حذف 4 صفر از پول اقدام نمايشي يا عمليات ويژه براي مهار تورم

حذف صفر از پول ملي، موضوعي است که طي دهه‌هاي گذشته بارها در ايران مطرح شده اما همواره به دلايل مختلف به تعويق افتاده يا اجرا نشده است. اکنون با تصويب لايحه حذف چهار صفر و وعده مسئولان بانک مرکزي براي اجرايي شدن آن در سال جاري، اين موضوع دوباره به کانون توجه رسانه‌ها و کارشناسان تبديل شده است.
هدف اين طرح تسهيل مبادلات مالي، ساده‌سازي محاسبات حسابداري و کاهش پيچيدگي‌هاي پولي عنوان شده، اما کارشناسان اقتصادي نسبت به زمان و اثربخشي آن ترديدهاي جدي دارند و معتقدند که بدون اصلاحات اساسي در ساختار اقتصادي کشور، اين اقدام تنها نمايشي بي‌ثمر خواهد بود.
شرايط اقتصادي؛ آيا زمان مناسبي است؟
يکي از مهم‌ترين چالش‌ها براي اجراي موفق اين سياست، وضعيت تورم و ناترازي‌هاي اقتصادي است. وحيد شقاقي، کارشناس اقتصاد کلان، بيان کرد: «فعلاً زمينه کافي براي حذف صفرها وجود ندارد چرا که افق روشني براي مهار تورم ديده نمي‌شود و ناترازي‌هاي اقتصاد کلان پابرجاست.«
وي افزود:»اجراي اين سياست در شرايط کنوني نه تنها اثربخش نخواهد بود بلکه ممکن است انتظارات تورمي را تشديد کرده و بار تورمي جزئي به بازار تحميل کند.«
اين کارشناس تاکيد کرد تجربه کشورهاي موفق در حذف صفر نشان مي‌دهد که ابتدا بايد تورم مهار شده و ثبات اقتصادي ايجاد شود؛ در غير اين صورت اجراي اين سياست مي‌تواند تبعات منفي به همراه داشته باشد.
فياضي: از نظر علمي ثابت نشده؛ در شرايط تورمي بي‌فايده است
محمدتقي فياضي، کارشناس اقتصادي، نيز ، حذف چهار صفر را »نمايشي و بي‌ثمر« توصيف کرد و گفت:»از نظر علمي ثابت نشده که حذف صفر بتواند به کنترل تورم کمک کند. اين سياست در شرايط تورم بالاي 30 درصد بي‌فايده است و بايد زماني اجرا شود که تورم تک‌رقمي باشد.«
فياضي افزود: »چنين طرحي تنها هزينه‌هاي اضافي به نظام پولي تحميل مي‌کند که ممکن است منجر به افزايش تورم شود. در شرايطي که تورم‌هاي 40 تا 50 درصدي همچنان ادامه داشته باشد، ارزش پول ملي به سرعت کاهش خواهد يافت و چرخه تورمي دوباره تکرار مي‌شود.«
او به تجربه کشورهاي موفق در اين زمينه مانند آلمان غربي و ترکيه اشاره کرد و تاکيد کرد که اين کشورها ابتدا توانستند تورم را مهار کنند و سپس حذف صفر را اجرا کردند.
طهماسب مظاهري؛ حداقل شش صفر حذف شود
طهماسب مظاهري، رئيس اسبق بانک مرکزي، در مصاحبه‌اي اظهار داشت حذف چهار صفر در شرايط تورم بالا کارايي لازم را ندارد و اگر دولت قصد اصلاح جدي اقتصاد را دارد، بايد حداقل شش صفر حذف کند.او افزود: »اصلاح پولي زماني موثر است که تورم مهار شده و ارزش پول ملي با اقتصادهاي بين‌المللي متناسب باشد.«
مظاهري همچنين تاکيد کرد که حذف صفرها الزاماً به معناي تغيير نام پول ملي نيست، اما استفاده از نامي که در ميان مردم رواج دارد، مانند تومان، مي‌تواند همراهي بيشتر ايجاد کند.وي مشکلاتي مانند ناترازي بانک‌ها، تسهيلات تکليفي و کسري بودجه را از مهم‌ترين چالش‌هاي اقتصاد کشور خواند و گفت دولت و مجلس بايد انرژي و منابع کارشناسي خود را روي حل اين مسائل متمرکز کنند.
