سناريوهاي پيش روي ايران در رويارويي با مکانسيم ماشه
گروه اقتصادي: معاون اسبق بانک مرکزي معتقد است حمله اخير اسراييل به دوحه از آنجايي که به کاهش انزواي ايران منجر ميشود، در نهايت به سود کشور است و به کشورهاي عربي هم ثابت ميکند که بزرگترين تهديد منطقه تل آويو است.
حمله اسراييل به دوحه گرچه رعد در آسمان بي ابر نبود ولي اتفاقي چشمگير بوده است. اتفاقي آن قدر چشمگير که از نظر برخي تحليلگران ميتواند يک نقطه عطف در منطقه باشد و در نهايت پيمان ابراهيم را پس از 5 سال به پايان برساند. اين حمله بر عکس جنگ 12 روزه با محکوميت سريع اغلب کشورهاي جهان از جمله حاميان غربي اسراييل مواجه شد.
اين ميان پرسشهايي درباره تاثير اين حمله بر ايران و اقتصاد آن مطرح شده است. اقتصاد ايران در وضعيت دشواري قرار دارد. جداي مشکلاتي چون تورم، رشد پايين، کسري بودجه و بيکاري زياد، احتمال اجراي مکانيسم ماشه هم انتظارات تورمي را افزايش داده و موجب نااطمينانيهاي نسبت به آينده شده است. هر چند تحرکات اخير و از جمله نشست قاهره ميان وزير خارجه ايران و مدير کل آژانس بينالمللي انرژي اتمي تا اندازهاي احتمال به تعويق افتادن اجراي مکانيسم ماشه را افزايش داده است.
کمال سيد علي، کارشناس اقتصادي، با انتقاد از سطح بالاي اثرگذاري حوزه سياست و به طور خاص ديپلماسي بر اقتصاد کشور گفت: چنان اقتصاد وابسته به سياست خارجي شده که هر صحبتي در اين مورد، بدون اشاره به چالشهاي خارجي ناقص به نظر ميرسد. اروپا از چند ماه قبل شروع کرد به زمينه جيني براي اجراي مکانيسم ماشه و به نظر هم ميرسيد اگر مذاکره با واشنگتن نتيجه ندهد، اروپا وارد عمل ميشود.
او افزود: متاسفانه سه کشور اروپايي در همسويي کامل با ايالات متحده قرار دارند و حتي با اجراي ماشه ميخواهند بيش از پيش خودشان را به امريکا نزديکتر کنند. اروپا تا جايي پيش رفت که حمله اسراييل و امريکا به ايران را هم توجيه کرد. اين در حالي است که ايران با وجود خروج امريکا در برجام باقي ماند اما اروپا در آن زمان هم با وجود وعده و وعيدهاي مختلف هيچ اقدام موثري انجام ندادند.
وي برخلاف تحليل گراني که معتقد بودند اجراي مکانيسم ماشه به تحميل فشار بيشتر به اقتصاد ايران منجر ميشود، فکر ميکند اجراي مکانيسم ماشه فشار چنداني به اقتصاد ايران نخواهد آورد.سيد علي ادامه داد: عامل تعيين کننده در مساله تحريمها، خواست ايالات متحده است. امريکا به تنهايي توانسته سختترين تحريمها را يک جانبه عليه ايران اعمال کند. حتي اگر همه جهان هم ما را تحريم کنند ولي ايالات متحده بخواهد با ما مراوده کند، اثر تحريمها کمتر ميشود. اين ميان بايد سياستگذاران از حالا به فکر اين باشند که اگر بدترين اتفاق هم براي کشور افتاد، فروش نفت متوقف نشود و به همين جهت بايد از همين امروز گفتگوهايي با چين و ديگر شرکاي مهم آغاز شود.
وي با بيان اينکه نهايت اثر اجراي مکانيسم ماشه رسيدن قيمت دلار به کانال 100 تا 110 هزار توماني است عنوان کرد: درواقع اگر همه چيز نرمال بود اجراي مکانيسم ماشه مشکلساز ميشد اما امروز چنان بحرانهاي بزرگي در کشور وجود دارد که من فکر نميکنم اين اقدام اروپا تاثيرات چشمگيري به دنبال داشته باشد.
تمرکز سياستگذار بر کدام حوزهها باشد؟
در پاسخ به اين سوال توضيح داد: در وضعيت فعلي ايران بايد اولويت اصلي تقويت بنيه و توان دفاعي کشور باشد. در جنگ اخير حملات هوايي پي در پي به ايران صورت گرفت و حالا بايد اين ضعفها جبران شوند. ضمن اينکه برخي احتمال ميدهند، اسراييل دوباره اقدام به حمله به ايران کند و ما بايد از همين امروز توان کافي براي مقابله با صهيونيستها را داشته باشيم.
سيد علي با اشاره به اينکه اولويت دوم کشور بايد بهبود روابط همسايگان باشد، اولويت سوم را هماهنگي با چين براي اطمينان از خريد نفت در زمان دشوارتر شدن تحريمها عنوان کرد.
به عبارت ديگر معاون اسبق ارزي بانک مرکزي معتقد است سياستگذار هم بايد توان دفاعي کشور را ارتقا دهد و هم با بهبود روابط با همسايگان و چين زمينه را براي باز نگه داشتن منافذ تجاري و بازرگاني ايران آماده کند.
مهمترين چالش داخلي کدام است؟
سيد علي در اين باره تصريح کرد: در داخل کشور مشکلات بسيار زياد است. بدبختانه آنکه بخشي از مشکلات داخلي ما تبديل به مشکلاتي ساختاري شدند و رفع اين مشکلات نيازمند کارهاي بزرگ و اساسي است. به زبان ديگر اگر اراده و منابع کافي هم وجود داشته باشد، حل مشکلات فعلي به سرعت ممکن نيست. به همين دليل در شرايط فعلي هم مسئولان بايد ابتدا سراغ رفع يک دسته از مشکلات بروند و سپس به صورت تدريج به رفع و رجوع دست بزنند.
