بازنشستگان زير آوار تورم و وعده‌ها

بازنشستگان تأمين اجتماعي ماه‌هاست خيابان را به تنها ابزار شنيده‌شدن صدايشان تبديل کرده‌اند؛ از پايان شهريور تا هفته گذشته، بيش از 10 تجمع اعتراضي در شهر‌هاي مختلف برگزار شد، تجمعاتي که ديگر نه هيجاني لحظه‌اي، بلکه يک الگوي تکراري دردناک‌اند: حقوقي که کفاف زندگي را نمي‌دهد، درماني که بايد رايگان باشد، اما بيش از هميشه جيب‌ها را خالي مي‌کند و وعده‌هايي که هر سال با بودجه و مصوبات دولت و مجلس گره مي‌خورد و نهايتاً روي کاغذ باقي مي‌ماند.
در آستانه تدوين بودجه سال 1405 بازنشستگان با نگراني روزهايشان را مي‌گذرانند. پرونده سال 1404 هنوز روي ميز است و بدهي‌هاي دولت به سازمان تأمين اجتماعي به بمبي خاموش شبيه شده که پيامدهايش مستقيماً بر سفره و سلامت ميليون‌ها نفر سايه انداخته است.
حقوق‌هايي که هر سال آب مي‌روند
طبق گزارش مرکز پژوهش‌هاي مجلس، بودجه اختصاص‌يافته به صندوق‌هاي بازنشستگي در سال 1404 با رشد‌هاي عجيب مواجه شد: صندوق بازنشستگي کشوري: 54 درصد رشد؛ نيرو‌هاي مسلح: 36 درصد رشد؛ صندوق فولاد: 33 درصد رشد و وزارت اطلاعات: 40 درصد رشد.
اعتبار متناسب‌سازي حقوق بازنشستگان نيز به 185 هزار ميليارد تومان رسيد، افزايشي 270 درصدي که در ظاهر اميدوارکننده به‌نظر مي‌رسد، اما در عمل، فاصله بازنشستگان با هزينه‌هاي واقعي زندگي هر روز بيشتر مي‌شود.اين در حالي است که دولت موظف به پرداخت 200 هزار ميليارد تومان بدهي قابل وصول به تأمين اجتماعي بود؛ مبلغي که طبق گفته معاون حقوقي وقت تأمين اجتماعي، تنها 185 هزار ميليارد تومان آن مصوب شد و از اين عدد هم حدود 70 هزار ميليارد تومان آن به شکل اوراق براي بخش درمان بازنشستگان پرداخت شده است. در واقع، سامانه درماني تأمين اجتماعي با اوراق بدهي نفس مي‌کشد.
درمان، گودالي بي‌پايان که حقوق بازنشسته را مي‌بلعد
پرويز احمدي‌پنجکي، رئيس کميته درمان کانون عالي بازنشستگان تأمين اجتماعي به روزنامه هم‌ميهن مي‌گويد بيش از 80 تا 90 درصد وام‌هاي پرداختي به بازنشستگان صرف هزينه‌هاي درمان، دارو، عمل جراحي و پروتز مي‌شود.
او تأکيد مي‌کند که تأمين اجتماعي 6 ماه در پرداخت حق بيمه تکميلي عقب افتاده بود و بدهي دولت نيز عملاً در مسير ديگري خرج شده است.
وزارت بهداشت بخش عمده آن را براي تسويه‌حساب با بيمارستان‌ها و داروخانه‌ها به‌کار برد، در نتيجه پولي که بايد به شرکت بيمه‌گر »آتيه‌سازان حافظ« مي‌رسيد، سر از جا‌هاي ديگر درآورد.
رئيس کميته درمان کانون عالي بازنشستگان تأمين اجتماعي با انتقاد مي‌گويد: »اين پول از حقوق بازنشسته کم شده؛ چرا بايد جاي ديگري خرج شود؟« در بيمه عمر نيز اوضاع مشابه است. بدهي‌ها تا فروردين امسال پرداخت شده، اما ادامه آن در هاله‌اي از وعده و زمان‌نامشخص مانده است.
اين پول از حقوق بازنشسته کم شده؛ چرا بايد جاي ديگري خرج شود؟» در بيمه عمر نيز اوضاع مشابه است. بدهي‌ها تا فروردين امسال پرداخت شده، اما ادامه آن در هاله‌اي از وعده و زمان‌نامشخص مانده است.
استقراض براي پرداخت حقوق، نشانه سقوط يک نظام بيمه‌اي
به گفته احمدي‌پنجکي، تأمين اجتماعي براي پرداخت حقوق بازنشستگان از بانک رفاه استقراض مي‌کند؛ وضعيتي که اگر ادامه پيدا کند، آينده ميليون‌ها بازنشسته و بيمه‌شده را تهديد مي‌کند.
در اين ميان، بازنشستگان يک سؤال اساسي دارند و آن اينکه چرا سازماني که آنها در دوران اشتغال بيش از 27 درصد حق بيمه براي درمان پرداخت کرده‌اند، اکنون بايد با چنين بحراني روبه‌رو باشد؟
طبق قانون »الزام«، صفر تا صد درمان بازنشستگان بايد رايگان باشد و تأمين اجتماعي موظف است خدمات درمان مستقيم را بدون فرانشيز ارائه دهد. اما واقعيت روزمره چيزي جز اين است.
