تعطيلي مدارس تصميمي چندوجهي ميان سلامت آموزش و هزينه‌هاي پنهان

با آغاز فصل سرما و افزايش پديده‌هايي همچون آلودگي هوا، بارش برف، يخبندان و شيوع بيماري‌هاي فصلي، تعطيلي مدارس به يکي از پرتکرارترين مطالبات خانواده‌ها و در عين حال چالش‌برانگيزترين تصميمات مديريتي در استان آذربايجان غربي‌تبديل شده است.
تصميمي که اگرچه در کوتاه‌مدت با هدف حفظ سلامت دانش‌آموزان و کاهش ترافيک و آلاينده‌ها اتخاذ مي‌شود، اما در بلندمدت تبعات آموزشي، اقتصادي و اجتماعي قابل‌توجهي را به دنبال دارد.
در همين راستا، مسئولان آموزش و پرورش و استانداري آذربايجان غربي با تأکيد بر اينکه «تعطيلي مدارس قوانين و سازوکارهاي مشخص خود را دارد»، معتقدند اين تصميم نه‌تنها به يک دستگاه محدود نمي‌شود، بلکه برآيند نظر نهادهايي همچون آموزش و پرورش، هواشناسي، بهداشت، محيط زيست، مديريت بحران و در نهايت تأييد نماينده عالي دولت در استان است. فرآيندي که آگاهي ناکافي برخي خانواده‌ها نسبت به آن، گاه منجر به انتقادها و سوءبرداشت‌هايي در فضاي عمومي مي‌شود و به فضاي مجازي نيز مي‌کشد.
تعطيلي مدارس؛ تصميمي با ضوابط قانوني و مسئوليت مشخص
مديرکل آموزش و پرورش آذربايجان‌غربي با تأکيد بر اينکه تعطيلي مدارس فرآيند و ضوابط قانوني مشخصي دارد، گفت: مسئوليت قانوني تعطيلي مدارس بر اساس آيين نامه هاي مربوطه بر عهده استاندار است و اين تصميم پس از طرح پيشنهادها و بررسي شرايط توسط دستگاه‌هاي ذي‌ربط و در نهايت با تأييد نماينده عالي دولت در استان اجرا مي‌شود.
غلامرضا صميمي با اشاره به برخي انتقادها مبني بر ناهماهنگي در اعلام تعطيلي‌ها افزود: اوليا و جامعه فرهنگي در اين زمينه آموزش و پرورش را مي‌شناسند اما نسبت به روند، رويه‌ها و سازوکار تصميم‌گيري درباره تعطيلي مدارس آگاهي کافي ندارند و همين موضوع باعث شکل‌گيري برخي گلايه‌ها شده است.
وي با بيان اينکه تعطيلي مدارس مزايا و معايب خاص خود را دارد، اظهار کرد: يکي از مزاياي تعطيلي در شرايط بحراني، آمادگي دانش‌آموزان براي آموزش غيرحضوري و تقويت زيرساخت‌هاي اينترنتي و آموزشي در بستر فضاي مجازي است؛ موضوعي که بخشي از آن در دوران کرونا تجربه و تثبيت شده است.
به گفته مديرکل آموزش و پرورش آذربايجان‌غربي، تعطيلي‌هاي اخير به دليل آلودگي هوا موجب کاهش بار ترافيکي و آلاينده‌ها در سطح شهر شد و در مرحله بعد نيز نقش مؤثري در قطع زنجيره ابتلا به بيماري آنفلوانزا ايفا کرد.
وي در عين حال، به معايب اين تعطيلي‌ها نيز اشاره کرد و گفت: در برخي مناطق روستايي که دسترسي مناسب به اينترنت وجود ندارد، دانش‌آموزان از برنامه‌هاي درسي عقب مي‌مانند و همين مسأله اعتراض خانواده‌ها و حتي معلمان را به دنبال دارد.
