرکت‌هاي انگشت‌شماري در اين زمينه فعال شدند، لوازم خانگي هم سرنوشت مشابهي را سپري کرد. برند‌هايي مانند اسنوا تبديل به افتخار ملي و نماد نتيجه اهميت به توليد داخلي شدند؛ حتي تا پيش از اين نيز سر و صداي زيادي درباره وارداتي بودن تجهيزات و دانش فني توليدات نشده بود و کسي به اين فکر نمي‌کرد که با خريد هر تلويزيون ايراني، يک سيستم تماما چيني را در منزل خود نصب مي‌کند.
اتکاي بيش از حد ايران در صنايع مختلف خود به چين براي تامين نرم‌افزار و سخت‌افزار، آن هم در شرايطي که هدف ممنوعيت خريد از غرب افزايش توان داخلي بود، بيش از حد نگران‌کننده است. اين نگراني که با جولان دادن ماشين‌هاي کم‌کيفيت، اما گران چيني در خيابان‌هاي ايران بار‌ها اعلام شده بود، امروز به ظهور عيني رسيده و حال تامين‌کننده چيني طلبکار ماجراست. اگر گروه انتخاب (توليدکننده برند اسنوا و دوو) نتواند شرايط پيش آمده را کنترل کند، بايد به هر نحوي که شده پاسخگوي زيان مصرف‌کنندگان باشد که رقم کمي هم نيست.
زمان رفع مشکلات اسنوا و دوو معلوم نيست بنا به اعلام مدير ارتباطات گروه انتخاب، 80 درصد مشکلات پيش آمده برطرف شده و به مابقي نيز در اسرع وقت رسيدگي خواهد شد. در راستاي بررسي نحوه رفع اختلالات پيش آمده، خبرنگار ما با يکي از نمايندگي‌هاي رسمي اين شرکت تماس گرفت و درباره راهکار‌هاي بهبود وضعيت پرسيد. ناگفته نماند که اين روز‌ها خطوط نمايندگي‌هاي رسمي اشغال است و نمي‌دانيم اين وضعيت را ناشي از تماس‌هاي مکرر مردم با مراکز بدانيم يا عدم پاسخگويي از سمت شرکت سرويس‌دهنده! با اين حال پس از پيگيري‌هاي مکرر، موفق به برقراري تماس با يکي از مراکز پشتيباني شديم. خبرنگار ما به عنوان يک مصرف کننده، درباره زمان بهبود وضعيت پرسيد. کارشناس نماينده، در پاسخ به اين سوال گفت: »افراد زيادي در صف هستند و زمان دقيقي براي رسيدگي به مورد شما نمي‌توانيم بدهيم. ممکن است چند روز و يا حتي تا آخر هفته طول بکشد که براي شما تکنسين بفرستيم. اما گزارش شما ثبت شده و مي‌توانيد پيگيري کنيد.«اين اپراتور درباره اظهارات اعلام شده درباره تغيير مين‌برد تلويزيون‌ها گفت:»براي همه تلويزيون‌ها اين راهکار جواب نمي‌دهد. بسته به نوع تلويزيون، شيوه‌هاي راه‌اندازي متفاوت است، اما اغلب تکنسين‌ها تلاش مي‌کنند با تغيير قطعاتي که به قسمت‌هاي نرم‌افزاري مربوط مي‌شوند، مشکل را حل کنند.«
مهم خدمات پس از فروش است
اکبر پازوکي، رئيس اتحاديه فروشندگان لوازم خانگي درباره احتمال رخداد مجدد اختلالات گسترده در اين عرصه گفت: پيش از اين نيز اعلام کرده بوديم تا ?? درصد لوازم خانگي توليد ايران، وارداتيست.