بيمه تکميلي، خدمات حداقلي با قيمت‌هاي حداکثري
قرارداد بيمه تکميلي امسال با افزايش قابل توجه هزينه‌ها همراه بود. رقم حق بيمه تکميلي در سال گذشته 760 هزار تومان و در امسال: 970 هزار تومان بود که با چانه‌زني به 920 هزار تومان کاهش يافت. طرح »طلايي« نيز با قيمت 1 ميليون و 450 هزار تومان عرضه مي‌شود.اما سهم سازمان تأمين اجتماعي فقط 250 هزار تومان است، در حالي که طبق عرف و ضرورت بايد 50 درصد حق بيمه تکميلي را پرداخت کند. سهم سازمان نه‌تنها افزايش نيافته، بلکه نسبت به سال گذشته تقريباً نصف شده است.در قرارداد جديد، سقف پوشش آزمايش تنها 3 ميليون تومان است؛ يعني يک آزمايش تخصصي کافي است تا سهم کل سال خانواده تمام شود. اين يعني »بيمه تکميلي« ديگر اسمش تکميلي است، کارکردش تقريبي.
بازنشسته؛ هميشه بدهکار، هميشه زير فشار
تورم افسارگسيخته و درآمد حداقلي سبب شده بيش از 60 تا 70 درصد بازنشستگان حداقل‌بگير باشند؛ يعني بازنشسته‌اي که با نان و پنير روز را مي‌گذراند، حالا براي درمان يک سرماخوردگي ساده بايد 2 ميليون تومان بپردازد.
علاوه بر اين، مراکز درماني تأمين اجتماعي نيز با کمبود پزشک، دستگاه‌هاي فرسوده و کمبود نيرو دست‌وپنجه نرم مي‌کنند. بيمارستان‌هايي مانند ميلاد و فياض‌بخش که زماني نقطه قوت سازمان بودند، امروز بيماران را به خارج از محيط درمان هدايت مي‌کنند.کارشناسان معتقدند اگر بيمارستان‌هاي ملکي تقويت نشوند، بحران درمان بازنشستگان به فاجعه مي‌رسد.
بمب ساعتي ناترازي صندوق‌ها
صندوق‌هاي فولاد و کشوري عملاً «بسته» محسوب مي‌شوند و ورودي جديد ندارند. صندوق تأمين اجتماعي نيز با کاهش ضريب پشتيباني به زير عدد 4 در وضعيت بحراني ناترازي قرار گرفته؛ بدهي دولت به اين صندوق تا پايان 1403 بيش از 950 هزار ميليارد تومان بوده است.
اين‌همه در حالي است که در بودجه 1404 اعتبار صندوق‌ها 71 درصد رشد داشت. همچنين حدود 17 درصد کل بودجه عمومي به صندوق‌ها اختصاص يافت. در سال 1405 نيز با اجراي همسان‌سازي 90 درصدي، اين رقم ممکن است به 25 درصد کل بودجه کشور برسد.در اين ميان سوال اصلي اين است که آيا ساختار دولت مي‌تواند تا چند سال ديگر چنين هزينه‌هايي را تحمل کند؟
فقري که بازنشستگي نمي‌شناسد
کاهش نجومي درآمد سرانه بين سال‌هاي 1397 تا امروز، طبقه متوسط و بازنشستگان را به يک اندازه تحت فشار قرار داده است. طبق گزارش‌هاي اقتصادي 16/5 درصد از فقراي ايران شاغلان رسمي هستند. همچنين ورود موج جديد بازنشستگان به زير خط فقر دور از انتظار نيست. در اين ميان متناسب‌سازي حقوق در کوتاه‌مدت اثر دارد، اما در بلندمدت زير سايه تورم از بين مي‌رود.تحقيقي که موسسه »راهبر‌هاي بازنشستگي صبا« انجام داده نشان مي‌دهد: نياز‌هاي خانوادگي و معيشتي، مهم‌ترين اولويت‌هاي بازنشستگان‌اند؛ اما سطح دسترسي آنها به اين نياز‌ها فاصله‌اي عميق با واقعيت دارد. بازنشستگان عملاً نه امنيت اقتصادي دارند، نه امنيت درماني، نه اميد به اصلاح ساختار.
بازنشسته‌اي که براي زنده‌ماندن وام مي‌گيرد
وام‌هايي که صندوق‌ها مي‌دهند نه براي مسکن و رفاه، بلکه براي تأمين هزينه‌هاي درمان است. اين يعني يک نظام رفاهي درمان‌بار که بازنشسته را مجبور مي‌کند براي يک بيماري، يک آزمايش يا يک داروي ساده، زير بار بدهي برود؛ اين يعني فروپاشي کارکرد يک سازمان بيمه‌اي.
بازنشسته، قرباني هميشه حاضر بازي بودجه‌اي
سال‌هاست بازنشستگان در ميان بازي‌هاي بودجه‌اي، بدهي‌هاي دولت، مصوبات مبهم، اوراق بدهي، قرارداد‌هاي ناکارآمد و بيمه تکميلي‌هاي کم‌اثر گرفتارند. امسال هم با تدوين بودجه 1405 آنها نگران‌اند که تجربه تلخ سال‌هاي گذشته تکرار شود.به گزارش آرازآذربايجان به نقل از ايلنا،بازنشستگان مي‌گويند تا زماني که بدهي‌ها پرداخت نشود و درمان به‌معناي واقعي رايگان و قابل دسترس نباشد، تجمع‌ها ادامه دارد. اين تنها يک اعتراض صنفي نيست؛ اين روايت فرسودگي يک نسل است که عمرش را صرف کار کرد، سهمش را به‌موقع داد و امروز سهمش از نظام رفاهي، صف‌هاي طولاني، دارو‌هاي گران و حقوق‌هاي آب‌رفته است.