سينما بايد آئينه زندگي امروز مردم باشد

سينما همواره آينه‌اي از زندگي اجتماعي مردم بوده و کارکرد اصلي آن، بازتاب دغدغه‌ها و روايت واقعيت‌هايي است که جامعه با آن‌ها دست و پنجه نرم مي‌کند.
در اين ميان، فيلم کوتاه به دليل چابکي و انعطاف‌پذيري خود مي‌تواند بستر مناسبي براي پرداختن به موضوعات اجتماعي باشد؛ مسائلي که گاه کمتر در سينماي بلند مورد توجه قرار مي‌گيرند اما تأثير مستقيم بر زيست روزمره مردم دارند.
پرداختن به پديده‌هايي مانند خفت‌گيري‌هاي خياباني و چالش‌هاي امنيتي از جمله موضوعاتي است که سينما مي‌تواند با طرح آن‌ها، هم هشدار اجتماعي بدهد و هم تصويري واقعي و اميدوارانه از اقتدار حافظان امنيت ارائه کند.
ميکائيل دياني، روزنامه‌نگار و مستندساز اجتماعي که طي سال‌هاي اخير در عرصه فيلم کوتاه نيز فعاليت کرده، سومين تجربه داستاني خود را با فيلم »تخطي« رقم زده است؛ اثري در ژانر پليسي ـ جنايي که با نگاهي اجتماعي به موضوع خفت‌گيري مي‌پردازد.
وي از نسبت سينما و زندگي اجتماعي، ضرورت بازنمايي درست قهرمانان مردمي، نقش نهادهاي فرهنگي در حمايت از فيلمسازان و تجربه ساخت »تخطي« سخن گفته است.
شما از روزنامه‌نگاري اجتماعي وارد عرصه فيلمسازي شديد. برايمان بگوييد اين پيشينه چه نقشي در شکل‌گيري نگاه شما به سينما داشته و چگونه در انتخاب سوژه‌ها و موضوعات فيلم‌هايتان اثر گذاشته است؟
از روزنامه‌نگاري اجتماعي وارد حوزه مستندسازي شدم. تقريبا همه مستندهايي که ساخته‌ام بر بستر مسائل اجتماعي شکل گرفتند و عمدتاً به آسيب‌هاي اجتماعي پرداخته‌اند. اين تجربه باعث شد وقتي به سراغ فيلم داستاني رفتم، همان انباشته‌ تجربي و ذهني را با خودم بياورم و سعي کنم قصه‌هايي بسازم که درگير دغدغه‌هاي واقعي جامعه باشند.
براي من مهم است که روايت‌هايم تنها قصه‌اي تخيلي نباشند، بلکه آيينه‌اي از واقعيت‌هاي ملموس زندگي مردم باشند.
همراهي نهادهاي فرهنگي و حمايتي تا چه اندازه در روند فيلمسازي شما نقش داشته و چه تأثيري بر شکل‌گيري فيلم »تخطي« گذاشت؟
طبيعتاً همراهي و پشتيباني يک نهاد فرهنگي هنري که درک متقابلي از ايده‌ها و سوژه‌هاي فيلمساز داشته باشد، يک فرصت بزرگ براي هر کارگردان است. خوشبختانه سازمان اوج هميشه کنار من بوده و کمک کرده تا بتوانم ايده‌هايم را به تصوير بکشم.
در چنين شرايطي، فيلمساز آزادي و جسارت بيشتري پيدا مي‌کند تا سراغ موضوعاتي برود که ممکن است براي توليد مستقل دشوار باشد.
همين حمايت‌ها بود که زمينه ساخت »تخطي« را فراهم کرد.
شما هميشه تأکيد کرده‌ايد که سينما بايد نسبت مستقيم با زندگي و زمانه خود داشته باشد. منظورتان از اين نسبت چيست و چگونه در »تخطي« به آن توجه کرديد؟
همواره تلاش کرده‌ام اثري بسازم که با زندگي و زمانه‌ي ما پيوند داشته باشد و بخشي از مسائل دوران خودمان را روايت کند.
اساساً کارکرد سينما و هنر اين است که بتواند پديده‌ها و روندهاي اجتماعي را تحت تأثير قرار دهد و در فرآيند تصميم‌سازي و تصميم‌گيري مؤثر باشد.
