بادرشبو در آذربايجان‌غربي نماد پيوند کشاورزي سنتي و علمي

آذربايجان‌غربي سرزميني است که به واسطه تنوع اقليمي و جغرافيايي خاص خود همواره به‌عنوان يکي از قطب‌هاي مهم کشاورزي و توليد گياهان دارويي کشور شناخته مي‌شود.
شرايط آب‌وهوايي منحصر به فرد، حاصلخيزي خاک و وجود ارتفاعات و دشت‌هاي گسترده سبب شده است تا در اين خطه از ايران، طيف وسيعي از گياهان دارويي و صنعتي قابليت کشت و بهره‌برداري پيدا کنند.
يکي از گياهان ارزشمند و پرکاربرد که در سال‌هاي اخير در استان با استقبال کشاورزان و بهره‌برداران همراه بوده، گياه دارويي »بادرشبو« است؛ گياهي که نه تنها در حوزه طب سنتي و داروسازي جايگاه ويژه‌اي دارد بلکه در صنايع غذايي و بهداشتي کاربرد گسترده‌اي يافته است.
همزمان با فرا رسيدن دهه سوم مردادماه، برداشت و استحصال بادرشبو در نقاط مختلف آذربايجان‌غربي آغاز مي‌شود و اين روند تا اواخر شهريور ادامه مي‌يابد فصل برداشت اين گياه دارويي علاوه بر رونق اقتصادي براي کشاورزان و بهره‌برداران، جلوه‌اي از همت و تلاش مردمان دياري است که با تکيه بر ظرفيت‌هاي طبيعي و دانش بومي، توانسته‌اند زنجيره‌اي از توليد و فرآوري گياهان دارويي را در استان شکل دهند.
در اين فصل، مزارع سرسبز بادرشبو که رايحه خوش آن‌ها در فضا مي‌پيچد، جلوه‌اي خاص به دشت‌ها و روستاهاي استان مي‌بخشند و نمادي از پيوند کشاورزي سنتي و دانش نوين گياه‌پزشکي را به نمايش مي‌گذارند.بادرشبو به دليل خواص درماني و دارويي متعددي که دارد، همواره مورد توجه مردم و حکماي طب سنتي بوده است. از آرام‌بخشي و بهبود اختلالات گوارشي گرفته تا استفاده در صنايع داروسازي مدرن، اين گياه جايگاهي ويژه در سفره سلامت انسان دارد.
استان آذربايجان‌غربي با برخورداري از اقليم کوهستاني و معتدل، يکي از مناطق مستعد کشت اين گياه محسوب مي‌شود و در سال‌هاي اخير با برنامه‌ريزي‌هاي جهاد کشاورزي و حمايت‌هاي دولتي، سطح زيرکشت آن روندي افزايشي داشته است. حضور بهره‌برداران محلي، جوانان روستايي و زنان کارآفرين در چرخه کشت، برداشت و فرآوري بادرشبو، نشانگر ظرفيت بالاي اين گياه در ايجاد اشتغال پايدار و تقويت اقتصاد خانوارهاي روستايي است.
از سوي ديگر، استحصال اسانس و فرآورده‌هاي ثانويه بادرشبو به‌عنوان بخش مهمي از زنجيره ارزش افزوده اين محصول مطرح است. کارگاه‌ها و واحدهاي فرآوري مستقر در استان با بهره‌گيري از تجهيزات سنتي و صنعتي، محصول نهايي را به بازارهاي داخلي و حتي صادراتي عرضه مي‌کنند در سال‌هاي اخير توجه به بازارهاي جهاني گياهان دارويي و رشد تقاضا براي محصولات طبيعي، زمينه‌ساز افزايش اهميت کشت گياهاني چون بادرشبو در استان شده است.
