رزمايش ترجمان دکترين دفاع مردم در آذربايجان‌غربي

به گزارش آراز آذربايجان، اروميه در روزهاي برگزاري رزمايش، به‌ويژه در مراسم اختتاميه، ميزبان صحنه‌اي بود که در آن نيروهاي مردمي، بسيجيان، فرماندهان سپاه، مسئولان ارشد استان و اعضاي شوراي تأمين در يک قاب واحد، مفهوم امنيت برآمده از متن جامعه را به نمايش گذاشتند. حضور ميداني گردان‌هاي بيت‌المقدس و کوثر، همراه با فرماندهان و مسئولان، نشانه‌اي روشن از اين بود که امنيت در اين استان مرزي نه يک شعار اداري، بلکه يک واقعيت اجتماعي ميداني است که هر روز بازتوليد مي‌شود.
آن‌گونه که فرمانده و جانشين سپاه شهداي استان اعلام کردند، در سطح آذربايجان‌غربي حدود 70 گردان در قالب 58 گردان بيت‌المقدس (برادران) و 12 گردان کوثر (خواهران) در رزمايش مشارکت داشتند؛ رقمي که براي يک استان مرزي، پيامي روشن درباره ظرفيت بسيج مردمي دارد. در اروميه، يگان‌هاي مختلف بسيج و نيروهاي مردمي طي دو روز، سناريوهاي متنوعي را از دفاع از کوي و برزن و تأمين امنيت محله‌اي تا امداد و نجات، مردم‌ياري و پدافند غيرعامل اجرا کردند و توانمندي خود را در برابر تهديدات فرضي و جنگ ترکيبي به نمايش گذاشتند.
در حاشيه ميدان، نظم و سرعت فراخواني نيروها، نحوه استقرار و سازماندهي گردان‌ها، و هماهنگي ميان بسيج، سپاه و دستگاه‌هاي اجرايي، نشان مي‌داد که رزمايش صرفا يک نمايش نيست، بلکه يک آزمون جدي براي سنجش آمادگي عملياتي و شبکه فرماندهي است. در نگاه نزديک، مي‌شد تلفيق نسل‌ها را ديد؛ از بسيجيان جواني که تازه لباس خاکي پوشيده‌اند تا رزمندگان پيشکسوتي که تجربه دفاع مقدس را به ميدان امروز آورده‌اند.
در مراسم آغاز استان، اعلام رمز يا فاطمه الزهرا سلام‌الله‌عليها توسط سردار تقي نجمي، جانشين فرمانده سپاه شهداي آذربايجان‌غربي، رزمايش را در يک چارچوب معنوي و اعتقادي قرار داد که طي آن، قدرت نظامي در خدمت دفاع از ارزش‌هاي الهي و مردمي تعريف مي‌شود. سردار محمدحسين رجبي، فرمانده سپاه شهداي استان، با اشاره به مشارکت گسترده گردان‌ها، هدف رزمايش را ارزيابي فراخواني، سازماندهي، دفاع از کوي و برزن، امداد و نجات و آمادگي در برابر تهديدات مرزي و جنگ ترکيبي عنوان کرد.
او با يادآوري نقش بسيج در رخدادهاي اخير کشور و منطقه، از جنگ 12 روزه به‌عنوان نمونه‌اي ياد کرد که در آن، گشت‌هاي رضويون، فعاليت‌هاي اطلاعاتي و حضور بسيجيان در ميدان، امنيت را در سطح محلات تثبيت کرد. اين تأکيد، پيام روشني داشت: رزمايش الي بيت‌المقدس 16 ادامه همان خط دفاعي است که از کوچه و محله شروع مي‌شود و تا مرزهاي ملي امتداد مي‌يابد.