تعطيلي مدارس و هزينه‌هاي سنگين پنهان براي آموزش و پرورش
صميمي با اشاره به هزينه‌هاي اقتصادي تعطيلي مدارس تصريح کرد: حقوق پرداختي ماهانه آموزش و پرورش به فرهنگيان استان حدود يک همت و 168 ميليارد تومان است و تعطيلي تنها يک روز مدارس، رقمي معادل 39 ميليارد تومان هزينه به سيستم آموزشي تحميل مي‌کند.
وي همچنين با ارائه آماري از ميزان مشارکت دانش‌آموزان در آموزش مجازي گفت: بررسي‌هاي استخراج‌شده از شبکه شاد نشان مي‌دهد که روز چهارشنبه 19 آذرماه جاري، تنها يک‌ششم دانش‌آموزان استان يعني 104 هزار نفر در کلاس‌هاي آموزشي مجازي حضور داشتند، در حالي که اين تعداد در روز سه‌شنبه 18 آذرماه 297 هزار نفر و در روز دوشنبه 293 هزار نفر ثبت شده است.
به گفته مديرکل آموزش و پرورش آذربايجان‌غربي، در سه ماه نخست سال تحصيلي جاري، مدارس استان 15 روز تعطيل شده‌اند و بررسي‌هاي آموزشي نشان مي‌دهد اگر مدرسه‌اي در طول سال تحصيلي بيش از 6 روز تعطيل شود، دچار آسيب جدي آموزشي مي‌شود و تداوم اين روند مي‌تواند بنيان يادگيري را مختل کند.
اطلاع‌رساني واحد در شرايط همزمان بحراني
در همين حال، سرپرست معاونت سياسي و اجتماعي استانداري آذربايجان غربي با بيان اينکه تعطيلي مدارس يک موضوع فرابخشي است، گفت: عوامل منجر به تعطيلي مدارس، دانشگاه‌ها و مراکز دولتي متغير است و هرکدام دستورالعمل خاص خود را دارد.
رسول مقابلي افزود: در مواردي مانند برودت هوا و بارش‌ها، آموزش و پرورش پيشنهاد دهنده است، اما در برخي مناطق مانند صوماي برادوست، سيلوانا، انزل و نازلو که داراي مديريت منطقه‌اي مستقل هستند، رييس آموزش و پرورش منطقه پيشنهاد دهنده و بخشدار تصميم‌گيرنده نهايي است.
به گفته وي، در شهر اروميه نيز در مواقع لازم نظرات مديريت آموزش و پرورش نواحي يک و 2 جمع‌بندي شده و فرماندار به‌عنوان نماينده دولت، رييس شوراي آموزش و پرورش و رييس ستاد بحران شهرستان درباره تعطيلي تصميم مي‌گيرد.
سرپرست معاونت سياسي و اجتماعي استانداري آذربايجان غربي خاطرنشان کرد: زماني که اين شرايط به‌ صورت همزمان در چند شهرستان رخ مي‌دهد، اطلاع‌رساني واحد ضروري است و اين وظيفه از طريق مديرکل مديريت بحران استانداري انجام مي‌شود تا همه شهرستان‌ها تحت پوشش قرار گيرند.
مقابلي تصريح کرد: در موضوع آلودگي هوا، محيط زيست دستگاه محوري است و در موارد بيماري‌هايي مانند آنفلوانزا، تصميم‌گيري برعهده دانشگاه علوم پزشکي قرار دارد و هر تصميمي که اتخاذ شود بايد به‌موقع و شفاف به مردم اطلاع‌رساني شود.
اين مقام استانداري با رد برخي ادعاها مبني بر سهل‌انگاري مسئولان گفت: مؤلفه‌هايي مانند وضعيت ترافيکي، پيش‌بيني‌هاي هواشناسي و ايمني تردد به‌دقت رصد مي‌شود و اينکه تصور شود مسئولان به اين موضوعات بي‌توجه هستند، صحيح نيست.وي با اشاره به چالش‌هاي اجتماعي تعطيلي مدارس افزود: در ايام تعطيلي مدارس و مهدکودک‌ها، مادران شاغل با مشکلاتي در زمينه نگهداري فرزندان مواجه مي‌شوند که در اين راستا مقرر شده با نظر مديران، امکان دورکاري آنان نيز مورد توجه قرار گيرد.