همچنين نقش دانشگاه‌ها، مراکز تحقيقاتي و شرکت‌هاي دانش‌بنيان در ارتقاي کيفيت توليد و فرآوري بادرشبو قابل توجه است تحقيقات علمي در زمينه اصلاح نژاد گياه، افزايش راندمان برداشت و استخراج اسانس، آموزش بهره‌برداران محلي و حمايت از طرح‌هاي نوآورانه مي‌تواند آينده‌اي روشن براي توسعه کشت اين گياه در استان رقم بزند از اين رو، بادرشبو نه تنها يک گياه دارويي با ارزش اقتصادي است، بلکه مي‌تواند به‌عنوان پيشران توسعه کشاورزي دانش‌بنيان در آذربايجان‌غربي نقش‌آفرين باشد.
به اين ترتيب، آغاز فصل برداشت بادرشبو در مردادماه، تنها يک رويداد کشاورزي ساده نيست؛ بلکه فرصتي براي بازانديشي در ظرفيت‌هاي بي‌شمار استان در حوزه گياهان دارويي و ضرورت توجه جدي به اين بخش استراتژيک محسوب مي‌شود تلاقي سنت و علم، اقتصاد و سلامت، و کشاورزي و صنعت در سايه اين گياه دارويي، تصويري روشن از توانمندي‌هاي مردمان آذربايجان‌غربي را به نمايش مي‌گذارد؛ تصويري که مي‌تواند در مسير توسعه پايدار و رونق اقتصادي استان بيش از پيش اثرگذار باشد.
درآمد پايدار با کاشت بادرشبو
رحمان قاسمي، کشاورز جوان اهل روستاي »حسن‌کندي« سلماس با اشاره به نقش بادرشبو در درآمدزايي خانوارش گفت: چهار سال پيش براي اولين‌بار نيم هکتار از زمينم را زير کشت بادرشبو بردم. در ابتدا فکر نمي‌کردم اين گياه تا اين اندازه بازار فروش داشته باشد، اما با شروع برداشت و فروش برگ خشک و اسانس، متوجه شدم مي‌تواند جايگزين خوبي براي کشت محصولات سنتي مثل گندم و جو باشد.وي با بيان اينکه بادرشبو علاوه بر درآمدزايي، نياز آبي کمتري نسبت به برخي محصولات دارد افزود: خانواده‌ام در فصل برداشت همه درگير جمع‌آوري و خشک‌کردن محصول مي‌شوند و همين موضوع باعث ايجاد اشتغال براي جوانان روستا هم شده است.قاسمي تاکيد کرد: اگر حمايت‌هاي جهاد کشاورزي در زمينه تأمين بذر و تسهيلات افزايش يابد، مي‌تواند سطح زيرکشت را به دو برابر افزايش دهد.
زنان روستاي مياندوآب با بادرشبو به استقلال مالي رسيدند
زهرا مرادي، بانوي کارآفرين اهل اروميه که به‌همراه گروهي از زنان روستا در استحصال و فرآوري بادرشبو فعاليت دارد، گفت: در ابتدا به‌صورت سنتي برگ بادرشبو را جمع‌آوري و خشک مي‌کرديم و به بازارهاي محلي مي‌فروختيم، اما اکنون با همکاري چند زن روستايي يک کارگاه کوچک براي بسته‌بندي گياهان دارويي راه‌اندازي کرده‌ايم.وي افزود: درآمدي که از فروش بسته‌هاي بادرشبو به دست مي‌آيد کمک بزرگي به معيشت خانواده‌ها کرده و باعث شده زنان روستا به استقلال مالي برسند.مرادي با بيان اينکه بازار گياهان دارويي در حال رشد است تأکيد کرد: اگر حمايت‌هاي دولتي براي تجهيز کارگاه و اخذ مجوزهاي بهداشتي بيشتر شود، مي‌توانيم محصولاتمان را به ساير استان‌ها و حتي کشورهاي همسايه صادر کنيم.
توليد اسانس بادرشبو در اروميه منبع درآمد پايدار شد
محمدعلي نادري، شهروند اروميه‌اي که بخشي از درآمد خود را از طريق فرآوري و فروش گياه بادرشبو به دست مي‌آورد اظهار داشت: چند سالي است که با يکي از دوستانم در زمينه توليد اسانس بادرشبو فعاليت مي‌کنيم اسانس اين گياه در بازار صنايع غذايي و دارويي متقاضي زيادي دارد و ما توانسته‌ايم با فروش آن درآمد مناسبي به‌دست آوريم.وي گفت: خوشبختانه گياهان دارويي مثل بادرشبو هم براي کشاورزان منبع درآمد است و هم براي فعالان شهري در حوزه فرآوري و فروش. اين چرخه اگر درست مديريت شود، مي‌تواند بخش قابل توجهي از نياز بازار داخلي را تأمين کرده و حتي صادراتي شود.