در مراسم اختتاميه اروميه، سردار اسماعيل فرجي، معاون عمليات و مقاومت مردمي سازمان بسيج، در ميان صفوف بسيجيان، فرماندهان سپاه و مسئولان استاني، تصويري راهبردي از فلسفه اين رزمايش ارائه کرد. او دکترين دفاعي جمهوري اسلامي را پايان‌ناپذير و برخاسته از اراده و حضور مردم توصيف کرد و تأکيد نمود که ستون اصلي اين دکترين، بسيج و تکيه‌گاه مردمي نيروهاي مسلح است.فرجي با استناد به انديشه امام خميني مبني بر اينکه کشوري که 20 ميليون جوان دارد، بايد 20 ميليون مسلح داشته باشد، حضور ميليوني بسيجيان را ترجمان عملي اين انديشه دانست و گفت امروز بسيج نه فقط در جبهه نظامي، بلکه در عرصه‌هاي علمي، سازندگي، فرهنگي، اجتماعي و خدمت‌رساني به محرومان نقش‌آفرين است.
در تحليل اين سخنان، مي‌توان گفت که او در واقع رزمايش را حلقه‌اي از زنجيره‌اي معرفي کرد که از علم و اقتصاد تا امنيت و فرهنگ را پوشش مي‌دهد؛ يعني دفاع در نگاه او صرفا در ميدان نبرد خلاصه نمي‌شود، بلکه يک منظومه تمدني است.
فرجي همچنين به واکنش مقتدرانه جمهوري اسلامي در برابر اقدامات خصمانه اخير دشمن اشاره کرد و با نقل مضمون فرمايش رهبر انقلاب که دشمن شرارت کرد، کتک خورد و برگشت، اين سيلي را حاصل هماهنگي مردم، بسيج و نيروهاي مسلح تحت فرماندهي رهبري دانست. اين بخش از سخنان، رزمايش را در چارچوب بازدارندگي فعال و ارسال پيام روشن به بيرون تعريف مي‌کند؛ پيامي که مي‌گويد ساختار دفاعي ايران، انعطاف‌پذير، شبکه‌محور و عميقا مردمي است.
رضا رحماني، استاندار آذربايجان‌غربي، در سخنراني خود در رزمايش الي بيت‌المقدس 16 بر بعد ديگري از اين مانور تأکيد کرد؛ بعدي که امنيت را به توسعه و خدمات اجتماعي گره مي‌زند. او امنيت پايدار و مثال‌زدني استان را نتيجه نقش‌آفريني محوري سپاه و بسيج و هماهنگي ميان نيروهاي مردمي و دستگاه‌هاي امنيتي دانست و تصريح کرد که آذربايجان‌غربي امروز يکي از امن‌ترين استان‌هاي کشور است.
رحماني با يادکرد از شهيد سردار سلامي و پيگيري دلسوزانه او نسبت به مسائل استان، جاي خالي شهداي اقتدار را يادآور شد و سپس مفهوم بسيج را از دفاع مقدس تا عرصه‌هاي اجتماعي، فرهنگي، امدادي و سازندگي امتداد داد. نقطه کانوني سخنان او، طرح مديريت محله‌محور بود؛ طرحي که با محوريت مردم و مشارکت بسيجيان در حوزه‌هاي معيشت، درمان، اشتغال، مسکن و فرهنگ در حال اجراست و نمونه‌هاي آغازشده در اروميه قابليت تبديل شدن به الگوي ملي را دارد.
در سطح تحليلي، استاندار در واقع يک پيوند سه‌گانه را ترسيم کرد:
بسيج به‌عنوان نيروي محله‌محور و مردمي ، امنيت به‌عنوان محصول هماهنگي مردم، بسيج و دستگاه‌هاي رسمي و توسعه به‌عنوان ثمره استمرار همين هماهنگي در حوزه اقتصاد و سازندگي که مانيفست استاندار بسيجي در حوزه توسعه محله محوري و سرمايه گذاري در بخش خصوصي بود .
او تأکيد کرد که با وجود محدوديت منابع، طرح‌هاي توسعه‌اي در همه شهرستان‌ها در جريان است و آذربايجان‌غربي با روحيه بسيجي، در مسير تبديل شدن به استان نوظهور در عرصه اقتصاد و سازندگي قرار دارد. بدين ترتيب، رزمايش نه فقط تمرين دفاعي، بلکه ويترين يک رويکرد مديريتي توسعه‌اي نيز معرفي شد.
