چرا اسنپ بک فعال شد: اين بخشي از يک پازل بزرگ تر است

بالاخره از امشب مکانيسم ماشه و تحريم‌ها و قطعنامه‌هاي سازمان ملل فعال مي‌شوند. اين تشديد تنش قبل از آن که تبيين شود حامل چه پيامدها و تبعاتي است، جهت و دورنماي رويکرد غرب در قبال ايران و ورود مناقشه ميان دو طرف را به پرتنش‌ترين دوره خود نشان مي‌دهد.
اين که اروپا حتي حاضر نشد با تمديد قطعنامه 2231 چند ماه ديگر صبر کند که شايد در مذاکرات گشايشي حاصل شود و کلا بي‌خيال توافق قاهره ميان آژانس و ايران به عنوان اندک شانس تمديد قطعنامه شد، نشانگر حساس‌تر شدن شرايط، محاسبات متفاوت آن نسبت به گذشته و درعين حال نوعي عجله و شتاب است. درک سرّ اين تعجيل اروپا براي فهم گام‌هاي بعدي آن‌ها مهم است.
در واقع، فعال‌سازي مکانيسم ماشه فراتر از مساله برنامه هسته‌‎اي ايران و با کليت منازعه ميان ايران و غرب و همه پرونده‌ها و مسائل آن مرتبط است. در کنار فاکتورهاي پيشگفته، اين اقدام سه کشور اروپايي را مي‌توان محصول تلاقي سه عامل ديگر نيز پنداشت: نخست هماهنگي با دولت ترامپ؛ با وجود اختلاف‌‎نظرهاي اروپا، اسرائيل و آمريکا درباره پاره‌اي مسائل و موضوعات، اما به نظر مي‌رسد که درباره پرونده ايران تا حدود زيادي اتفاق نظر دارند. اين مساله در نوعي حمايت ضمني اين کشورها از جنگ 12 روزه اسرائيل و حملات آمريکا به تاسيسات هسته‌اي ايران نمود داشت.
بنابراين مي‌توان گفت که بازگرداندن قطعنامه‌هاي شوراي امنيت بخشي از پازلي بزرگ است که با جنگ ژوئن گذشته با سرعت و شدت بيشتري در حال شکل‌گيري است.
عامل دوم به تغيير نگرش اروپا نسبت به مفهوم امنيت پس از جنگ اوکراين بازمي‌گردد که از نظر اروپايي‌ها، ايران در آن دخالت دارد. از اين منظر، تصميم تروئيکاي اروپايي ادامه طبيعي مواضع تند آنها در دو سال اخير مي‌باشد که احيانا شديدتر از آمريکا هم بوده و به نظر مي‌رسد از مدت‌ها قبل مترصد فرا رسيدن چنين فرصتي بوده‌اند.
از اين زاويه، بعيد نيست که تغيير رويکرد يا حداقل تغيير لحن اخير ترامپ در قبال جنگ اوکراين، نتيجه نوعي هماهنگي بيشتر ميان آمريکا و اروپا درباره ايران و روسيه باشد؛ به اين معنا که اروپا در موضوع ايران کاملاً همسو با آمريکا حرکت کند و در مقابل، ترامپ در موضوع اوکراين و در قبال روسيه، توجه بيشتري به دغدغه‌هاي اروپا نشان دهد. کما اين که شرط اروپا براي از سرگيري مذاکرات با آمريکا نيز مويد اين هماهنگي و هم‌پوشاني است. عامل سوم به تلاش براي بازتعادل در سياست اروپا نسبت به اسرائيل مربوط مي‌شود.
در ماه‌هاي اخير و به‌ويژه در هفته‌هاي گذشته، برخي متحدان اروپايي اسرائيل با شناسايي کشور فلسطين و انتقادهاي تند از ادامه جنگ و نسل‌کشي در غزه، نارضايتي شديد تل‌آويو را برانگيختند. از نگاه اسرائيل، اين اقدام‌ها نشانه‌اي از فاصله گرفتن اروپاست.
در چنين وضعي، خودداري از فعال‌کردن »اسنپ‌بک« مي‌توانست شکاف ميان دو طرف را بيشتر کند و پيامدهايي به‌همراه داشته باشد. بنابراين، به نظر مي‌رسد يکي از انگيزه‌هاي اصلي سه کشور اروپايي براي فعال‌کردن «اسنپ‌بک» اين بوده که سياست خود در قبال اسرائيل را متعادل کنند و جلوي آسيب بيشتر به روابطشان را بگيرند.
در کل، شرايط نسبت به قبل خيلي متفاوت شده است و ديگر شيوه‌هاي گذشته در مواجهه با وضعيت امروز پاسخگو نيست و اساسا هم انتخاب‌ها و گزينه‌ها نيز روز به روز محدودتر شده و مي‌شوند. وقتي منازعه وارد فاز نظامي مي‌شود، يعني قبح خيلي از کارها شکسته شده و شرايط به طور بنيادين تغيير کرده است.
به گزارش آراز آذربايجان به نقل از عصرايران،در گذشته قبل از اين قبح‌شکني‌ها به ويژه در دوره بايدن فرصت موفقيت ديپلماسي دوجانبه مبتني بر قِسمي »برد-برد« بيشتر بود که از دست رفت؛ اما امروز با آمدن ترامپ و به ويژه با حملات، بيشتر منطق زور و واقع‌گرايي حاکم است تا زور منطق و در چنين شرايطي و پس از تغيير ادراک‌ها، ديپلماسي دو جانبه جاي خود را به ديپلماسي يک‌جانبه و مشروط مي‌دهد.
امروز ترامپ خود را در موضع قدرت مي‌بيند و مذاکره و ديپلماسي از نظر او به معناي چانه‌زني براي رسيدن به توافقي مورد رضايت طرفين نيست، بله امضاي توافقي مطلوب او براي گرفتن حداکثر امتيازات در همه پرونده‌هاي مورد مناقشه است.