پرخاشگري کودک در دو ماه ابتدايي سال تحصيلي طبيعي است

با آغاز مهر، زندگي خانواده‌ها دستخوش دگرگوني بزرگي مي‌شود. روزهاي تابستان که بچه‌ها تا نيمه‌هاي شب بيدار مي‌ماندند، صبح‌ها دير از خواب برمي‌خاستند، بي‌وقفه به سراغ بازي‌هاي موبايلي و پلي‌استيشن مي‌رفتند يا راهي سفر مي‌شدند، يکباره جاي خود را به نظمي تازه مي‌دهد؛ نظمي که از دانش‌آموز انتظار دارد زودتر بيدار شود، آماده رفتن به مدرسه باشد و ساعات بيشتري را صرف درس و تکاليف کند.
بهار محمودي‌نصر، مشاور خانواده، معتقد است اين تغيير ناگهاني سبک زندگي چيزي نيست که در عرض چند روز جا بيفتد. او مي‌گويد: حداقل يکي دو ماه زمان مي‌برد تا بچه‌ها خود را با شرايط تازه هماهنگ کنند. به همين دليل، توصيه ما به ناظم‌ها و معلم‌ها اين است که در ماه نخست بازگشايي مدارس، سختگيري زيادي نداشته باشند، چرا که فشار بيش از اندازه مي‌تواند باعث بروز استرس در دانش‌آموزان شود. اين استرس به گفته او حتي در ميان دبيرستاني‌ها به چشم مي‌خورد. با اين حال، آسيب‌پذيرترين گروه، همان کلاس‌اولي‌ها هستند که تازه پا به دنياي مدرسه مي‌گذارند.محمودي‌نصر هشدار مي‌دهد: در برخي موارد، اين فشار رواني به مشکلات جسمي هم منجر مي‌شود و مثلا احتمال بروز سندروم روده تحريک‌پذير را در کودکان افزايش مي‌دهد. در چنين شرايطي، نقش والدين پررنگ‌تر از هر زمان ديگري است. آن‌ها در همگام شدن با فرزندانشان مسئوليت دارند، بايد برنامه‌ خواب و بيداري خود را با فرزندانشان تنظيم کنند، کمتر به سراغ گوشي‌هايشان بروند و تا حد امکان، برنامه‌هاي تفريحي و مهماني‌هاي شبانه را کاهش دهند.محمودي‌نصر به خانواده‌ها يادآوري مي‌کند که در دو ماه ابتدايي سال تحصيلي، بايد انتظار بروز پرخاشگري در کودکان را داشته باشند؛ واکنشي طبيعي در برابر فشار تغيير عادت‌ها و اين که همراهي والدين و درک شرايط فرزند، بهترين راه براي عبور آرام‌تر از اين دوران پرتنش است.وي در توصيه به والدين مي‌گويد: خانواده‌ها بهتر است پيش از خواب، فضايي آرام فراهم کنند. خاموش کردن تلويزيون و کنار گذاشتن گوشي و جايگزين کردن آن با قصه‌گويي يا گفتگوي خانوادگي به کودک آرامش مي‌دهد. مديريت بازي‌هاي ديجيتال هم اهميت دارد، اگر والدين، زمان بازي‌هاي موبايلي و کنسولي را به ‌تدريج کاهش دهند، فرزندشان راحت‌تر مي‌تواند از فضاي تابستان جدا شود و به فضاي مدرسه عادت کند. شنيدن دغدغه‌ها و ترس‌هاي بچه‌ها درباره مدرسه، احساس امنيت بيشتري در آنان ايجاد مي‌کند. وقتي کودک بداند والدينش شنونده‌اند، فشار رواني کمتري تحمل خواهد کرد و فراموش نکنيم تشويق‌هاي کوچک اما مداوم حتي براي تلاش‌هاي نيمه‌کاره، بيشترين اثر را دارد. بچه‌ها در آغاز سال تحصيلي، بيش از هر چيز به اميد و دلگرمي والدين نياز دارند.
