گروه خانواده و سلامت: مصرف سيگار بين جوانان و نوجوانان رواج زيادي يافته و اين موضوعي نيست که بتوان آن را کتمان کرد. هم آمارها آن را تاييد ميکند و هم گذري در سطح شهر. تا چند سال پيش مشاهده جوانان و نوجواناني که در سطح شهر و بدون ترس از ديده شدن سيگار ميکشيدند اندک بود، اما اين روزها شمار اين افراد بسيار شده.
جوانان و نوجواناني که بدون نگراني از اينکه از سوي خانواده و يا آشنايان ديده شوند، در خيابانها، پارکها و با داخل خودروهايشان سيگار دود کرده و به اين رفتارشان افتخار هم ميکنند.
اين رفتار ديگر مختص پسران نيست و دختران جوان و نوجوان بسياري هم در ملاء عام سيگار روشن کرده و به آن پوک ميزنند. بي واهمه از اينکه خانواده متوجه اين رفتارشان شود.
دکتر عظيم عظيمي، روانشناس ، با تاييد اينکه اين روزها هم سن مصرف سيگار کاهش يافته و هم الگوي جنسيتي آن تغيير کرده و مصرف آن در دختران نيز ديده ميشود، افزود: مصرف سيگار چند عامل مهم دارد که يکي از مهمترين دلايل آن اين است که نوجوانان وقتي سيگار ميکشند احساس ميکنند بزرگ شدهاند. به نوعي وقتي که اين رفتار را در بزرگسالان ميبينند از اين رفتار تقليد ميکنند.
وي رقابت با گروه همسالان و تاثيرپذيري از دوستان را نيز از ديگر عوامل اثرگذار بر مصرف سيگار در جوانان و نوجوان دانست و اظهار کرد: فشار افراد حاضر در گروههاي همسال يکي از عوامل مهم اثرگذار در مصرف دخانيات و سيگار است.
اين روانشناس اعتماد به نفس پايين و نداشتن جرات»نه گفتن« را نيز از ديگر عواملي برشمرد که ميتواند زمينهساز مصرف دخانيات در جوانان و نوجوانان باشد و خاطرنشان کرد: در برخي مواقع نوجوانان سيگار ميکشند تا مورد توجه، تشويق و تاييد همسالان خود قرار گيرند.
عظيمي از تاثير برخي باروهاي غلط در رواج مصرف سيگار نيز ياد کرد و ادامه داد: گاهي اين تصور ايجاد ميشود که مصرف سيگار غم را کاهش ميدهد و يا انرژي فرد را افزايش ميدهد، از همين رو برخي افراد با هدف اينکه احساس غم نکنند و خلق و خوي بهتري داشته باشند سيگار ميکشند.وي اضافه کرد: از سوي ديگر اين روزها در بسياري از فيلمها ميبينيم که شخصيتهاي مهم و اول فيلم مدام سيگار ميکشند، در حاليکه در گذشته چنين چيزي باب نبود و اين امر نيز به ترويج فرهنگ مصرف سيگار در جامعه دامن ميزند.
اين روانشناس با بيان اينکه امروزه چارچوب خانوادهها تغيير کرده و نقش نظارتي خانواده کمرنگ شده، گفت: اين روزها نوجوانان و جوانان ساعات زيادي را در منزل و جامعه بدون نظارت والدين به سر ميبرند و اين عدم نظارت نيز بر افزايش مصرف سيگار بين اين قشر بي تاثير نيست.
اين روانشناس يادآور شد: همچنين اين روزها برخي والدين به نوعي در برابر فرزندان خود خلع سلاح هستند و با فرزندسالاري مواجه هستيم. گاهي حتي والدين از سيگار کشيدن فرزند خود مطلع هم هستند، اما نميتوانند جلوي فرزندانشان را بگيرند.