حاتمي يزد: اين طرح باعث پرت شدن حواس مردم مي شود
احمد حاتمي يزد، کارشناس بانکي، حذف چهار صفر را اقدامي نمايشي و فاقد تاثير بر کاهش تورم و اشتغال دانست و تاکيد کرد که کنترل نقدينگي و اصلاح ساختار بانکي بايد اولويت سياستگذاران باشد.او به هزينه‌هاي سنگين چاپ اسکناس‌هاي جديد، تغيير نرم‌افزارهاي حسابداري و پيچيدگي‌هاي نظارت بر قيمت‌ها اشاره کرد و گفت: »اين طرح بيشتر باعث پرت شدن حواس مردم از مسائل اصلي اقتصادي مي‌شود.«
بغزيان: حذف 4 صفر مُسکن رواني است
البرت بغزيان، عضو هيئت علمي دانشگاه تهران، در شرايط کنوني حذف صفرها را اقدامي غيرضروري و بيشتر به عنوان يک مسکن رواني توصيف کرد. او بيان کرد: »اين اقدام مشابه سنگ‌فرش کردن پياده‌رو در پايان يک پروژه عمراني است، در حالي که هنوز اصلاحات اساسي اقتصادي انجام نشده است.« بغزيان به مشکلات ساختاري نظير کسري بودجه، افزايش نقدينگي، تحريم‌ها و ضعف سرمايه‌گذاري خارجي اشاره کرد و تأکيد کرد که ابتدا بايد اين چالش‌ها حل شوند. او همچنين به تجربيات ترکيه و ونزوئلا اشاره کرد و گفت که حذف صفرها در آن کشورها زماني انجام شد که اقتصادشان تثبيت شده بود.
ندري: دولت به رفع فيلترينگ بپردازد نه حذف 4 صفر کامران ندري، اقتصاددان، حذف چهار صفر را اقدامي صرفاً براي ساده‌سازي حسابداري مي‌داند و تأکيد مي‌کند که مشکلات اساسي مانند ناترازي بانک‌ها، فساد و ناکارآمدي دستگاه‌هاي اجرايي بايد در اولويت سياستگذاران قرار گيرد. او همچنين مي‌گويد:»مسائلي مانند فيلترينگ و تصميم‌گيري درباره FATF اهميت بيشتري دارند و اين اقدام تأثيري بر کنترل تورم ندارد.« ندري هشدار مي‌دهد که تا زماني که تورم مهار نشود، احتمال تکرار چرخه حذف صفرها وجود دارد و تأکيد مي‌کند که مسئله اصلي اقتصاد ايران کاهش ارزش ريال است، نه تعداد صفرهاي آن.
بنابراين؛ با وجود تصويب لايحه حذف چهار صفر از پول ملي و حمايت برخي مسئولان از اجراي آن، کارشناسان اقتصادي اکثراً بر اين باورند که اجراي اين طرح در شرايط فعلي اقتصاد ايران نه تنها کمکي به کنترل تورم نمي‌کند بلکه مي‌تواند پيامدهاي منفي و هزينه‌هاي اضافي براي کشور به همراه داشته باشد.
مشکل اصلي اقتصاد ايران در تورم بالا، ناترازي سيستم بانکي، کسري بودجه و ناکارآمدي سياست‌هاي کلان اقتصادي نهفته است و تا زماني که اين مشکلات حل نشوند، حذف صفرها تنها به سردرگمي‌هاي موقتي و افزايش هزينه‌هاي چاپ و نرم‌افزاري منجر خواهد شد.
به گزارش آراز آذربايجان به نقل از خبرآنلاين،کارشناسان تأکيد مي‌کنند که اصلاحات ساختاري، مهار نقدينگي و ايجاد ثبات اقتصادي بايد در اولويت سياستگذاران قرار گيرد و پس از آن، اقداماتي مانند حذف صفر از پول ملي مي‌تواند به عنوان مرحله نهايي در جهت تسهيل مبادلات مالي و حسابداري مطرح شود.در نهايت انتظار مي‌رود که تصميم‌گيرندگان اقتصادي کشور با ديدي واقع‌بينانه و کارشناسانه به مسائل پولي و مالي بنگرند و از طرح‌هاي نمايشي که صرفاً جنبه ظاهري دارند، پرهيز کنند.
Azazarbaijan.aghtesadi@gmail.com