در بعد عملياتي، رزمايش الي بيت‌المقدس 16 در اروميه و ديگر شهرهاي استان چند لايه مشخص داشت:
1- تمرين رزم و مقابله با تهديدات داخلي و ترکيبي، با تاکيد بر دفاع از کوي و برزن و ايجاد حلقه‌هاي امنيتي در سطح محلات.
2- اجراي سناريوهاي امداد و نجات و مردم‌ياري، به‌ويژه در مواجهه با حوادث طبيعي و تهديدات امنيتي، تا نقش بسيج در مديريت بحران تقويت شود.
3- آموزش و تمرين پدافند غيرعامل، براي کاهش آسيب‌پذيري زيرساخت‌ها و تقويت تاب‌آوري استان در برابر تهديدات نوين.
به‌عنوان فعال رسانه که در صحنه حضور داشت، مشاهده ميداني نشان مي‌داد که اين تمرين‌ها صرفا شکل صوري ندارد؛ بسياري از فرماندهان محلي، رزمايش را فرصتي براي عيب‌يابي شبکه ارتباطي، لجستيکي و عملياتي خود مي‌دانستند. سرعت رسيدن گردان‌ها به نقاط تعيين‌شده، نحوه استقرار، استفاده از ظرفيت خواهران بسيجي در گردان‌هاي کوثر، و هماهنگي با دستگاه‌هاي اجرايي، همگي در قالب همين رزمايش مورد سنجش قرار گرفت.
در سطح راهبردي، رزمايش الي بيت‌المقدس 16 در آذربايجان‌غربي چند پيام مهم دارد:
1 - تثبيت دکترين دفاع مردمي: سخنان سردار فرجي و فرماندهان سپاه، همراه با مشارکت گسترده گردان‌هاي بسيجي، نشان مي‌دهد که در اين استان، دفاع نه از پشت ميز که از درون محلات و از متن جامعه تعريف شده است. اين نگاه، مرز ميان مردم و مدافع را از بين برده و امنيت را به يک مسئوليت جمعي تبديل مي‌کند.
2 – امنيت به‌عنوان پيش‌نياز توسعه: استاندار رحماني با پيوند دادن امنيت به طرح مديريت محله‌محور و برنامه‌هاي توسعه‌اي، عملا نشان داد که بدون شبکه بسيجي و مردمي، نه امنيت پايدار معنا دارد و نه توسعه متوازن. اين پيوند، الگوي جديدي از حکمراني محله‌محور را در استان بازتاب مي‌دهد.
3- بازدارندگي فعال در مقياس استاني: پيام مشترک فرماندهان و مسئولان استاني اين است که آذربايجان‌غربي، با تکيه بر بسيج، سپاه و مردم، در برابر تهديدات داخلي و برون‌مرزي، صرفا در موضع دفاع منفعل نيست، بلکه آمادگي اقدام سريع و هماهنگ را دارد.
اگرچه در ظاهر، الي بيت‌المقدس 16 يک رزمايش دو روزه بود، اما در واقع مي‌توان آن را نقشه راه امنيت و توسعه استان در سال‌هاي آينده دانست. سخنان سردار فرجي، سردار رجبي و استاندار رحماني، هر يک از زاويه‌اي، بر يک حقيقت مشترک تأکيد داشت: امنيت اين استان مرزي، محصول اراده مردم، سازماندهي بسيج و هم‌افزايي با سپاه و دستگاه‌هاي اجرايي است.
در ميدان اختتاميه، وقتي رژه گردان‌ها تمام شد و نيروها از صف عبور کردند، آنچه باقي ماند فقط خاطره يک مانور نبود؛ تصويري بود از استاني که مي‌خواهد با تکيه بر بسيج، هم امن‌تر باشد و هم پيشرفته‌تر شايد مهم‌ترين پيام اين رزمايش اين باشد روايت آينده آذربايجان‌غربي، بدون فهم نقش بسيج در امنيت، خدمت و توسعه، روايتي ناتمام خواهد بود.