»تخطي« هم مانند آثار قبلي‌ام، ريشه در يک معضل اجتماعي دارد که مردم ما امروز در کوچه و خيابان با آن درگير هستند. انتخاب موضوع خفت‌گيري و ناامني‌هاي خياباني دقيقاً از همين نگاه مي‌آيد.
در نگاه شما سينما چه نقشي مي‌تواند در بازگويي کاستي‌هاي اجتماعي و در عين حال تقويت تصوير اقتدار و امنيت ايفا کند؟
سينما مي‌تواند زبان هشداردهنده‌ جامعه باشد؛ يعني کاستي‌ها و ضعف‌هاي اجتماعي را به تصوير بکشد تا جلوي فجايع بزرگ‌تر گرفته شود.
اما از سوي ديگر، سينما بايد تصوير درستي از اقتدار و امنيت هم ارائه دهد. مردم قهرماناني را دوست دارند که حافظ امنيتشان باشند و آنها را مقتدر و محکم ببينند.
ما فيلمسازان هم مي‌توانيم خلأهاي قانوني و کارکردي را نشان دهيم و هم قهرماناني را معرفي کنيم که مردم باورشان کنند و حضورشان را مايه امنيت بدانند. در »تخطي« اين دو رويکرد همزمان دنبال شده است.
به‌طور مشخص، مردم چه انتظاري از بازنمايي پليس و نيروهاي انتظامي در فيلم‌ها دارند؟
مردم ما انتظار دارند پليس مقتدر و قوي را بر پرده سينما ببينند؛ همان چيزي که در واقعيت و خيابان‌ها هم از نيروي انتظامي در برابر اشرار و خفت‌گيرها توقع دارند.
وقتي چنين تصويري درست و باورپذير از پليس ارائه شود، هم اعتماد عمومي تقويت مي‌شود و هم مردم احساس مي‌کنند امنيتشان جدي گرفته شده است. اين خواست و انتظار طبيعي جامعه است که بايد در سينما هم بازتاب يابد.
کمي درباره روند توليد »تخطي« و همکاري گروه بفرماييد. چه چالش‌ها و تجربه‌هايي در مسير ساخت اين فيلم داشتيد؟
اين فيلم محصول جمعي است و حاصل تلاش بسياري از دوستاني است که با انرژي و محبت کنارم بودند.
هم عوامل پشت دوربين و هم بازيگران جلوي دوربين زحمت زيادي کشيدند تا اثري آبرومندانه شکل گيرد. قرار بود فيلم در 25 خرداد کليد بخورد و همه کارهاي پيش‌توليد انجام شده بود، اما جنگ 12 روزه پيش آمد و توليد عقب افتاد. به محض پايان جنگ، وقتي با دوستان تماس گرفتم، همه پاي کار آمدند و خيلي سريع تيم دوباره شکل گرفت و فيلم ساخته شد. اين تجربه برايم يادآور يک نعمت بزرگ بود؛ اينکه با آدم‌هاي متعهد و با مرام توانستم فيلمي بسازم که اميدوارم تماشاگران هم آن را ارزشمند بدانند.
فيلم در چه مرحله‌اي قرار دارد و چه کساني در ساخت آن همکاري داشتند؟
»تخطي« اکنون مراحل پاياني پس‌توليد خود را مي‌گذراند. اين فيلم کوتاه جنايي – پليسي به ماجراي خفت‌گيري‌هاي خياباني مي‌پردازد و پس از تجربه »مدير مدرسه« دومين تلاش من براي مواجهه با يک پديده اجتماعي ملتهب است.
به گزارش آرازآذربايجان به نقل از ايکنا، در اين فيلم هنرمنداني چون امير نوروزي، آرش فلاحت‌پيشه، سياوش چراغي‌پور، محمد موحدنيا، مهدي حسن‌زاده و احسان صاحب‌دادي ايفاي نقش کرده‌اند.
عوامل اصلي پروژه هم شامل سيدمحمدهادي آقاجاني (تهيه‌کننده)، بنيامين هفت‌لنگ (نويسنده)، پويان آقابابايي (مدير فيلم‌برداري)، اسماعيل عليزاده (تدوين)، علي کيان‌ارثي (مدير صدابرداري)، آرش قاسمي (طراحي و ترکيب صدا)، سيد حسام حسيني (طراح صحنه و لباس)، زهرا بابايي (طراح گريم)، مسعود سخاوت‌دوست (آهنگساز) و ديگر دوستان پرتلاش پشت صحنه هستند.
.Arazazarbaiijan.farhangi@gmail.com