آموزشگاه‌هاي آزاد زير فشار تعطيلي‌هاي متوالي
نماينده آموزشگاه‌هاي آزاد آذربايجان‌غربي هم با بيان اينکه تعطيلي‌ها موجب تضرر اين مراکز مي‌شود، گفت: ???800 آموزشگاه آزاد در استان فعال هستند که 230 مورد آن در اروميه قرار دارد و در قوانين موجود هيچ حمايت مشخصي از مراکز غيردولتي پيش‌بيني نشده است.
وي ادامه داد: اين آموزشگاه‌ها مراکز روزمزد هستند و در تعطيلي‌هاي متوالي، درآمد آنها به‌طور کامل قطع مي‌شود در حالي که هزينه‌هايي مانند اجاره، بيمه، ماليات و حقوق کارکنان پابرجاست و اين در حالي است که برخي مراکز مشابه همچنان فعال هستند.
نگراني از تداوم تعطيلي‌ها؛ زنگ خطر براي کيفيت آموزشي
مشاور مديرکل آموزش و پرورش آذربايجان غربي نيز با اشاره به پيامدهاي اجتماعي تعطيلي مدارس گفت: خانواده‌ها معمولاً از تعطيلي‌ها رضايت ندارند زيرا اين وضعيت مي‌تواند زمينه‌ساز افت تحصيلي، بي‌تحرکي و کاهش انگيزه يادگيري در دانش‌آموزان شود.
قدرت اله قاسمي تأکيد کرد: تعطيلي مدارس بايد آخرين گزينه باشد، چرا که ترافيک و مشکلات شهري همواره وجود داشته و نمي‌توان آموزش را قرباني اين چالش‌ها کرد؛ آموزش تعطيل‌بردار نيست، بلکه در شرايط خاص تنها به شکل غيرحضوري ادامه مي‌يابد.
به گزارش آرازآذربايجان به نقل از ايرنا، آنچه از مجموع اظهارات مسئولان، آمارهاي آموزشي و دغدغه‌هاي خانواده‌ها و فعالان آموزشي برمي‌آيد اين است که تعطيلي مدارس نه يک تصميم ساده اداري، بلکه انتخابي چندوجهي ميان سلامت عمومي، ايمني تردد، کيفيت آموزش و هزينه‌هاي اقتصادي است. هرچند در شرايط بحراني همچون آلودگي هوا، برودت شديد يا شيوع بيماري‌هاي واگير، تعطيلي يا غيرحضوري‌ شدن آموزش مي‌تواند نقش مؤثري در کاهش آسيب‌ها داشته باشد، اما تداوم و تکرار اين تصميم بدون توجه به پيامدهاي آموزشي و عدالت دسترسي، به‌ويژه در مناطق کم‌برخوردار، مي‌تواند صدمات جبران‌ناپذيري به نظام تعليم و تربيت وارد کند.
بنابراين، به نظر مي‌رسد تقويت زيرساخت‌هاي آموزش مجازي، افزايش اختيارات شهرستان‌ها متناسب با شرايط اقليمي، اطلاع‌رساني به‌موقع و شفاف، و در نظر گرفتن حمايت‌هاي جبراني براي معلمان، خانواده‌ها و مراکز آموزشي غيردولتي، ضرورتي اجتناب‌ناپذير است. تعطيلي بايد همواره آخرين گزينه باشد؛ چرا که آموزش، حتي در دشوارترين شرايط، تعطيل‌بردار نيست و تنها مي‌تواند شکل خود را متناسب با شرايط تغيير دهد.