او افزود: اولويت اصلي به نظر من بايد رفع مشکلات مربوط به ناترازيهاي انرژي باشد. کمبود برق، آب و گاز تا حدي مربوط به سرمايهگذاري است. ما بايد در زيرساخت انرژي خود در سالهاي گذشته سرمايهگذاريهايي ميکرديم که پشت گوش انداختيم و حالا اين تعلل به شکل ناترازي خود را نشان داده است. انتظار ميرود دولت در اين حوزه فورا دست به اقداماتي موثر بزند. بخشي ديگر از چالش ناترازيهاي ما نيز برميگردد به تغييرات اقليمي و کمبود بارش که شايد در اين حوزه نتوان از سياستگذار انتظار چنداني داشت.
معاون ارزي سابق بانک مرکزي با اشاره به مديريت منابع ارزي تصريح کرد: از بانک مرکزي انتظار ميرود به نحوي مصارف و منابع ارزي را مديريت کند که واردات مواد اوليه توليد در کشور به سرعت انجام شود. اين مهم با همکاري بانک مرکزي و وزارت صنعت محقق خواهد شد و چنانچه سياستگذار پولي به درست منابع ارزي را مديريت کند، تا حدي خواهد توانست از التهابات بازار هم جلوگيري کند.
نرخ ارز مديريت ميشود؟
سيد علي پاسخ داد: متاسفانه اين نگراني واقعي است و اقتصاد ما چنان وابسته به تحولات سياسي شده که هر خبري به سرعت موجب التهاب ميشود. اگر نرخ ارز غيررسمي کمي بالا و پايين ميشد هم جاي نگراني نبود ولي ميدانيم که نوسانات قيمتي در کشور ما بسيار زياد است و خود يکي از عوامل تحميل شوک به کشور است.
او ادامه داد: در شرايط سخت فعلي انتظار ميرود بانک مرکزي همه اقدامات لازم را براي بازگرداندن تمام ارز صادراتي به کشور انجام دهد. صادرکنندگان هم بايد اهميت اين مساله را بدانند و متوجه باشند که ارز صادراتي آنها به کشور تعلق دارد و حتي اگر قصد ندارند در سامانه رسمي هم آن را عرضه کنند، لااقل در بازار بفروشند.
معاون پيشين بانک مرکزي بر اهميت سرمايه اجتماعي اشاره کرد و گفت: اين مولفه بسيار مهم است و اگر مسئولان بتوانند اعتماد عمومي را افزايش دهند، به کنترل بهتر خروج از سرمايه هم کمک کردهاند. وقتي مردم نگران نباشند، انتظارات تورمي هم کاهش مييابد و بدون چنين التهاباتي فرار سرمايه هم کاهش خواهد يافت. پس مهم است که مسئولان سياسي و اجتماعي هم دست به اقداماتي بزنند که از فاصله موجود ميان مردم و مسئولان بکاهد.
حمله اسراييل به دوحه، به سود اقتصاد ايران بود؟
سيد علي تاکيد کرد: من معتقدم به سود اقتصاد کشور ما بود. گرچه من اعتقادي ندارم که ايران بايد پيشتاز مبارزه با استکبار و استعمار شود ولي به هر روي حمله اخير نشان داده که ما حق داشتيم. ما حق داشتيم بر نقش بي ثبات کننده اسراييل و آمريکا دست گذاشته بوديم و حق داشتيم که نسبت به عاديسازي روابط کشورهاي منطقه و پيمان ابراهيم هشدار داده بوديم و امروز اين مساله به اثبات رسيده است.
او گفت: براي قطري ها و ديگر دولتهاي منطقه هم مشخص شد اسراييل هر اقدامي هم انجام دهد در نهايت ايالات متحده دست از حمايت از تل آويو بر نخواهد داشت. ميبينيم با وجود تجاوز آشکار اسراييل به قطر و با وجود اينکه آقاي ترامپ از حمله اسراييل اظهار بي اطلاعي ميکند اما وزير خارجه آنها تاکيد دارد چنين اقداماتي به روابط تل آويو و واشنگتن لطمهاي وارد نخواهد کرد. اين نکته مهمي است که امروز حاکمان همه کشورهاي منطقه و به طور خاص عربستان، قطر و امارات نسبت به آن آگاه شدند.
اين کارشناس اقتصادي گفت: امريکا اگر کشورهاي منطقه درگير تنشهاي نظامي شوند، به داد آنها نخواهد رسيد. نه تنها در مقابل اسراييل که حتي وقتي ايران و نيروهاي همسوي آن هم به آرامکو حمله کردند، ايالات متحده در حمايت از عربستان اقدام خاصي انجام نداد. من فکر ميکنم حمله اخير اسراييل يک بار ديگر نشان داد تهديد اصلي منطقه اسراييل است و ايران از اين امکان و اعتباري که دشمني براي اسراييل برايش پديد آورده ميتواند به نحوي احسن براي توسعه و پيشرفت کشور بهره گيرد.
به گزارش آرازآذربايجان به نقل ازخبرآنلاين، وي باور دارد حمله اخير موجب به هم خوردن پيمان ابراهيم و قطع دوباره روابط کشورهاي عربي با رژيم صهيونيستي خواهد شد و به خروج بيشتر ايران از انزوا کمک خواهد کرد
تاریخ: 1404/06/29 10:28 ق.ظ | دفعات بازدید: 1906