به نوجوان بگوييم جنگ‌طلبي با دفاع متفاوت است

طاهره مشايخ، نويسنده‌اي است که دوست دارد نوجوانان ايراني با وقايع تاريخي کشورشان آشنا شوند. اين نويسنده که تحصيلات کارشناسي ارشد در رشته زبان‌شناسي دارد، در کتاب‌هاي داستاني خود مانند »سلفي با خراب‌کار« و »سلفي با ميرزا« به موضوعات تاريخي مي‌پردازد و در خلال داستان، اطلاعاتي درباره شخصيت‌هاي ملي ايراني به نوجوانان و ديگر مخاطبان خود مي‌دهد.
مشايخ در کتاب »سلفي با ميرزا« که از سوي انتشارات مهرک منتشر شده، داستاني مرتبط با شخصيت ميرزاکوچک‌خان جنگلي و فضاي رشت قديم نوشته و روايت کرده است. تاريخ ايران، وطن‌دوستي، ظلم‌ستيزي، آشنايي با قهرمانان ملي و دنياي دروني نوجوانان از جمله مباحثي است که در اين کتاب به آن‌ها پرداخته شده است.
در گفت‌وگويي که با طاهره مشايخ داشته‌ايم، از لزوم تأليف بيشتر داستان و رمان نوجوان در حوزه دشمن‌شناسي و ميهن‌پرستي صحبت کرده‌ايم که در ادامه مي‌توانيد اين مطلب را بخوانيد:
*خانم مشايخ، شما به‌عنوان نويسنده و فعال ادبي، حضور نويسندگان و فعالان ادبيات در روزهاي جنگ ايران و اسرائيل را چطور ديديد؟ آيا درباره اين جنگ و کارهايي که بايد در حوزه آگاه‌سازي نوجوانان انجام داد، گفت‌وگوها و تبادل نظراتي بين شما و ساير نويسندگاني که مي‌شناسيد صورت گرفت؟
مسلم است که ما بايد راه‌هاي ارتباطي با نوجوانان داشته باشيم. اين ارتباط مي‌تواند از طريق مدارس، مساجد و هر مکاني که امکان برقراري آن وجود دارد، شکل گيرد. در اين زمينه، اگر نويسندگان و معلمان بتوانند کانالي براي ارتباط با نوجوانان ايجاد کنند، مي‌توانند از اين طريق با آن‌ها در تماس باشند؛ به‌ويژه اکنون که مدارس تعطيل است، عملاً راه ارتباطي مؤثري براي برقراري ارتباط با نوجوانان وجود ندارد و نمي‌توانيم به‌راحتي براي آنان برنامه‌اي ترتيب دهيم.
به عنوان مثال، من در ذهنم بود که اگر وضعيت جنگ ادامه يابد، پيش شش يا هفت پسربچه‌اي که در کوچه بازي مي‌کنند بروم. در چنين شرايطي، به اين فکر افتاده بودم که يک بار به آن‌ها بگويم اگر تمايل دارند، مي‌توانم چند کتاب به آن‌ها بدهم تا بخوانند؛ زيرا مي‌دانستم که در حال فوتبال‌بازي‌کردن هستند و ممکن است تمايلي به مطالعه نداشته باشند. بنابراين، بايد به‌نوعي آن‌ها را تشويق کنيم.
همچنين با دوستان نويسنده‌مان به اين موضوع فکر مي‌کرديم که واقعاً کارهاي کمي در اين زمينه انجام شده و نوجوانان ما آگاهي لازم درباره جنگ را ندارند. آن‌ها فقط درباره جنگ شنيده‌اند؛ اما نمي‌دانند که ماهيت اين جنگ چيست. اين نکته بسيار مهم است که بتوانيم اين اطلاعات را به نوجوانان منتقل کنيم.
*در اين دوره که مرحله جديدي از جنگ است، چه نظري داريد؟ وظيفه يک نويسنده و فعال ادبي چيست؟
درواقع، نوجوان بايد بداند که ما با چه دشمني سروکار داريم؛ يعني طرف ما چه دشمني است، ماهيت آن، تاريخچه‌اش و عملکردش در جهان و به‌طور مشخص در فلسطين و لبنان بايد مشخص شود. اکنون نوجوان ديده است که در اين 12 روز چه اتفاقاتي افتاده و مي‌توان تاريخچه اين دشمن را براي او مطرح کرد. بنابراين، همان‌طور که اشاره شد، راه ارتباطي دوباره اهميت دارد. اين راه ارتباطي مي‌تواند مساجد باشد؛ به‌ويژه اکنون که مدارس تعطيل است.
همچنين مي‌توان از طريق برنامه‌هاي تلويزيون در شبکه نهال، کارشناسان را دعوت کرد و نويسندگاني را به همکاري فراخواند که بتوانند با ايده‌پردازي، اين موضوع را براي نوجوانان باز کنند و روشن سازند که ما با چه دشمني سروکار داريم. اکنون اين آتش‌بس، مرحله‌اي است که ما بايد آماده باشيم؛ يعني هميشه بايد آماده باشيم و نبايد جنگ را تمام‌شده در نظر بگيريم.
