با ناکافي بودن ذخاير ارزي کشور سياست ارزپاشي دولت محکوم به شکست خواهد بود!

با تشديد تحريم‌ها، سايه جنگ و آغاز سياست دولت مبني بر حذف ارز ترجيحي، قيمت دلار روزانه در حال افزايش است. افزايشي که در هفته گذشته منجر به اعتراض بازاريان شد و اعتراضات را از بازار به سراسر کشور تسري داد. از سوي ديگر ماجراي تراستي‌ها و بازنگشتن ارز حاصل از فروش نفت هم بعد از سال‌ها پنهانکاري رسانه‌اي شده است. طبق گزارش‌هاي رسمي، فاصله ميان نفت فروخته شده و پولي که به کشور بازگشته بسيار زياد است؛ رحيم زارع عضو کميسيون برنامه و بودجه مجلس گفته تراستي‌ها از سال 96 تا الان معادل 200 هزار ميليارد تومان طلب داشته‌اند که با دلار 3500 هزار توماني بوده است. او گفته در مورد تراستي‌ها حاکميت کوتاهي کرده است.
نبود سازوکار‌هاي رسمي براي بازگشت ارز حاصل از فروش نفت و صادرات و تحريم‌هاي گسترده منجر به کاهش ذخاير ارزي کشور شده است. در چنين شرايطي دولت اواخر هفته گذشته اعلام کرد قصد دارد با ارزپاشي گسترده، قيمت ارز را کاهش دهد. اقدامي که کارشناسان معتقدند نه تنها مسکني مقطعي خواهد بود، بلکه دولت توان تزريق ارز به طور ممتد براي ثبات بازار را ندارد. آلبرت بغزيان، استاد دانشگاه تهران و کارشناس اقتصادي در احتمال موفقيت اين سياست را پايين ارزيابي کرده است.
چرا ارزپاشي سياست ناخوشايندي است؟
بغزيان ضمن انتقاد از سياست دولت مبني بر ارزپاشي براي کنترل قيمت ارز، مي‌گويد: »ارزپاشي راهکاري است که اغلب دولت در شرايط بحران ارزي به سراغ آن رفته تا با کاهش مقطعي قيمت دلار، التهاب بازار را تسکين دهد.«
به گفته اين استاد دانشگاه سياست ارزپاشي »ناخوشايند« است و »وقتي هيجاني به بازار وارد مي‌شود، دولت تلاش مي‌کند تا با عرضه ارز ارزان قيمت، در بازار مداخله کند.«
اين کارشناس اقتصادي توفيق سياست ارزپاشي را منوط به امتداد اين سياست از سوي دولت دانسته و مي‌گويد: »اين سياست در عمل زماني موفق است که به اندازه کافي، به موقع و طي مدتي طولاني دولت بتواند به ارزپاشي ادامه دهد. تا آنجا که وقتي دولت ارزپاشي را رها مي‌کند، بازاربتواند نرخ مدنظر دولت را حفظ کند.«او کمبود ارز را با ناترازي آب مقايسه کرده مي‌گويد: در وضعيت کمبود آب، به مردم توصيه مي‌شود که صرفه‌جويي کنند. اگر باران نيايد، اين صرفه جويي بايد ادامه پيدا کند. کمبود ارز هم به همين ترتيب است.«
به گفته آلبرت بغزيان در صورتي که ذخاير ارزي به اندازه کافي نباشد و زمان و تاثيرگذاري ارزپاشي مشخص نباشد، هرچقدر هم که دولت تلاش کند، قيمت را کنترل کند، موفق نخواهد بود. مگر دولت قرار است چقدر ارز به فروش برساند؟ دولت تا چند روز مي‌تواند ارزپاشي کند؟
سياست ارزپاشي امتحان خود را پس داده است