چالش پنهانِ آغاز مدرسه
با پايان تعطيلات تابستاني و شروع سال تحصيلي، بسياري از نوجوانان با افت تمرکز، بي‌حوصلگي و کاهش انرژي روبه‌رو مي‌شوند؛ تغييري که گاه والدين آن را به پاي تنبلي مي‌گذارند، اما کارشناسان معتقدند ريشه اين مسأله پيچيده‌تر است. مريم دشتدار، مشاور کودکان و نوجوانان در گفتگو با ما تأکيد مي‌کند که تغذيه، ستون اصلي سلامت جسم و روان نوجوان است و مي‌تواند مستقيما روي عملکرد تحصيلي دانش‌آموزان تأثيرگذار باشد. وي مي‌گويد: مصرف پروتئين مثل تخم‌مرغ در کنار نان‌هاي سبوس‌دار، انرژي پايدار ايجاد مي‌کند و باعث تمرکز بهتر در کلاس درس مي‌شود، برعکس مصرف خوراکي‌هاي فرآوري‌شده، بيسکويت‌هاي صنعتي، نوشيدني‌هاي انرژي‌زا و حتي مصرف بيش از حد لبنيات مي‌تواند نوجوان را در طول روز، خواب‌آلود و بي‌انرژي کند. قطعا بي‌توجهي به وعده‌هاي غذايي، پيامدهاي فراتر از ضعف جسمي دارد و سلامت روان و يادگيري را هم تحت‌الشعاع قرار مي‌دهد. اگر صبحانه يا شام شب قبل، مناسب نباشد، بي‌حوصلگي، افت تمرکز، اختلال در تصميم‌گيري و حتي تغييرات خلقي در نوجوان بروز پيدا خواهد کرد.
کليدِ طلاييِ يادگيري
دشتدار، مشاور نوجوانان، در کنار تغذيه، ورزش را به‌عنوان ستون دوم تعادل دانش‌آموز معرفي مي‌کند و مي‌گويد: ورزش براي نوجوانان همان‌قدر حياتي است که نفس کشيدن. در اين دوران حساس، بدن با ترشح هورمون‌هاي رشد درگير است و نياز به تخليه انرژي و گردش خون بيشتر دارد. نبايد به بهانه شروع سال تحصيلي، دانش‌آموزان را از فعاليت بدني دور کرد. نوجواني که روزانه بين 20 تا 45 دقيقه فعاليت بدني داشته باشد، ذهني شاداب‌تر و آرام‌تر خواهد داشت و همين موضوع، کيفيت خواب او را بالا مي‌برد، اضطراب را کاهش مي‌دهد و تمرکز و توان يادگيري را چند برابر مي‌کند. ورزش مثل کليد طلايي است که درهاي آرامش ذهني و آمادگي تحصيلي را باز مي‌کند.دشتدار بر پيامدهاي رواني ورزش هم دست مي‌گذارد: نوجواني که فعاليت بدني دارد، اعتماد به نفس بيشتري پيدا مي‌کند، خلاقيتش افزايش مي‌يابد و با ذهني آرام‌تر وارد کلاس درس مي‌شود. اين نوجوان، مشارکت بيشتري در دروس خواهد داشت و مسير رشد شخصي‌اش را نيز با انگيزه بيشتري ادامه خواهد داد.
همراهي به‌جاي تحکم
يکي از نگراني‌هاي جدي والدين در سال تحصيلي، استفاده نوجوانان از موبايل و شبکه‌هاي اجتماعي است. دشتدار نگاه واقع‌بينانه‌اي دارد: جدايي کامل نوجوانان از فضاي ديجيتال، نه ممکن است و نه منطقي. اين فضا بخشي از زيست روزمره‌شان شده است و بايد توجه داشته باشيم که مهم، نحوه استفاده است، نه حذف کامل.
او تأکيد مي‌کند که والدين بايد به جاي تحکم، نقش همراه و راهنما را ايفا کنند: تحميل ممنوعيت، نتيجه معکوس دارد. محدوديت‌هاي شديد، باعث فاصله گرفتن نوجوان از والدين و کاهش اعتماد آن‌ها مي‌شود. بهترين راه، رسيدن به توافق مشترک است. مثلا مي‌توان زمان انجام تکاليف يا يک ساعت پيش از خواب را به عنوان زمان بدون موبايل تعيين کرد.به گفته دشتدار، مشارکت نوجوان در تعيين اين قوانين، حس مسئوليت‌پذيري را در او تقويت مي‌کند و بايد توجه داشته باشيم که تلفن همراه مي‌تواند بستري براي يادگيري، تقويت مهارت‌هاي ارتباطي و حتي رشد شخصي باشد.