250 هکتار از اراضي استان زير کشت بادرشبو است
حکمت جعفري مدير باغباني سازمان جهاد کشاورزي آذربايجان‌غربي در گفتگو با خبرنگاران اظهار کرد: در سال جاري حدود 250 هکتار از اراضي کشاورزي استان به کشت گياه دارويي بادرشبو اختصاص يافته است و برآوردها نشان مي‌دهد که از اين سطح زيرکشت بيش از پنج هزار تن پيکره رويشي توليد و روانه بازار مصرف خواهد شد.وي بيان کرد: توسعه کشت گياهان دارويي به ويژه بادرشبو علاوه بر ايجاد اشتغال مستقيم براي کشاورزان، ظرفيت بالايي در تأمين مواد اوليه صنايع دارويي، غذايي و بهداشتي دارد و مي‌تواند جايگزين مناسبي براي برخي محصولات پرآب‌بر در استان باشد.
جعفري در ادامه با اشاره به لزوم مديريت علمي در کشت اين محصول افزود: مبارزه به موقع با علف‌هاي هرز، مديريت بهينه مصرف آب و رعايت اصول فني در کاشت و برداشت بادرشبو از مهم‌ترين مواردي است که کشاورزان بايد مدنظر قرار دهند.وي تأکيد کرد: توجه به اصول مکانيزه و علمي در توليد اين محصول، علاوه بر افزايش کيفيت محصول نهايي، نقش مهمي در کاهش هزينه‌هاي توليد و افزايش بهره‌وري آب خواهد داشت.
جعفري خاطرنشان کرد: در حال حاضر پنج واحد توليد عرقيات گياهي در سطح استان فعاليت دارند که بخش عمده محصول برداشت‌شده بادرشبو را به صورت عرقيات فرآوري و روانه بازار مي‌کنند.وي گفت: عرق بادرشبو علاوه بر مصرف در تهيه شربت و نقل در داخل استان، مازاد توليد نيز به ساير استان‌ها صادر مي‌شود که اين امر علاوه بر ايجاد ارزش افزوده، به معرفي ظرفيت‌هاي کشاورزي آذربايجان‌غربي در سطح ملي کمک کرده است.
مدير باغباني سازمان جهاد کشاورزي آذربايجان‌غربي با بيان اينکه از اين ميزان توليد بيش از 2 ميليون ليتر عرق استحصال مي‌شود، افزود: بخشي از محصول توليدي توسط کارخانه‌هاي صنعتي براي مصارف دارويي و غذايي فرآوري مي‌شود و بخشي ديگر نيز به صورت سنتي و در کارگاه‌هاي کوچک عرق‌گيري يا حتي در منازل مورد استفاده قرار مي‌گيرد.
جعفري با اشاره به شهرستان‌هاي اصلي توليدکننده بادرشبو گفت: اروميه، خوي، سلماس و مياندوآب از مهم‌ترين مناطق کشت اين محصول هستند و سطح زيرکشت بادرشبو در اين شهرستان‌ها هر ساله روندي افزايشي دارد.
به گزارش آراز آذربايجان به نقل از اروم نيوز؛وي اضافه کرد: شرايط آب و هوايي مطلوب، وجود نيروي انساني ماهر و تجربه بالاي کشاورزان از جمله عوامل موفقيت در گسترش کشت اين محصول در اين شهرستان‌ها به شمار مي‌رود.جعفري همچنين از اجراي طرح خشک‌کردن سرشاخه‌هاي گلدار اين گياه خبر داد و گفت: کار خشک‌کردن سرشاخه‌هاي گلدار براي ايجاد تنوع در بازار مصرف و افزايش زمان عرضه محصول در دستور کار مديريت باغباني و مجري طرح گياهان دارويي استان قرار گرفته است.