عظيمي به اينکه برخي خانوادهها در دورهميها و گروههاي فاميلي جلوي فرزندان خود سيگار و دخانيات مصرف ميکنند نيز به عنوان يک عامل اثرگذار در گرايش نوجوانان و جوانان به مصرف سيگار اشاره کرد و افزود: يک عامل بسيار مهم ديگر اين است که نوجوانان و جوانان از پيامدهاي مصرف سيگار و مضراتي که براي بدن دارد مطلع نيستند.
راهکار جلوگيري از مصرف سيگار در جوانان و نوجوانان چيست؟
وي راهکارهاي جلوگيري از مصرف سيگار را با توجه به دلايل متعدد و گسترده شيوع مصرف آن بسيار متنوع دانست و افزود: اولين راهکار آموزش خود جوانان و نوجوان و آگاه کردن آنها از مضرات سيگار است. به علاوه خود والدين نيز به عنوان الگوي اصلي براي فرزندانشان بايد از استعمال دخانيات و مصرف سيگار مقابل چشم فرزندان خود پرهيز کنند.
اين روانشناس نظارت بيشتر والدين بر گروههاي همسالان نوجوانان و جوانان را نيز ضروري برشمرد و تاکيد کرد: البته اين نظارت بايد غيرمستقيم بوده و منجر به تقابل با فرزندان نشود.
عظيمي اصلاح سبک زندگي و فراهم کردن شرايط تفريح سالم و ورزش را نيز از ديگر راهکارهايي دانست که ميتواند به پيشگيري از مصرف سيگار کمک کند.
برخورد قهري جواب نميدهد
وي درباره نحوه رفتار صحيح والدين با فرزنداني که سيگار ميکشند نيز گفت: برخورد قهري و زور به هيج عنوان توصيه نميشود و نتيجه عکس دارد. والدين بايد با واکنشهاي عاطفي مثبت به فرزندان خود کمک کنند.
اين روانشناس حمايتگري درست خانواده براي کنار گذاشتن سيگار در فرزندان را نيز بسيار ضروري برشمرد و تاکيد کرد: به جاي تحقير فردي که سيگار ميکشد، بايد با حمايتگري او را به مسير درست هدايت کرد.
عظيمي با بيان اينکه خانوادهها بايد زيانهاي جسمي، روحي و اقتصادي سيگار را براي فرزندان خود تشريح کنند، افزود: اين امر نبايد حالت نصحيت داشته باشد بلکه بايد جنبه آگاهي دادن داشته باشد، زيرا نوجوانان معمولا از نصيحت گريزان هستند. به علاوه اين آگاهي دادن بايد در زمان مناسب صورت بگيرد که فرزند خانواده شرايط پذيرش آن را داشته باشد.
به گفته اين روانشناس، والدين بايد تلاش کنند شرايط را براي دور شدن فرزند خود از فضايي که در آن دخانيات مصرف ميکند را فراهم کنند.
سيگار ميتواند زمينهساز مصرف ساير مواد مخدر هم باشد
وي در پاسخ به اين موضوع که آيا مصرف سيگار در نوجوانان و جوانان ميتواند به مصرف مواد مخدر ديگري نيز منجر شود، گفت: اين امکان وجود دارد که افرادي که سيگار ميکشند سراغ مواد مخدر ديگر نيز بروند. خصوصا مواد مخدري همچون گُل که افراد آن را گاهي به شکل سيگار مصرف ميکنند.
عظيمي معتقد است، در بسياري از موارد يک رفتار بزرگ نادرست از رفتارهاي کوچکتر آغاز ميشود و از همين رو مصرف سيگار ميتواند افراد را مستعد مصرف انواع ديگري از مواد مخدر بکند.به گزارش آرازآذربايجان به نقل از ايسنا، اين روانشناس خاطرنشان کرد: با توجه به اين ريسک، بسيار ضروري است که خانوادهها هم به موقع از مصرف سيگار در فرزند خود مطلع شوند و هم بتوانند با رفتار درست و آگاهانه وي را از مصرف سيگار فاصله بدهند.