انگيزه يادگيري
اما شايد مهم‌ترين پرسش والدين اين باشد: چگونه مي‌توان انگيزه يادگيري را در نوجوانان زنده نگه داشت؟ دشتدار پاسخ مي‌دهد: انگيزه، زماني شکوفا مي‌شود که کودک يا نوجوان، نتيجه تلاش‌هايش را ببيند و احساس کند يادگيري، معنا دارد. اگر آموزش فقط براي امتحان باشد، شور و شوق يادگيري خاموش مي‌شود. وقتي نوجوان احساس کند درس هيچ ارتباطي با آينده شغلي، روابط اجتماعي يا رشد شخصي‌اش ندارد، علاقه‌اش کاهش مي‌يابد، اما اگر بفهمد دانسته‌هايش در زندگي واقعي، کاربرد دارند با اشتياق به استقبال يادگيري مي‌رود، از اين رو والدين بايد نوجوان را به تجربه‌هاي عملي تشويق کنند و ارزش تلاش را بالاتر از نتيجه بدانند. وقتي نوجوان بفهمد اشتباه، بخشي از مسير يادگيري است، نه تهديدي براي ارزشمندي او، اعتماد بيشتري به مسير آموزشي‌اش پيدا مي‌کند.
گفتگوي دوستانه، جشن گرفتن موفقيت‌هاي کوچک و تقويت حس ارزشمندي، از ديگر راهکارهاست. وقتي کودک و نوجوان حس کند ديده مي‌شود و تلاش‌هايش ارزشمند است، يادگيري از يک وظيفه خشک به تجربه‌اي لذت‌بخش تبديل مي‌شود. چنين نوجواني انگيزه‌اي پايدار براي رشد خواهد داشت.
مريم دشتدار در پايان تأکيد مي‌کند: اگر والدين، نقش حمايتگر و همراه را داشته باشند، مي‌توانند نوجوان را از روزهاي پرتنش آغاز سال تحصيلي عبور دهند. تغذيه درست، ورزش منظم، مديريت هوشمندانه فناوري و ايجاد انگيزه يادگيري، چهار ستون اصلي براي ساختن سالي آرام و پربار براي فرزندانمان است.
تمرين هم‌قدمي
مهر، سرفصلي است که در آن همه اعضاي خانواده دوباره تمرين مي‌کنند چگونه هم‌قدم شوند؛ گامي کوچک اما مؤثر به سوي آينده‌اي که قرار است با اميد، انگيزه و تجربه‌هاي تازه ساخته شود. در اين هم‌قدمي، خانه به مدرسه‌اي پنهان بدل خواهد شد که در آن صبر، همدلي و نظم روزانه آموزش داده مي‌شود. ساعت بيدار شدن همه به يک ريتم مي‌رسد، سفره‌هاي صبحانه رنگي‌تر مي‌شوند و گفتگوهاي ساده‌ خانوادگي، جاي خالي بسياري از مشغله‌ها را پر مي‌کند.
به گزارش آراز آذربايجان به نقل از سلامت نيوز ، در اين تغييرات آرام، حتي لحظه‌هاي کوچک معنا پيدا مي‌کنند: لحظه‌اي که والدين گوشي خود را کنار مي‌گذارند تا کودکشان با خيال آسوده از روزش بگويد يا شبي که مهماني‌هاي طولاني، جاي خود را به خواب زودتر و سکوت خانه مي‌دهند. همين جزئيات ظاهرا ساده، ستون‌هاي اصلي شروعي آرام و بي‌تنش براي سال تحصيلي‌اند. پاييز هر بار به ما يادآوري مي‌کند که تغيير اگرچه ناگهاني و گاهي سخت است، اما در دل خود فرصتي براي بازسازي دارد؛ فرصتي که خانواده‌ها مي‌توانند با کمي صبوري و همراه، آن را به بهترين تجربه‌ مشترک خود بدل کنند.