در چنين شرايطي اتفاقاتي شبيه به آن چيزي که براي تلويزيون‌هاي برند اسنوا رخ داد، طبيعيست. حرکت به سمت تقويت توليد ملي و کم کردن نياز به واردات، نتيجه سال‌ها تلاش بوده که کم کم شاهد اجرايي شدن آن هستيم. اما براي آنکه چنين اختلالاتي در ادامه مجدد باز هم پيش خواهد آمد يا خير، بايد گفت احتمال آن دور از ذهن نيست.وي ادامه داد: يکي از دلايلي که به مردم تاکيد مي‌کنيم کالاي قاچاق خريداري نکنند، نداشتن خدمات پس از فروش و مشخص نبودن مسئول اصلي کالاست. در طول يک دهه اخير تلاش کرديم تا سطح خدمات پس از فروش بخش لوازم خانگي را به حد استاندارد برسانيم و در حال حاضر از بسياري از کشور‌هاي جهان در اين مورد جلوتريم. با رخداد اخلال در عملکرد تلويزيون‌ها از سمت شريک چيني، مثبت‌ترين اتفاق پيگيري و اجراي خدمات پس از فروش مناسب شرکت بود. از ابتداي اين اتفاق، به صورت مستمر عملکرد گروه انتخاب به عنوان پاسخگوي اصلي را بررسي کرديم و طبق مشاهدات، تمامي خريداراني که اعلام کردند دستگاهشان دچار مشکل شده تحت پوشش خدمات پس از فروش قرار گرفتند؛ به طوري که نهايتا بين دو تا سه روز، تکنيسين‌هاي شرکت به صورت کاملا رايگان قطعات تلويزيون‌ها را تعويض کرده و در منازل به مردم خدمت‌رساني کردند.
چرا دورانديشي نشد؟
اينکه فعالان صنعت لوازم خانگي رخداد اتفاقات مشابه تلويزيون‌هاي اسنوا را محتمل براي ساير دستگاه‌ها بدانند، امري عجيب است. هرچند با لايه سفيد خدمات پس از فروش، در حال پاک‌کردن اين نقص فني و ريشه مشکل رخ داده است.
اگر شرکت مي‌دانست که قرار است مهم‌ترين قطعه را در داخل به توليد برساند، بايد کم کم روال جايگزيني آن با قطعات چيني را آغاز مي‌کرد که در نهايت به چنين اتفاقي برنخورد. در حال حاضر اگر مصرف‌کننده‌اي باشيد که درگير عملکرد تلويزيون خود هستيد، بايد ساعت‌ها پشت خط براي دريافت سرويس باشيد.
حتي اگر بعد از هزار و يک سختي هم بتوانيد به اپراتور متصل شويد، بايد مدام پيگيري کنيد که چه زماني نوبت شما خواهد شد. تمامي اين اتفاقات در حاليست که اگر همه چنين مسئله‌اي را پيش‌بيني مي‌کردند، بايد زودتر دنبال جايگزين کردن آن مي‌بودند. از سويي ديگر معتقدند اين روال احتمالا ادامه داشته و باز هم با رويکرد قهرآميز شرکاي خارجي رو به رو خواهيم بود. در چنين شرايطي، دورانديشي و آغاز جايگزيني يا بهبود قطعات فني يا بخش نرم‌افزاري، الزامي نيست؟
جنس چيني با پوسته ايراني!
اما اينکه ايران به حدي از توانمندي رسيده که اکنون درگير جنگ تجاري با شرکاي چيني خود شود، مسئله‌اي است؛ اما نکته مهم‌تر اين است که صنايع ايران تا چه حد به واردات از چين وابسته‌اند. برخي حتي مي‌گويند موتور ماشين‌هاي لباسشويي اسنوا هم چيني است و مشخص نيست بايد منتظر چه اختلال يا کمبود قطعه‌اي باشيم. بايد تاکيد کرد نفوذ چين تنها به صنعت لوازم خانگي محدود نمي‌شود؛ زماني که از کوچک‌ترين و حتي غيرضروري‌ترين وسايل گرفته تا مهم‌ترين و استراتژيک‌ترين قطعات که امروز دولت به صراحت آنها را امنيتي مي‌داند، از چين وارد کرديم، بايد انتظار داشت هر تغييري در روند تجارت با اين کشور واکنش‌هاي خصمانه و آسيب‌رسان به دنبال داشته باشد.
به گزارش آراز آذربايجان به نقل از اقتصاد 24، اتفاق رخ داده براي تلويزيون‌هاي اسنوا و دوو، يک نکته اساسي را برملا کرد؛ آنچه در ايران تحت عنوان «توليد ملي» تبليغ مي‌شود، اغلب در عمل يک مونتاژ پيچيده از قطعات و نرم‌افزار‌هاي وارداتي است. وقتي مهم‌ترين بخش هوشمند يک تلويزيون، يعني لانچر و سيستم‌عامل، در خارج توسعه مي‌يابد و روي سرور‌هاي خارجي مديريت مي‌شود، حتي کنترل روشن و خاموش شدن دستگاه هم مي‌تواند از دست سازنده داخلي خارج شود؛ اين يعني استقلال صنعتي ما نه در لايه‌هاي عميق فناوري، بلکه در سطح سخت‌افزاري و ظاهري باقي مانده است.