آلبرت بغزيان معتقد است که »سياست ارزپاشي دولت‌ها، امتحان خود را پس داده و دولت بايد به عواملي بپردازد که ارز را گران کرده است.«
به گفته اين کارشناس اقتصادي »تحريم طولاني مدت، پس ندادن ارز توسط تراستي‌ها و ديگر افراد و گروه‌ها و تغيير دلار 28500 هزار توماني به ارقام بالاتر، از مهم‌ترين عوامل گراني دلار است.«
آلبرت بغزيان تصريح مي‌کند که «اين سياست حتي نمي‌تواند بحران را به صورت موقتي حل کند. اينکه صرفاً براي چند روز ارز به بازار تزريق شود، منابع ارزي کشور را به باد بدهند و عده‌اي که همان صادرکنندگان هستند آن را خريداري کنند، هيچ دردي را دوا نمي‌کند.«
اين استاد دانشگاه مهم‌ترين راهکار کنوني را آزاد شدن ارز‌هاي بلوکه شده دانسته و مي‌گويد: »اگر اين امر محقق شود، ديگر نيازي به ارزپاشي نيز نخواهد بود. بازار وقتي بداند که ارز به اندازه کافي وجود دارد، آرام مي‌گيرد.«
بغزيان با اشاره به سياست‌هاي غلط دولت بيان مي‌کند: »در حال حاضر دولت نرخ ارز در بودجه را تغيير داده و تالار‌هاي عرضه ارز بانک مرکزي را ادغام کرده و صحبت از تک نرخي شدن دلار مي‌کند. تک نرخي که با توافق صادرکننده‌ها و وارد کننده‌هاست، نه نرخي که رشد اقتصادي، اشتغال و ثبات قيمت به ارمغان بياورد. مثل اين است که براي مدت کوتاهي به فرد گرسنه‌اي غذاي مجاني مي‌دهيم، اما با اين گرسنگي در روز‌هاي آينده چه مي‌خواهيد بکنيد؟«
بغزيان درباره مماشات حاکميت با کساني که ارز دولت را به چرخه برنگردانده‌اند مي‌گويد »دولت بايد فشار بياورد که اين بخش تعهدات خود را عملي کنند. وقتي دولت مي‌داند چه کسي مقصر است، چرا به سراغشان نمي‌رود؟ بانک مرکزي بهتر مي‌داند که ايادي تعيين‌کننده نرخ ارز در هرات و سليمانيه چه کساني هستند؟ اما، چون حريف نمي‌شود مي‌خواهد ارزپاشي کند.«
اين کارشناس اقتصادي معتقد است که »تک نرخي شدن دلار در شرايط فعلي اشتباه محض بود.«
شروط تاثيرگذاري سياست ارزپاشي دولت چيست؟
بغزيان با اشاره به شروط تاثيرگذاري سياست ارزپاشي دولت در شرايط کنوني، گفت: »گر دولت به اندازه کافي ارز در اختيار داشته باشد، به هر حال ارزپاشي مي‌تواند جوابگو باشد. مي‌دانيم که بيشترين دارنده ارز دولت است. تصور نکنيد که بازار آزاد ارز زيادي دراختيار دارد يا مردم ارز را در خانه‌ها پنهان کرده‌اند. اين حرف درست نيست. مردم پول اندک خود را تبديل کرده‌اند. الان در شرايطي هستيم که اگر مردم با پولشان روغن بخرند، بهتر از نگه داشتن ريال است.«
به گزارش آرازآذربايجان به نقل از اقتصاد24،بغزيان در پايان تصريح مي‌کند: »تا زمانيکه تحريم هستيم، نمي‌توانيم بازار را رها کنيم. در شرايط ناترازي اقتصادي و ارزي و آب و برق چطور دولت به دنبال تعادل در بازار است؟ دولت در اين اينطور مواقع بايد در بازار دخالت کند. اين دخالت هم بايد به صورت قيمت گذاري دستوري و سهميه بندي ارز باشد.«