اقتصاد و جامعه ايران تاب تحمل جنگ را ندارد

دونالد ترامپ، رئيس جمهور آمريکا روز چهارشنبه 7خرداد در يک نشست خبري در کاخ سفيد درباره حمله احتمالي اسرائيل به ايران گفت که »به نتانياهو گفتم، فکر نمي‌کنم حالا زمان مناسبي براي حمله به ايران باشد. ما هم اکنون در حال مذاکره هستيم و تاکنون گفت‌و‌گو‌هاي خيلي خوبي داشته‌ايم.«
پس از اين اظهارات رئيس جمهور آمريکا مبني بر اينکه واشنگتن به يافتن راه‌حلي براي توافق هسته‌اي با ايران »بسيار نزديک« شده برخي منابع آگاه ضمن تأييد خوش‌بيني ترامپ، به شبکه سي‌ان‌ان گفتند که دو طرف به توافقي کلي نزديک شده‌اند که احتمالاً در ديدار بعدي آن‌ها نهايي مي‌شود. به گفته يکي از منابع سي‌ان‌ان، بحث کنوني شامل سرمايه‌گذاري احتمالي آمريکا در برنامه انرژي هسته‌اي ايران و ايجاد يک کنسرسيوم براي توليد اورانيوم غني‌شده جهت تأمين نيروگاه‌هاي ايران است که انتظار مي‌رود برخي کشور‌هاي خاورميانه در آن سهيم باشند و آژانس بين‌المللي انرژي اتمي بر فعاليت آن نظارت کند.
موضوع، اما وقتي براي بسياري جدي‌تر شد که در مقابل اين اظهارات و در همين روز چهارشنبه محمد اسلامي، رئيس سازمان انرژي اتمي ايران نيز خبر داد که تهران آمادگي دارد که در صورت رسيدن به توافق هسته‌اي با واشنگتن به بازرسان آمريکايي آژانس بين‌المللي انرژي اتمي اجازه ورود براي بازرسي بدهد.
پس از آن بود که وزير امور خارجه ايران خبر داد که احتمالاً در چند روز آينده تاريخ دور جديد مذاکرات ايران و آمريکا مشخص مي‌شود.
چنان چه حتي گفته شد که دور ششم مذاکرات به احتمال زياد در خاورميانه برگزار خواهد شد.
مجموعه اين خبر‌ها منجر به گمانه زني‌هاي جدي درباره دستيابي ايران و آمريکا به يک توافق حتي موقت شد. مساله‌اي که با اظهارات طرفين و اتفاقا عدم مصاحبه‌اي از سوي ويتکاف درباره غني سازي صفر بيشتر از قبل مورد تاييد قرار مي‌گرفت.
در همين حال، اما »علي بيگدلي«، استاد دانشگاه، کارشناس مسائل بين‌المللي، تاريخدان و پژوهشگر گفت که به نظر مي‌رسد دور ششم مذاکرات حالا از اهميت ويژه تري برخوردار است.
علي بيگدلي با اذعان به اين که هر دو طرف خواهان توافق هستند، گفت: »آن چه اکنون واضح است اين بوده که دور ششم مذاکرات ايران و آمريکا حتما برگزار خواهد شد، چرا که هيچکدام از دو طرف راهي به جز انجام مذاکره و رسيدن به توافق ندارند و مساله جنگ تقريبا خاتمه يافته شده و باز هيچ کدام از دو طرف نيز تمايلي به ورود به وضعيت جنگ ندارند؛ بنابراين شرايط دور ششم مذاکرات ايران و آمريکا دور پراهميتي است، همان طور که دور پنجم دور پر اهميتي بوده است و مسير گفت‌و‌گو‌هاي قبلي را نيز دور پنجم تغيير داد.«
اهميت سفر رئيس جمهوري ايران به عمان بيگدلي هم چنين درباره اهميت ديپلماتيک سفر پزشکيان نيز تصريح کرد: »ببينيد ايران با اين خواسته آمريکا که غني سازي را بايد به نقطه صفر برساند، موافقت نکرد و بعدتر شخص آقاي عراقچي خبر داد که پيشنهاد‌هايي توسط عمان به ايران رسيده است. ما حالا به طور دقيق نمي‌دانيم اين پيشنهاد‌ها چه بوده‌اند، اما سفر قريب الوقوع آقاي پزشکيان به عمان نشان داد که اين مذاکرات به نقطه حساسي رسيده است و حالا يک مقام بلندپايه تري بايد حاضر باشد و صحبت کند و قطعا عماني‌ها از سوي طرف آمريکايي پيشنهاد‌هايي داشته‌اند و اين سفر مسعود پزشکيان نيز سفري بوده است که مستقيما در ارتباط با همين گفت‌و‌گو‌ها انجام شده و احتمالا رئيس جمهوري ايران نيز حامل پيام‌هايي از مقامات بالاتر بوده و اين نشان مي‌دهد که دو طرف به نقاط مشترکي دست پيدا کرده‌اند.«