*ادبيات نوجوان تأليفي تاکنون چه عملکردي داشته است؟ آيا ادبيات در تبيين اينکه اسرائيل و آمريکا دشمن ملت ايران و پيشرفت و توسعه علم و دانش ايرانيان هستند، توانسته است طوري عمل کند که نوجوانان ايراني مطلع باشند؟
ما در ادبيات جنگ و جنگ تحميلي عملکرد بسيار خوبي داشته‌ايم. دليل اين امر آن است که ما جنگ را لمس کرده‌ايم؛ يعني نويسندگاني که خودشان جنگ را تجربه کرده‌اند، آثار مکتوبي نيز ارائه داده‌اند. حتي افرادي که جنگ را نديده بودند و در مورد آن نوشتند، با توجه به انبوهي از داده‌ها، فيلم‌ها، گزارش‌ها، کتاب‌ها و مطالبي که درباره جنگ نوشته شده بود، توانستند جنگ تحميلي را باور کنند. اين جنگ هشت سال به طول انجاميد و آنان از آن آثار ارزشمندي نوشتند. به‌عنوان مثال، فاطمه جديدي کتاب »کتاني‌هاي کوکام« را نوشت که برگزيده جشنواره ملي کودک و نوجوان نيز شد. او که جنگ را تجربه نکرده بود، چگونه توانست چنين کتابي بنويسد؟ پاسخ اين است که اين نويسنده با توجه به داده‌هاي موجود و با باور به جنگ، موفق به نگارش اين اثر شد.
حال در مورد عملکرد ما در قبالِ اسرائيل در اين سال‌ها، بايد گفت که بخشي از جامعه معتقد بودند که اسرائيل دشمني دارد، اما برخي ديگر به‌نوعي اين باور را نداشتند. آن‌ها فکر مي‌کردند که جنگ تنها مختص لبنان و فلسطين است و حتي معتقد بودند که اين موضوع به ما ارتباطي ندارد. اکنون که ما 12 روز جنگ ناجوانمردانه را تجربه کرده‌ايم، بهتر مي‌توانيم درک کنيم که بخش زيادي از جامعه که پيش‌تر به اين موضوع اعتقادي نداشتند، تغيير نظر داده‌اند. منظور من از اين بخش، قشري است که به‌طور کلي اين مسئله را قبول نداشتند؛ هرچند بسياري از افراد ديگر به اين واقعيت واقف بودند که اسرائيل دشمن ماست.
*امروزه تأليف ادبياتي که احساس وطن‌دوستي را در کودکان و نوجوانان تقويت کند، چقدر ضروري است؟ آيا در دهه‌هاي گذشته عملکرد خوبي در اين‌باره داشته‌ايم؟
ببينيد، وطن‌دوستي يکي از نيازهاي اساسي است. من خودم در بيشتر آثارم به‌ويژه در سه رمان نوجوان که نوشته‌ام و همچنين در يکي دو اثر که در حال چاپ هستند، سعي کرده‌ام مفهوم وطن‌دوستي را با به‌کارگيري قهرمانان کشورم و نمادهايي مانند پرچم و ديگر عناصر مرتبط، به تصوير بکشم. اين نمادها احساس نوجوانان را به کشورشان برمي‌انگيزند.
*خودِ شما در اين مرحله از جنگ ايران با اسرائيل که هم فيزيکي است و هم نرم و رسانه‌اي، چه وظيفه‌اي براي خود در قبال نوجوانان و مخاطبان ادبيات تأليفي احساس مي‌کنيد يا در نظر گرفته‌ايد؟
من در همان ايام، مشغول نوشتن يک رمان نوجوان بودم و به‌دليل داشتن قرارداد، نمي‌توانستم آن را کنار بگذارم. موضوع کارم به گونه‌اي بود که نمي‌توانستم حتي تغييرش دهم و جنگ را در داستان بياورم. تنها توانستم مقوله‌هاي ميهن‌پرستي، نقشه ايران، پرچم ايران و چند موضوع ديگر را به‌صورت خلاقانه در داستان بگنجانم. از جنبه خلاقانه اين کار بسيار خشنود شدم؛ زيرا ذهنم درگير بود و ايده‌هاي خوبي به ذهنم خطور کرد که توانستم آن‌ها را در داستان بياورم. اگرچه داستان مربوط به پنج يا 6 سال پيش است و به حمله اسرائيل مربوط نمي‌شود؛ اما دست‌کم در اين زمان، موضوع ميهن‌پرستي را در داستانم گنجاندم.
به گزارش آرازآذربايجان به نقل از مهر،در همان هفته دوم، طرح رمان جديدي را آغاز کردم و اکنون به‌تدريج روي آن کار مي‌کنم که به‌طور مستقيم با همين حمله مرتبط است. داستان من از شروع حمله اسرائيل آغاز مي‌شود. ان‌شاءالله که خداوند به من توفيق و وقت کافي عطا فرمايد تا بتوانم اين کار را به انجام برسانم.