اقتصاد و جامعه ايران تاب تحمل جنگ را ندارد
اين استاد دانشگاه و پژوهشگر در توضيح بحران‌هاي اقتصادي ايران و عدم امکان ورود به يک جنگ گفت: »اتفاقا اميدواريم که طرفين به سمت و سوي توافق حرکت کنند چرا که جامعه ايران اکنون تحمل بار سنگين فشار نظامي با اين وضعيت اقتصادي را ندارد و ايران نيز اکنون ناچار است سياست انعطاف پذيرتري را از خود نشان دهد. اکنون نيز نمي‌دانيم که دقيقا بر سر چه موضوعي و چگونه قرار است به توافق برسيم، اما چند احتمال وجود دارد؛ از جمله اين که ايران براي سه سال فعاليت‌هاي هسته‌اي خود را فريز کند تا مقدار زيادي از مطالبات مالي فريز شده ما در کشور‌هايي همچون عراق، قطر، هند و ... آزاد شود و از سوي ديگر ما بايد دست به ابتکار عمل بزنيم و هر چه سريع‌تر شخص گروسي را به ايران دعوت کنيم تا سايت‌هاي هسته‌اي ايران را بررسي کرده و اجازه حضور به کارشناسان آژانس اتمي و دوربين‌هاي آنان بدهيم تا پس از آن کارشناسان آمريکايي نيز حاضر شوند و توجه کنيد آقاي محمد اسلامي، رئيس سازمان انرژي اتمي ايران نيز در اين باره گفته که موافق هستند.«
مناسبات چيني و روسي دردي از ايران دوا نمي‌کند
وي با اشاره به بي‌فايده بودن تمرکز ايران بر مناسبات با چين و روسيه، ادامه داد: »پيشنهاد من اين است که ايران بايد تلاش کند خود را در بازي‌هاي خاورميانه فعال‌تر کند و تبديل به عضوي برجسته در مناسبات منطقه شود. تداوم حضور ايران در مثلث ايران-روسيه-چين تاکنون نتايج مطلوبي نداشته و ما بايد به سمت خاورميانه‌اي حرکت کنيم که هم بتوانيم سرمايه جذب کنيم و هم سياستي مبتني بر تنش‌زدايي در منطقه دنبال کنيم. اميدوارم به اين سمت برويم، البته فعلاً بايد منتظر باشيم ببينيم دور ششم مذاکرات چه روندي خواهد داشت.«
تحقق کنسرسيوم هسته‌اي منوط به عادي سازي روابط است بيگدلي درباره مطرح شدن اين موضوع که براي اجراي کنسرسيوم هسته‌اي ميان ايران، عربستان و امارات اخيراً از يک جزيره ايراني نام برده شده و ادعاي پوچ امارات درباره جزاير ايراني، گفت: »مشخص نيست که منظور از غني‌سازي در يک جزيره ايراني، لزوماً همان سه جزيره مورد ادعاي امارات باشد. ممکن است مراکزي در قشم ساخته شود که هم وسعت بيشتري دارد و هم امکانات بهتري، ضمن اينکه دور از اعتراضات و ادعا‌هاي امارات است.«
اين تحليلگر مسائل بين المللي افزود: »مسأله اين است که تشکيل اين کنسرسيوم فعلاً بيشتر جنبه آرماني دارد. ابتدا ايران بايد روابط خود را با عربستان و امارات به سطح بسيار حسنه‌اي برساند و پس از آن، با حضور کارشناسان آژانس انرژي اتمي و همچنين هسته‌اي آمريکايي، روندي شفاف و منظم از فعاليت‌هاي خود را به آنها ارائه دهد. سپس مي‌توان وارد مرحله شکل‌گيري کنسرسيوم شد.«
به گزارش آراز آذربايجان به نقل از اقتصاد24،اين استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: «در شرايط فعلي، امکان تحقق کنسرسيوم هسته‌اي ميان ايران وجود ندارد؛ زيرا ابتدا بايد سياست‌هاي منطقه‌اي خود را بازنگري کنيم، نوع نگاه‌مان به امنيت منطقه را تغيير دهيم و بپذيريم که مدل نگاه‌هاي ايدئولوژيک براي ما هيچ فايده‌اي نداشته است. اين موارد بايد اصلاح شود و سپس به‌عنوان يک کشور مستقل و بدون خصومت وارد اين روند شويم. از اين جهت فکر مي‌کنم تحقق کنسرسيوم ممکن است زمان‌بر باشد، اما مي‌تواند ضريب امنيت ما در منطقه را به ميزان قابل توجهي افزايش دهد.«